Chia sẻ tại buổi Họp báo Thông tin kết quả hoạt động ngân hàng quý III/2026, ông Trần Trung Dũng, Chủ tịch HĐTV VAMC cho biết, định hướng thời gian tới không chỉ là xử lý từng khoản nợ mà phải từng bước hình thành một thị trường mua bán nợ thực sự, với hạ tầng, dữ liệu và cơ chế giao dịch phù hợp.
Nghị định số 359/2026/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành đã bổ sung, hoàn thiện nhiều quy định liên quan đến hoạt động của VAMC, trong đó có công tác mua bán, xử lý nợ xấu. Ông nhìn nhận như thế nào về những thay đổi này và vai trò của VAMC được đặt ra ra sao trong giai đoạn tới?
Trước hết, cần nhìn Nghị định số 359/2026/NĐ-CP trong một tổng thể lớn hơn về định hướng phát triển kinh tế nhà nước, cải cách thị trường tài chính và xử lý nợ xấu trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Nghị định 359 tiếp tục xác định VAMC là doanh nghiệp đặc thù do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận và được thành lập nhằm xử lý nợ xấu, thúc đẩy tăng trưởng tín dụng hợp lý cho nền kinh tế. Đồng thời, Nghị định hoàn thiện thêm hành lang pháp lý và công cụ để VAMC tham gia sâu hơn vào quá trình xử lý nợ.
Cụ thể, ngoài mua nợ xấu của các tổ chức tín dụng Việt Nam, VAMC được mua theo giá trị thị trường nợ xấu của tổ chức tín dụng liên doanh, tổ chức tín dụng 100% vốn nước ngoài và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. VAMC cũng được bổ sung hoạt động hỗ trợ các tổ chức tín dụng thu hồi, xử lý nợ và tài sản bảo đảm, tư vấn tái cơ cấu doanh nghiệp; đồng thời có thể giảm một phần nợ gốc đối với khoản nợ mua theo giá trị thị trường khi bảo đảm hiệu quả phương án mua nợ.
Nghị định cũng hoàn thiện cơ chế tài chính và cơ chế phát hành trái phiếu theo hướng tăng tính chủ động cho VAMC trong tổ chức mua và xử lý nợ. Như vậy, có thể thấy định hướng của Nghị định 359 là tạo điều kiện để VAMC từng bước chuyển từ mua và thu hồi một khoản nợ sang xử lý tổng thể khoản nợ, tài sản bảo đảm và hỗ trợ phục hồi khách hàng vay.
Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn Nghị định 359 một cách riêng lẻ thì vẫn chưa phản ánh đầy đủ yêu cầu và vai trò mới đang được đặt ra đối với VAMC.
Trong năm 2026, một loạt chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Chính phủ đã xác lập rõ hơn vị trí, vai trò và nhiệm vụ của VAMC. Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước; Chính phủ sau đó đã ban hành Chương trình hành động triển khai Nghị quyết này.
Tiếp đó, Quyết định số 1413/QĐ-TTg ngày 27/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ về cải cách tổng thể thị trường tài chính đặt vấn đề phát triển thị trường mua bán nợ theo hướng hiện đại, minh bạch, có tính thanh khoản cao; trọng tâm là phát triển, vận hành Sàn giao dịch nợ quốc gia trên nền tảng số, gắn với chuẩn hóa thông tin, giao dịch và đấu giá điện tử, cơ chế xác lập giá theo cung - cầu, kết nối các nhà đầu tư và các chủ thể trong hệ sinh thái xử lý nợ xấu, đồng thời phát triển dữ liệu nợ xấu phục vụ thị trường.
Gần đây nhất, Quyết định số 1809/QĐ-TTg ngày 18/9/2026 tiếp tục đặt nhiệm vụ hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém và tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp trong tổng thể mục tiêu phát triển kinh tế giai đoạn 2026–2030.
Như vậy, đây không đơn thuần là câu chuyện mở rộng hoạt động của một doanh nghiệp. Đây là nhiệm vụ được đặt ra từ yêu cầu phát triển của nền kinh tế và của hệ thống tài chính - ngân hàng trong giai đoạn mới.
Từ thực tiễn xử lý nợ xấu, ông cho rằng đâu là điểm cần thay đổi trong cách tiếp cận hiện nay, đặc biệt trong bối cảnh yêu cầu phát triển một thị trường mua bán nợ hiện đại, minh bạch và có tính thanh khoản đang được đặt ra?
Theo chúng tôi, cách tiếp cận đối với nợ xấu phải từng bước chuyển từ xử lý từng khoản nợ sang phát triển một thị trường mua bán nợ thực sự.
