AI làm biến đổi thú chơi triệu USD của giới siêu giàu

Theo khảo sát mới nhất của Art Basel và UBS, tỷ lệ nhà sưu tầm sử dụng ứng dụng và công cụ AI để tìm kiếm thông tin, tư vấn mua tác phẩm đã tăng mạnh trong hai năm qua, trong khi thế hệ Gen Z nổi lên như nhóm khách hàng chi tiêu lớn nhất trên thị trường này. Art Basel là chuỗi hội chợ nghệ thuật đương đại và hiện đại lớn và danh giá nhất thế giới, được thành lập năm 1970 tại Basel, Thụy Sĩ.

AI đang thay đổi cách giới nhà giàu đầu tư nghệ thuật

Báo cáo The Art Basel and UBS Survey of Global Collecting 2026, do công ty nghiên cứu Arts Economics thực hiện, cho thấy công nghệ đang tạo ra những thay đổi rõ rệt trong hành vi mua sắm của giới sưu tầm nghệ thuật có tài sản lớn.

Khảo sát được tiến hành với 3.100 cá nhân giàu có tại 10 thị trường, gồm Mỹ, Anh, Trung Quốc đại lục, Hồng Kông, Pháp, Australia, Đức, Nhật Bản, Brazil và Singapore. Kết quả phản ánh sự thay đổi trong cách những người sở hữu tài sản lớn tìm kiếm thông tin, đánh giá giá trị và đưa ra quyết định mua tác phẩm nghệ thuật.

Theo báo cáo, 22% nhà sưu tầm cho biết đã sử dụng các ứng dụng hoặc công cụ AI để tìm kiếm lời khuyên và thông tin phục vụ hoạt động sưu tầm, tăng mạnh so với mức 4% năm 2024. Như vậy, tỷ lệ sử dụng nhóm công cụ này đã tăng gấp 5,5 lần chỉ sau hai năm.

Cùng với AI, các nền tảng trực tuyến tiếp tục gia tăng ảnh hưởng đối với thị trường nghệ thuật. Khoảng 58% người tham gia khảo sát sử dụng các nguồn thông tin kỹ thuật số để tìm kiếm lời khuyên, trong khi 32% tham khảo Instagram hoặc X (trước đây là Twitter) trước khi đưa ra quyết định mua tác phẩm.

Không chỉ gia tăng mức độ sử dụng, giới sưu tầm còn đánh giá khá tích cực về tiềm năng của AI. Có tới 67% người được hỏi cho rằng công nghệ này có thể cải thiện khả năng tìm kiếm nghệ sĩ và tác phẩm, trong khi 66% tin tưởng AI sẽ hỗ trợ đưa ra những gợi ý phù hợp với sở thích cá nhân.

Ngoài ra, 65% đánh giá AI có thể mang lại tác động tích cực đối với hoạt động xác minh nguồn gốc và tính xác thực của tác phẩm, còn 64% nhìn thấy tiềm năng ứng dụng trong phân tích giá cả và định giá nghệ thuật.

Những kết quả này cho thấy AI đang dần được nhìn nhận như một công cụ hỗ trợ phân tích và thẩm định trên thị trường nghệ thuật, thay vì chỉ phục vụ sáng tạo nội dung. Với những giao dịch có giá trị từ hàng chục nghìn đến hàng triệu USD, việc tiếp cận dữ liệu về lịch sử giao dịch, nghệ sĩ và xu hướng giá có thể đóng vai trò quan trọng đối với quyết định mua sắm.

Tuy nhiên, sự xuất hiện của AI cũng kéo theo những rủi ro mới. Khoảng 20% người tham gia khảo sát lo ngại công nghệ này có thể tác động tiêu cực thông qua gian lận, làm giả tác phẩm hoặc thao túng thị trường.

Dù công nghệ ngày càng phổ biến, các kênh giao dịch truyền thống vẫn duy trì vị thế chủ đạo. Có tới 87% nhà sưu tầm đã mua tác phẩm thông qua các đơn vị kinh doanh nghệ thuật trong giai đoạn 2025–2026. Xét theo giá trị giao dịch, nhóm này chiếm 42% tổng chi tiêu nếu tính cả các giao dịch tại hội chợ nghệ thuật.

