Bảo Tín Minh Châu lo phải thu hồi vàng đã bán, NHNN lên tiếng

Theo trang Thông tin Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) vừa có ý kiến giải đáp vướng mắc của Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu liên quan đến quy định thanh toán không dùng tiền mặt trong hoạt động mua, bán vàng.

Cụ thể, Bảo Tín Minh Châu phản ánh quy định yêu cầu thanh toán qua tài khoản đối với hoạt động mua, bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng đang tồn tại 2 cách hiểu khác nhau.

Cách hiểu thứ nhất, xác định theo giá trị thanh toán thực tế trong ngày.

Cách hiểu thứ hai, xác định theo tổng giá trị vàng mua, bán trong ngày.

Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu hỏi, đối với trường hợp khách hàng mua, bán vàng có tổng giá trị từ 20 triệu đồng trở lên nhưng áp dụng phương thức thanh toán trả chậm, chia làm nhiều đợt (ví dụ: chia thành 2 đợt, mỗi đợt thanh toán 10 triệu đồng vào các ngày khác nhau), thì có bắt buộc phải thực hiện thanh toán qua tài khoản hay không?

Trong hoạt động kinh doanh, một khách hàng có thể phát sinh nhiều giao dịch trong ngày, mỗi lần trị giá dưới 20 triệu đồng và thanh toán bằng tiền mặt ngay tại thời điểm giao dịch (ví dụ: buổi sáng khách mua đôi bông tai trị giá 10 triệu đồng, trả tiền mặt và nhận tài sản; đến tối cùng ngày, khách quay lại mua dây chuyền trị giá 10 triệu đồng).

Trong trường hợp đó, Bảo Tín Minh Châu băn khoăn liệu có phải hoàn trả tiền mặt của giao dịch trước, thu hồi sản phẩm đã bán và yêu cầu khách hàng chuyển khoản lại toàn bộ số tiền của các giao dịch phát sinh trong ngày hay không. (Theo Bảo Tín Minh Châu, việc thực hiện theo phương án này có thể phát sinh rủi ro đối với những giao dịch đã hoàn tất hợp pháp theo Bộ luật Dân sự, nhất là khi khách hàng không hợp tác).

Hay công ty chỉ phải ghi nhận thông tin thanh toán, và đối với các phát sinh giao dịch tiếp theo trong ngày mà tổng mức đạt từ ngưỡng 20 triệu đồng trở lên thì chỉ yêu cầu chuyển khoản đối với phần giao dịch phát sinh sau đó?

Trước những vướng mắc trên, Bảo Tín Minh Châu kiến nghị cơ quan chức năng hướng dẫn cụ thể cách xác định giá trị giao dịch và phương thức thanh toán, nhằm bảo đảm tính khả thi khi triển khai đối với cả doanh nghiệp và khách hàng.

Về vấn đề này, NHNN đã có hướng dẫn làm rõ.

NHNN cho biết, ngày 16/10/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 390/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 3/4/2012 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 232/2025/NĐ-CP).

Theo khoản 4 Điều 1 Nghị định số 390/2026/NĐ-CP, khoản 10 Điều 4 Nghị định số 24/2012/NĐ-CP được sửa đổi theo hướng yêu cầu việc thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 5 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt, theo quy định của pháp luật về thanh toán không dùng tiền mặt.

Như vậy, ngưỡng giá trị được quy định tại nghị định mới là 5 triệu đồng, thay vì mức 20 triệu đồng được doanh nghiệp đề cập trong nội dung kiến nghị.

Quy định này nhằm tăng cường tính minh bạch trong hoạt động mua, bán vàng, nâng cao khả năng kiểm tra, đối chiếu dòng tiền, phòng chống thất thu thuế và hỗ trợ công tác phòng, chống rửa tiền.

Ngưỡng 5 triệu đồng cũng được xác định thống nhất với quy định về thanh toán không dùng tiền mặt trong pháp luật thuế.

NHNN khẳng định ngưỡng 5 triệu đồng được xác định dựa trên tổng giá trị mua, bán vàng trong ngày của một khách hàng, không tính riêng theo từng giao dịch hoặc từng đợt thanh toán.

Theo đó, đối với giao dịch khiến tổng giá trị mua, bán vàng trong ngày của khách hàng đạt từ 5 triệu đồng trở lên, việc thanh toán phải thực hiện bằng phương tiện không dùng tiền mặt. Yêu cầu này cũng áp dụng đối với các giao dịch tiếp theo phát sinh trong cùng ngày, nếu có.

Như vậy, việc chia một giao dịch thành nhiều lần thanh toán không làm thay đổi nguyên tắc xác định ngưỡng giá trị theo tổng số tiền mua, bán vàng trong ngày.

Bên cạnh việc làm rõ cách xác định ngưỡng thanh toán, NHNN lưu ý các tổ chức, cá nhân tham gia mua, bán vàng phải tuân thủ quy định pháp luật về hóa đơn, chứng từ khi thực hiện giao dịch.

Đặc biệt, trường hợp cố ý chia nhỏ giao dịch hoặc chia thành nhiều đợt thanh toán nhằm né tránh yêu cầu thanh toán không dùng tiền mặt, tổ chức, cá nhân vi phạm sẽ bị xem xét, xử lý theo quy định pháp luật.

NHNN đề nghị Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu căn cứ các quy định nêu trên và quy định pháp luật có liên quan để tổ chức thực hiện, bảo đảm tuân thủ quy định về phương thức thanh toán khi mua, bán vàng.