Chính phủ đề xuất kết thúc đầu tư dự án đường Hồ Chí Minh

Sáng 18/10, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh thay mặt Chính phủ trình Quốc hội nội dung tổng kết thực hiện Nghị quyết 66/2013 và kết thúc đầu tư xây dựng dự án đường Hồ Chí Minh quy mô hai làn xe.

Dự án đường Hồ Chí Minh có điểm đầu tại Pác Bó (Cao Bằng), điểm cuối tại Đất Mũi (Cà Mau). Nghị quyết 66/2013 của Quốc hội đặt mục tiêu nối thông toàn tuyến với quy mô hai làn xe vào năm 2020. Sau các lần điều chỉnh, thời hạn cơ bản nối thông được lùi đến hết năm 2026, trên cơ sở tận dụng quốc lộ 32 và quốc lộ 21.

Chính phủ đề xuất hoàn tất quyết toán, chính thức kết thúc dự án quy mô hai làn xe chậm nhất hết năm 2027, đồng thời tiếp tục đầu tư nâng cấp các đoạn tuyến theo quy hoạch.

Chính phủ cho biết đã chỉ đạo tăng ca, bổ sung thiết bị, nhân lực; điều chuyển khối lượng hoặc chấm dứt hợp đồng với nhà thầu chậm trễ, không có khả năng hoàn thành, đồng thời phối hợp địa phương tháo gỡ khó khăn về vật liệu.

Tuy nhiên, tờ trình cũng nêu rõ, bên cạnh những thành tựu đạt được, trong quá trình triển khai dự án vẫn còn một số tồn tại, hạn chế từ công tác chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, thực hiện đầu tư đến giai đoạn khai thác.

Thứ nhất, năng lực dự báo và quản trị rủi ro của một số chủ đầu tư, Ban QLDA còn hạn chế, chưa chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó với biến động thị trường, đặc biệt là về vật liệu và biến động giá.

Thứ hai, công tác khảo sát, lập dự án tại một số ít dự án chưa triệt để, giải pháp thiết kế chưa tối ưu dẫn đến phải điều chỉnh, bổ sung trong quá trình thi công làm kéo dài thời gian và phát sinh chi phí đầu tư.

Thứ ba, sự thiếu quyết liệt của một số chính quyền địa phương trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dẫn đến tiến độ bàn giao mặt bằng chậm, ảnh hưởng nhiều đến tiến độ thi công các dự án.

Trình bày báo cáo thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết cơ quan này cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành nghị quyết nhằm kết thúc giai đoạn nối thông tuyến quy mô hai làn xe, tạo căn cứ pháp lý chuyển sang đầu tư nâng cấp, mở rộng theo quy hoạch.

Theo cơ quan thẩm tra, dự án dự kiến cơ bản hoàn thành mục tiêu nối thông toàn tuyến vào cuối năm 2026, chậm khoảng sáu năm so với mục tiêu năm 2020 tại Nghị quyết 66/2013. Tiến độ đã được điều chỉnh qua các nghị quyết của Quốc hội năm 2022 và 2025.

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường lưu ý mốc hoàn thành cuối năm nay vẫn là dự kiến. Riêng đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận lùi thời gian đưa vào khai thác sang quý I/2027.

Báo cáo của Chính phủ chưa lượng hóa chi phí phát sinh do chậm tiến độ, chưa cá thể hóa trách nhiệm từng cơ quan, đơn vị và kết quả xử lý. Cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung, làm rõ những nội dung này; thống nhất số liệu về tổng mức đầu tư, tiến độ, giải ngân và lập bảng cân đối vốn chi tiết từng dự án thành phần.

Theo hồ sơ Chính phủ trình, đoạn Chợ Chu - Ngã ba Trung Sơn đạt khoảng 99% sản lượng; Chơn Thành - Đức Hòa đạt khoảng 96%; Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận đạt khoảng 73%.

Cơ quan thẩm tra lưu ý tờ trình ký ngày 30/9 vẫn ghi hai đoạn Chợ Chu - Ngã ba Trung Sơn và Chơn Thành - Đức Hòa dự kiến hoàn thành hoặc thông xe kỹ thuật trong tháng 9. Sản lượng đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận cũng chưa thống nhất giữa các phần hồ sơ.

Đoạn tuyến này còn 15,06km trong tổng số 51,94km đang gia tải nền đất yếu. Ủy ban đánh giá mục tiêu thông tuyến năm 2026, khai thác quý I/2027 là thách thức kỹ thuật rất lớn; đề nghị kiểm soát chặt quan trắc lún, "tuyệt đối không vì áp lực tiến độ mà dỡ tải sớm khi chưa đạt độ cố kết thiết kế".

Cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành, nhưng đề nghị giao rõ nhiệm vụ hoàn thiện, đưa vào khai thác ba đoạn đang thi công; khắc phục đầy đủ các yêu cầu trong kết luận thanh tra, kiểm toán.

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cũng đề nghị giải quyết dứt điểm vướng mắc bồi thường, tái định cư, ổn định sinh kế; khẳng định việc kết thúc dự án hai làn xe không chấm dứt nghĩa vụ giải quyết quyền lợi hợp pháp của người dân.