AI chưa thay thế vai trò của các chuyên gia thẩm định, nhà môi giới hay phòng trưng bày nghệ thuật. Thay vào đó, công nghệ đang bổ sung một lớp thông tin mới vào quá trình tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn tài sản của giới giàu.

Gen Z chi gần 350.000 USD mỗi năm để sưu tầm nghệ thuật

Bên cạnh sự nổi lên của AI, một trong những phát hiện quan trọng nhất của báo cáo Art Basel–UBS năm 2026 là sự thay đổi về thế hệ khách hàng đang dẫn dắt thị trường nghệ thuật.

Trái với quan niệm cho rằng các nhà sưu tầm lớn tuổi mới là lực lượng chi tiêu chủ đạo, nhóm Gen Z giàu có trong khảo sát đã vượt qua tất cả các thế hệ khác về mức chi tiêu trung bình cho nghệ thuật.

Cụ thể, trong năm 2025, những nhà sưu tầm Gen Z chi trung bình 347.460 USD cho các tác phẩm mỹ thuật, tăng 19% so với năm trước và cao hơn gấp đôi so với bất kỳ thế hệ lớn tuổi nào được khảo sát.

Trong khi đó, mức chi tiêu trung bình của toàn bộ nhóm người được khảo sát đạt 124.265 USD, tăng 13% so với năm 2024.

Sức mua của Gen Z còn thể hiện rõ ở phân khúc nghệ thuật cao cấp. Trong số những nhà sưu tầm đã mua ít nhất một tác phẩm trị giá trên 1 triệu USD trong năm 2025 và nửa đầu năm 2026, gần một nửa thuộc thế hệ Gen Z. Tuy vậy, số người thực hiện giao dịch ở mức giá này chỉ chiếm khoảng 1% tổng số người tham gia khảo sát.

Một yếu tố quan trọng giải thích xu hướng trên là quá trình chuyển giao tài sản giữa các thế hệ. Theo báo cáo, 40% nhà sưu tầm Gen Z cho biết ảnh hưởng từ gia đình là yếu tố đưa họ đến với hoạt động sưu tầm nghệ thuật, cao hơn đáng kể so với mức 28% của toàn bộ mẫu khảo sát.

Gần 90% nhà sưu tầm Gen Z được thừa kế tác phẩm nghệ thuật quyết định tiếp tục giữ lại những tài sản này. Điều đó cho thấy nghệ thuật không chỉ đóng vai trò là một loại tài sản có thể giao dịch mà còn gắn với việc duy trì di sản và giá trị gia đình.

Dù lớn lên cùng công nghệ kỹ thuật số, Gen Z không hoàn toàn quay lưng với các hình thức nghệ thuật truyền thống. Tranh vẽ và điêu khắc vẫn giữ vị trí quan trọng trong danh mục sưu tầm của nhóm khách hàng này.

Một đặc điểm khác của thế hệ nhà sưu tầm trẻ là xu hướng chủ động nghiên cứu trước khi mua. Có tới 80% Gen Z được khảo sát tiến hành nghiên cứu ở mức độ vừa phải hoặc chuyên sâu trước khi đưa ra quyết định, cao hơn mức 72% của toàn bộ mẫu khảo sát.

Tuy nhiên, việc tiếp cận nhiều thông tin hơn không đồng nghĩa với sự sẵn sàng chấp nhận rủi ro lớn hơn. Tỷ lệ nhà sưu tầm mua tác phẩm của một nghệ sĩ mà họ mới biết đến giảm từ 66% trong khảo sát năm 2025 xuống còn 45% trong năm 2026, thấp nhất trong vòng 5 năm.

Sự thay đổi này phản ánh một thị trường ngày càng chú trọng vào quá trình nghiên cứu, tính minh bạch và khả năng đánh giá giá trị tài sản trước khi giao dịch.

Dù vậy, triển vọng thị trường nghệ thuật vẫn được giới sưu tầm nhìn nhận khá tích cực. Khoảng 57% người tham gia khảo sát kỳ vọng thị trường tiếp tục tăng trưởng trong phần còn lại của năm 2026, 58% dự báo tăng trưởng trong 12 tháng tiếp theo và 60% lạc quan về triển vọng trong vòng 10 năm.