Cần "siết" quy trình xác thực khách hàng - eKYC ngay sau vụ án Phó Đức Nam

Thông qua vụ án Phó Đức Nam, đại diện Viện Kiểm sát kiến nghị cần nâng cao quy trình xác thực khách hàng (eKYC) khi mở tài khoản ngân hàng trực tuyến; kịp thời phát hiện và ngăn chặn các tài khoản có dấu hiệu bất thường...

Ngày 4/11, đại diện Viện Kiểm sát nhân dân đã luận tội đối với các bị cáo trong vụ án Phó Đức Nam và các đồng phạm, đồng thời đưa ra các kiến nghị nhằm ngăn chặn, phòng ngừa tội phạm.

Theo Viện Kiểm sát, các bị cáo đã sử dụng thủ đoạn dụ dỗ bị hại đầu tư chứng khoán quốc tế, Forex, xây dựng một quy trình lừa đảo như kịch bản nhiều lớp, vận hành và phối hợp chặt chẽ với nhau, từ khâu tiếp cận, tạo niềm tin đến giai đoạn chiếm đoạt tài sản.

Các bị cáo sử dụng các tài khoản mạng xã hội ảo, đầu số điện thoại ẩn danh thông qua ứng dụng Zoiper để liên tục gọi điện, nhắn tin, kết bạn Zalo với khách hàng, việc này có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần.

Viện Kiểm sát đánh giá, hành vi của các bị cáo là điển hình cho loại tội phạm có tổ chức, có sự phân công rõ ràng vai trò của từng bộ phận nhưng phối hợp nhịp nhàng, chặt chẽ với nhau. Hậu quả của hành vi phạm tội của bị cáo không chỉ là số tiền bị chiếm đoạt, mà còn là sự khánh kiệt về kinh tế, sự tan vỡ hạnh phúc gia đình của các bị hại.

Đặc biệt, Viện Kiểm sát cũng nhấn mạnh hành vi rửa tiền đã xâm phạm đến chế độ quản lý kinh tế, tài chính, tiền tệ của Nhà nước. Hành vi rửa tiền làm gián đoạn, méo mó hoặc gây mất ổn định hoạt động của hệ thống tài chính, ngân hàng và thị trường thông qua việc giúp sức các đối tượng phạm tội đưa dòng tiền bẩn vào lưu thông hợp pháp.

'Dòng tiền 'bẩn' được luân chuyển qua nhiều lớp tài khoản, chuyển thành tiền mặt hoặc tài sản, làm phát sinh nhiều tầng giao dịch gây khó khăn cho việc xác định nguồn gốc đồng tiền, gây khó khăn cho công tác điều tra tội phạm, thu hồi tài sản phạm pháp, gây mất niềm tin vào công lý, thậm chí là phá vỡ trật tự phát triển kinh tế lành mạnh', đại diện Viện Kiểm sát nhấn mạnh.  

Thông qua việc giải quyết vụ án, đại diện Viện Kiểm sát kiến nghị Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng để nâng cao nhận thức của người dân về việc tham gia mua bán, giao dịch, đầu tư, kinh doanh chứng khoán quốc tế, Forex trên các sàn giao dịch chưa được cấp phép.

Viện Kiểm sát cũng kiến nghị Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các Ngân hàng Thương mại cổ phần rà soát quá trình mở, sử dụng tài khoản ngân hàng của các Công ty trách nhiệm hữu hạn. Cần thường xuyên kiểm tra, việc chấp hành pháp luật trong hoạt động phòng chống rửa tiền của các tổ chức được Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy phép hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán.

Đặc biệt, đối với việc quản lý tài khoản ngân hàng và trung gian thanh toán, cần nâng cao quy trình xác thực khách hàng (eKYC) khi mở tài khoản ngân hàng trực tuyến; kịp thời phát hiện và ngăn chặn các tài khoản có dấu hiệu bất thường như nhận tiền từ nhiều nguồn, giao dịch tần suất lớn hoặc chuyển tiếp tiền nhanh qua nhiều tài khoản, có dấu hiệu phục vụ cho mục đích rửa tiền hoặc đánh bạc.

Viện Kiểm sát cũng đồng thời kiến nghị các Bộ, ngành, địa phương nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với các hoạt động trên không gian mạng.

Cùng với đó, thực hiện có hiệu quả các quy định của Luật Giao dịch điện tử, Nghị định số 13/2023/NĐ-CP ngày 17/4/2023 của Chính phủ về bảo vệ dữ liệu cá nhân; Nghị định số 59/2022/NĐ-CP ngày 05/9/2022 của Chính phủ quy định về định danh và xác thực điện tử; xác thực tài khoản ngân hàng, xác thực sinh trắc học khi thực hiện các giao dịch trong thanh toán trực tuyến trên Internet, hạn chế các trường hợp sử dụng vào mục đích hoạt động lừa đảo; sử dụng tài khoản định danh điện tử (VNeID) trong các giao dịch điện tử, góp phần phòng ngừa tội phạm.

Ngoài ra, thực hiện tốt công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố của người dân về các vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đồng thời, các bộ, ngành liên quan nghiên cứu xây dựng cơ chế phối hợp nhanh, "khẩn cấp" truy vết dòng tiền, tạm khóa, phong tỏa tài khoản liên quan đến hoạt động phạm tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.