AI và xu hướng làm phim gây tranh cãi tại châu Á

Đầu tháng 3, từ khóa 'Hoắc Khứ Bệnh' lọt vào danh sách chủ đề được chú ý nhất trên Weibo, thu hút hàng chục nghìn bình luận. Thuộc thể loại phim ngắn, bộ phim lấy bối cảnh trước Công nguyên đã thu hút hơn 500 triệu lượt xem. Trên Weibo, đạo diễn Dương Hàm Hàm cho biết tác phẩm dài khoảng 24 phút, cần chi 3.000 Nhân dân tệ (hơn 11 triệu đồng) cho điện toán AI. Đội ngũ gần 20 cộng sự đã sản xuất phim trong 48 tiếng.

Trên phim, các đại cảnh chiến đấu "thiên binh vạn mã" được nhiều khán giả đánh giá chân thực, biểu cảm của diễn viên AI phù hợp tình tiết. Nhiều người làm việc trong ngành gọi Hoắc Khứ Bệnh là "cơn địa chấn" khi làm thay đổi triệt để nhiều quan niệm, ví dụ như "kinh phí cao mới tạo ra được kỹ xảo chất lượng". 

Theo Cn Fol, phim ngắn AI thuộc phân khúc nội dung kỹ thuật số phát triển nhanh nhất tại Trung Quốc. Theo số liệu của nền tảng Data Eye, năm 2025, quy mô thị trường phim ngắn AI nước này khoảng 16,8 tỷ nhân dân tệ (2,4 tỷ USD), dự kiến vượt 24 tỷ nhân dân tệ (3,4 tỷ USD) trong năm 2026. Dịp Tết Nguyên đán 2026, lượt phát phim ngắn tại Trung Quốc đạt 8,7 tỷ, trong đó sản phẩm do AI thực hiện chiếm 30%.

Ngô Cường, một nhà sản xuất ở Tây An, cho biết lĩnh vực này trước đây cần nhân sự dày đặc ở các công đoạn, bao gồm diễn viên, nhân viên trường quay, thiết kế. Trước đó, nếu thực hiện một phim dài 80 tập, riêng cát-xê cho diễn viên vượt 300.000 nhân dân tệ (hơn 1,1 tỷ đồng). Hiện nay, cũng với số lượng 80 tập, nếu sử dụng công nghệ AI, kinh phí khoảng 100.000 nhân dân tệ (377 triệu đồng). Ê kíp không cần diễn viên hay trường quay, đạo cụ, chỉ cần một chiếc máy tính.

Tương tự, ngành công nghiệp điện ảnh 'đồ sộ' của Ấn Độ đang bước vào một cuộc chuyển đổi sâu sắc khi AI nhanh chóng thâm nhập vào mọi khâu sản xuất. Từ việc tạo dựng cảnh quay khó, xây dựng nhân vật đến chỉnh sửa nội dung và phát hành đa ngôn ngữ… AI đang làm thay đổi cách Bollywood vận hành.

Tại Bengaluru, Công ty Collective Artists Network - nơi quản lý nhiều ngôi sao hạng A của Bollywood  -  đã xây dựng các studio AI chuyên sản xuất phim dựa trên sử thi Hindu như Ramayana và Mahabharat. Những cảnh phim vốn tốn kém, như thần Hanuman nâng núi hay các trận chiến hoành tráng, nay có thể được tạo dựng bằng thuật toán thay vì trường quay truyền thống.

Theo các nhà sản xuất, AI giúp cắt giảm chi phí xuống còn khoảng 20% và rút ngắn thời gian sản xuất chỉ còn một phần tư. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ngành điện ảnh Ấn Độ đang chịu áp lực lớn: lượng khán giả sụt giảm sau đại dịch, doanh thu phòng vé phụ thuộc vào một số ít bom tấn, trong khi các nền tảng trực tuyến ngày càng cạnh tranh mạnh mẽ.

Ở một hướng khác, công nghệ lồng tiếng AI đang mở ra cơ hội tiếp cận thị trường đa ngôn ngữ – yếu tố then chốt tại quốc gia có hàng trăm phương ngữ như Ấn Độ. Công nghệ này cho phép đồng bộ khẩu hình và giọng nói gần như hoàn hảo, khắc phục hạn chế lâu nay của các bản lồng tiếng truyền thống.

