Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định danh mục hàng hóa nhập khẩu phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập nhằm thống nhất quy định với mô hình tổ chức và quản lý hải quan mới, đồng thời đơn giản hóa thủ tục và tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.
Theo dự thảo, danh mục gồm 12 nhóm hàng, chủ yếu là những mặt hàng có yêu cầu quản lý chặt về thuế, an ninh, quốc phòng, sức khỏe và an toàn. Trong đó có thuốc lá, rượu, bia sản xuất từ malt, ô tô chở người dưới 16 chỗ, máy bay, du thuyền, xăng các loại, một số loại điều hòa nhiệt độ, bộ bài, giấy vàng mã, vật liệu nổ công nghiệp và tiền chất thuốc nổ thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Công Thương.
Ngoài ra, danh mục còn bao gồm hàng hóa nhập khẩu có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh theo danh mục do Chính phủ ban hành và hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia, vùng lãnh thổ có cảnh báo nguy cơ dịch bệnh theo thông báo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Đáng chú ý, dự thảo điều chỉnh cách xác định nhóm điều hòa nhiệt độ phải làm thủ tục tại cửa khẩu nhập.
Rà soát Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2025 cho thấy loại điều hòa có công suất trên 24.000 BTU đến 90.000 BTU được thiết kế riêng để lắp trên phương tiện vận tải, không thuộc nhóm chịu thuế tiêu thụ đặc biệt. Vì vậy, cần loại trừ nhóm hàng hóa là điều hòa nhiệt độ không chịu thuế tiêu thụ đặc biệt ra khỏi danh mục hàng hóa phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập.
(Bộ Tài chính)
Theo đó, nhóm hàng được xác định là điều hòa nhiệt độ công suất trên 24.000 BTU đến 90.000 BTU, trừ loại theo thiết kế của nhà sản xuất chỉ để lắp trên phương tiện vận tải gồm ô tô, toa xe lửa, máy bay, trực thăng, tàu, thuyền. Việc điều chỉnh nhằm bảo đảm quy định về địa điểm làm thủ tục hải quan phù hợp với chính sách quản lý thuế hiện hành.
Tuy nhiên, việc một mặt hàng thuộc danh mục phải làm thủ tục tại cửa khẩu nhập không đồng nghĩa doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục trong mọi trường hợp tại chính địa điểm này.
Theo đó, Dự thảo vẫn quy định nhiều trường hợp được làm thủ tục tại địa điểm ngoài cửa khẩu, chủ yếu gắn với đặc thù của hàng hóa hoặc địa điểm sản xuất, kinh doanh.
Cụ thể, máy móc, thiết bị và vật tư nhập khẩu để xây dựng nhà máy, công trình có thể làm thủ tục tại cơ quan hải quan nơi có nhà máy, công trình hoặc kho của nhà máy, công trình. Ngoài ra, hàng hóa phục vụ gia công, sản xuất tiêu dùng trong nước, sản xuất xuất khẩu và chế xuất được làm thủ tục tại nơi có trụ sở, chi nhánh hoặc cơ sở sản xuất theo quy định.
Bên cạnh đó, hàng hóa đưa vào khu phi thuế quan, kho ngoại quan được thực hiện thủ tục tại cơ quan hải quan quản lý các địa điểm này. Hàng nhập khẩu bán tại cửa hàng miễn thuế, hàng phục vụ cứu trợ khẩn cấp hoặc hàng chuyên dùng cho quốc phòng, an ninh cũng được áp dụng cơ chế thủ tục phù hợp với từng trường hợp.
Đối với xăng nhập khẩu, từ nước ngoài hoặc từ kho ngoại quan nhập khẩu vào nội địa, doanh nghiệp có thể làm thủ tục hải quan tại hải quan nơi thương nhân có kho xăng dầu đáp ứng điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan. Hàng nhập khẩu đóng chung container đưa về địa điểm thu gom hàng lẻ được làm thủ tục tại cơ quan hải quan quản lý địa điểm thu gom.
Ngoài ra, các lô hàng gửi qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh tiếp tục thực hiện thủ tục tại những địa điểm được quy định riêng theo Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan.
Riêng hàng hóa làm thủ tục nhập khẩu tại cảng cạn ICD Mỹ Đình và cảng cạn Long Biên, thành phố Hà Nội thực hiện theo quy định của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính nêu rõ.
Như vậy, dự thảo vừa xác định rõ những nhóm hàng phải được quản lý tại cửa khẩu nhập, vừa duy trì các trường hợp ngoại lệ để doanh nghiệp thực hiện thủ tục tại địa điểm phù hợp với đặc điểm hàng hóa và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Cách tiếp cận này giúp phân định rõ phạm vi kiểm soát tại cửa khẩu nhưng vẫn tạo dư địa để doanh nghiệp chủ động hơn về địa điểm làm thủ tục, trong khi cơ quan hải quan tiếp tục kiểm soát đối với các nhóm hàng có yêu cầu quản lý đặc thù.