Các quỹ đầu tư quốc gia vẫn thận trọng với Trung Quốc vì khủng hoảng bất động sản dai dẳng

Trung Quốc mất dần sức hút với các quỹ đầu tư quốc gia do thị trường bất động sản trì trệ và các quy định giám sát vốn nước ngoài chặt chẽ, trong khi dòng tiền ngày càng đổ mạnh vào Mỹ…

Năm 2025, các quỹ do chính phủ quản lý, gồm cả quỹ hưu trí, đã rót 154 tỷ USD vào Bắc Mỹ, tương đương một nửa tổng vốn đầu tư của nhóm này trên toàn cầu.

Trái lại, dòng vốn dành cho các nền kinh tế mới nổi, trong đó có Trung Quốc, tiếp tục suy giảm. Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) được cho là một trong những nguyên nhân khiến dòng vốn ngày càng tập trung vào Mỹ.

Các quỹ đầu tư quốc gia sử dụng nguồn tài chính thặng dư của quốc gia để đầu tư sinh lời, qua đó bổ sung nguồn thu ngân sách bên cạnh thuế và phục vụ nhiều mục tiêu khác. Nguồn vốn của nhiều quỹ đến từ doanh thu dầu khí, tài nguyên thiên nhiên và tài sản của chính phủ như dự trữ ngoại hối.

Trong số những nhà cung cấp vốn lớn trên thị trường quốc tế có các quỹ đầu tư quốc gia Trung Đông, như Cơ quan Đầu tư Abu Dhabi (ADIA).

Từ năm 2021, các quỹ đầu tư quốc gia tại Trung Đông và Bắc Phi đã vượt các quỹ châu Á về quy mô đầu tư. Đến cuối năm 2025, nhóm này chiếm 39% tổng vốn đầu tư của các quỹ đầu tư quốc gia trên toàn cầu.

Các nền kinh tế Trung Đông đang tìm kiếm lợi nhuận ổn định nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn thu dầu mỏ. Nhiều quỹ trong khu vực đã hướng dòng vốn sang Mỹ, quốc gia đang đẩy mạnh nỗ lực giành vị thế dẫn đầu về AI.

Hồi tháng 2, công ty AI Anthropic của Mỹ cho biết đã huy động được 30 tỷ USD từ các nhà đầu tư, trong đó có một số quỹ đầu tư quốc gia. Các nhà đầu tư gồm MGX, liên doanh công nghệ tiên tiến có trụ sở tại Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), và Cơ quan Đầu tư Qatar.

Năm 2025, MGX cũng rót vốn vào dự án Stargate nhằm xây dựng trung tâm dữ liệu cho công ty phát triển AI Mỹ OpenAI. Quỹ Đầu tư Công Saudi Arabia (PIF) cũng xác định AI là một lĩnh vực ưu tiên trong chiến lược 5 năm đến năm 2030 được công bố hồi tháng 4.

Theo công ty nghiên cứu Global SWF, từ năm 2018, các tổ chức đầu tư nhà nước trên thế giới thường phân bổ khoảng 20-30% vốn vào Mỹ. Tuy nhiên, khi làn sóng đầu tư vào AI tăng tốc, tỷ lệ này đã vọt lên 52% trong năm 2025 và tiếp tục đạt 58% trong nửa đầu năm 2026.

Trái lại, vốn đầu tư vào các nền kinh tế mới nổi, trong đó có Trung Quốc và Ấn Độ, giảm xuống 50 tỷ USD trong năm 2025, thấp nhất trong 7 năm và chiếm chưa đến 20% tổng vốn đầu tư. Trong nửa đầu năm 2026, con số này vẫn ở mức thấp, chỉ đạt 25 tỷ USD.

Trung Quốc đang mất dần sức hút đối với dòng vốn đầu tư quốc tế. Theo Cục Quản lý Ngoại hối Nhà nước Trung Quốc, vốn đầu tư vào nước này giảm mạnh từ 344,1 tỷ USD năm 2021 xuống 42,6 tỷ USD năm 2024. Dù phục hồi lên 80 tỷ USD trong năm 2025, con số này vẫn thấp hơn nhiều so với mức năm 2021.

Nguyên nhân chủ yếu là tình trạng suy thoái kéo dài của thị trường bất động sản. Bên cạnh đó, việc Chính phủ Trung Quốc tăng cường giám sát hoạt động đầu tư nước ngoài cũng khiến các nhà đầu tư thận trọng hơn khi rót vốn vào nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Trong khi dòng vốn vào Trung Quốc suy giảm, đầu tư từ nước này ra nước ngoài lại tăng lên, một phần để tài trợ cho các dự án thuộc Sáng kiến Vành đai và Con đường - chiến lược phát triển cơ sở hạ tầng toàn cầu của Trung Quốc.

Theo công ty tư vấn Boston Consulting Group (BCG), tổng giá trị tài sản do các nhà đầu tư chính phủ và tư nhân trên thế giới quản lý đạt 147 nghìn tỷ USD vào cuối năm 2025. Trong đó, tài sản của các quỹ đầu tư của chính phủ đạt 16,57 nghìn tỷ USD tính đến tháng 8, tương đương khoảng 10% tổng số.

Do có khả năng đầu tư dài hạn và chấp nhận rủi ro lớn, các quỹ này là nguồn cung cấp vốn quan trọng cho những dự án cơ sở hạ tầng và dự án quy mô lớn trên toàn cầu.

Việc các quỹ đầu tư quốc gia giảm rót vốn vào những nền kinh tế mới nổi như Trung Quốc, trong khi tập trung ngày càng nhiều vào AI tại Mỹ, đang làm dấy lên lo ngại về sự mất cân đối trong phân bổ vốn. Ông Toru Nishihama, nhà kinh tế trưởng tại Viện Nghiên cứu Dai-ichi Life, cho rằng các quỹ không nên tập trung quá nhiều vốn vào AI mà cần đa dạng hóa danh mục đầu tư. Trong đó, lĩnh vực năng lượng cần được chú trọng hơn khi căng thẳng tại Trung Đông gia tăng.