Thực tế, việc ứng dụng AI trong điện ảnh và sản xuất phim đã gây ra nhiều tranh cãi. Với nhiều người, việc ứng dụng AI là xu thế bắt buộc trong thời đại ngày nay, không chỉ trong điện ảnh mà với mọi lĩnh vực trong đời sống. Tuy nhiên, không ít ý kiến cho rằng việc lạm dụng AI sẽ làm giảm đi tính sáng tạo của các nhà làm phim, thậm chí làm mất đi công sức diễn xuất của các diễn viên, khi gương mặt, biểu cảm của họ sẽ bị thay thế bởi AI.

Việc sử dụng AI để viết kịch bản, biên tập nội dung, hình ảnh… cũng sẽ làm ảnh hưởng đến công việc của con người. Thậm chí, nhiều diễn viên còn lo ngại rằng những diễn xuất của họ sẽ bị lưu vào cơ sở dữ liệu, từ đó các nhà làm phim có thể tạo ra những diễn viên AI với diễn xuất, giọng nói giống hệt để thay thế các diễn viên là người thật.

Mới đây, nền tảng phim ngắn Hồng Quả của Trung Quốc đã phải rà soát và xử lý hàng loạt tác phẩm lạm dụng công nghệ AI trong quý 1/2026. Theo thông báo ngày 6/4, nền tảng này đã ra quyết định xử lý 670 tác phẩm vi phạm các quy định về sử dụng tư liệu AI.

Động thái này được đưa ra sau khi nhiều nền tảng phim ngắn tại Trung Quốc xuất hiện làn sóng sử dụng công nghệ tổng hợp AI để sao chép trái phép chân dung, hình ảnh và giọng nói của các nghệ sĩ nổi tiếng. Điển hình là trường hình ảnh và giọng nói của nam diễn viên Dịch Dương Thiên Tỉ bị một số phim ngắn AI sử dụng mà chưa được cấp phép, gây bức xúc dư luận.

Trước làn sóng này, giới chuyên môn đều đưa ra quan điểm thận trọng. Biên kịch Vu Chính cho rằng AI chỉ là xu hướng nhất thời và không thể thay thế hoàn toàn cảm xúc con người trong nghệ thuật. 'Những diễn viên có thực lực, biên kịch có tài, đạo diễn có năng lực... thì không cần lo lắng. Con người vẫn luôn vượt qua công nghệ,' ông nhấn mạnh.

Tờ CN News thì cho rằng, cốt lõi của cuộc cạnh tranh trong tương lai không phải là sự đối đầu giữa con người và AI, mà là liệu có thể tạo ra những tác phẩm chất lượng cao, có chiều sâu và giàu cảm xúc hay không. 'AI có thể tính toán sở thích của khán giả, nhưng khó có thể tính toán được sự đồng cảm của khán giả', đạo diễn Dương Hàm Hàm của phim 'Hoắc Khứ Bệnh' nói. 'Sau cùng, điều thực sự quyết định chất lượng của một tác phẩm vẫn là gu thẩm mỹ, cảm xúc và suy nghĩ của người sáng tạo'.

Tuy nhiên, không phải ai cũng lạc quan. Nhiều nghệ sĩ quốc tế đã lên tiếng phản đối việc sử dụng AI, cho rằng điều này xâm phạm quyền hình ảnh và làm suy giảm giá trị nghệ thuật. Một số hiệp hội diễn viên cũng cảnh báo về nguy cơ mất việc trên diện rộng.

Trong nhiều trường hợp, AI đang dần thay thế những khâu vốn thuộc về sáng tạo, nếu phụ thuộc lâu dài, người sáng tạo có thể trở nên thụ động, dần thấy phương án nào cũng chấp nhận được, từ đó đánh mất sự khắt khe và cảm quan nghệ thuật của mình.

Hiện chúng ta vẫn cần thời gian để tìm câu trả lời cho việc AI có thể sẽ thay đổi tương lai của ngành sản xuất phim ảnh như thế nào. Song, có một điều không thể bàn cãi là, 'cơn sóng thần' AI chắc chắn sẽ tác động ngày càng nhiều tới công nghiệp điện ảnh, chứ không suy giảm.

-Tuệ Mỹ

]]>