Trong quá trình nền kinh tế tăng trưởng và quy mô tín dụng ngày càng lớn, nợ xấu phát sinh là vấn đề cần được chủ động quản lý và xử lý. Điều quan trọng là phải có một cơ chế đủ hiệu quả để luân chuyển các khoản nợ từ nơi không có khả năng hoặc không có lợi thế xử lý sang những chủ thể có vốn, có chuyên môn, có khả năng tái cơ cấu và khai thác tài sản tốt hơn.
Nếu chỉ dựa vào từng tổ chức tín dụng tự xử lý hoặc từng giao dịch song phương thì quy mô và tốc độ xử lý sẽ có giới hạn. Vì vậy, về dài hạn, xử lý nợ xấu phải gắn với hình thành thị trường mua bán nợ có thanh khoản, nơi khoản nợ và tài sản bảo đảm được chuẩn hóa thông tin, được định giá, chào bán và tiếp cận bởi nhiều nhà đầu tư.
Khi một khoản nợ được đưa trở lại thị trường, được mua bán, tái cơ cấu và tài sản được khai thác hiệu quả thì chúng ta không chỉ xử lý một khoản nợ xấu trên bảng cân đối của tổ chức tín dụng. Quan trọng hơn, nguồn lực đang bị 'đóng băng' trong khoản nợ và tài sản bảo đảm có cơ hội được đưa trở lại nền kinh tế, qua đó góp phần làm lành mạnh hệ thống ngân hàng, giải phóng nguồn lực và tạo thêm dư địa cho dòng vốn tín dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh.
Đó cũng là lý do Quyết định 1413 đặt phát triển thị trường mua bán nợ trong tổng thể cải cách thị trường tài chính Việt Nam nhằm nâng cao khả năng huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.
Để thị trường mua bán nợ thực sự vận hành, Sàn giao dịch nợ, dữ liệu và công nghệ được xem là những cấu phần quan trọng. Vậy VAMC sẽ tập trung vào những nhiệm vụ nào trong thời gian tới và cần chuẩn bị nguồn lực ra sao để thực hiện vai trò mới này, thưa ông?
Muốn có thị trường mua bán nợ thì phải có hạ tầng của thị trường. Và Sàn giao dịch nợ là một cấu phần rất quan trọng của hạ tầng đó.
Chúng tôi xác định trong giai đoạn tới, Sàn giao dịch nợ không thể chỉ dừng lại ở vai trò là nơi đăng thông tin chào bán khoản nợ. Theo định hướng của Chính phủ, Sàn phải từng bước phát triển thành nền tảng kết nối thị trường: kết nối tổ chức tín dụng có nhu cầu bán nợ với VAMC, các tổ chức mua bán nợ, nhà đầu tư trong và ngoài nước, các quỹ đầu tư; đồng thời kết nối các tổ chức định giá, đấu giá, tư vấn pháp lý, kiểm toán, môi giới và các đơn vị có khả năng khai thác, tái cấu trúc tài sản.
Muốn làm được điều đó, bài toán cốt lõi là dữ liệu và tính minh bạch của thông tin. Nhà đầu tư chỉ tham gia khi họ có đủ thông tin để đánh giá khoản nợ, tài sản bảo đảm, tình trạng pháp lý và khả năng thu hồi; thị trường chỉ hình thành giá khi có đủ người mua, người bán và thông tin đáng tin cậy.
Vì vậy, cùng với phát triển Sàn giao dịch nợ, VAMC xác định phải từng bước chuẩn hóa, số hóa và hình thành cơ sở dữ liệu về nợ xấu và tài sản bảo đảm, tăng khả năng kết nối, khai thác dữ liệu từ các nguồn có liên quan theo đúng quy định pháp luật. Công nghệ, dữ liệu và Sàn giao dịch nợ phải được triển khai đồng bộ, chứ không phải ba nhiệm vụ tách rời.
Bản thân VAMC cũng phải thay đổi và nâng cao năng lực tương ứng với nhiệm vụ được giao. Nghị định 359 tiếp tục tạo khuôn khổ pháp lý cho VAMC thực hiện các hoạt động từ mua nợ xấu, thu hồi và xử lý nợ, xử lý tài sản bảo đảm đến cơ cấu lại khoản nợ, tư vấn, môi giới mua bán nợ và tài sản, tổ chức đấu giá cùng các nghiệp vụ liên quan.
Để thực hiện những nhiệm vụ ở quy mô lớn hơn, VAMC phải đồng thời nâng cao năng lực tài chính, năng lực quản trị, nguồn nhân lực, công nghệ, dữ liệu và năng lực kết nối thị trường.
Tôi muốn nhấn mạnh ở đây: nguồn lực cho VAMC phải được nhìn từ nhiệm vụ mà Đảng, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước giao, chứ không phải từ nhu cầu mở rộng quy mô của bản thân VAMC. Khi VAMC được giao phát triển thành định chế trung tâm trong kiến tạo thị trường mua bán nợ, phát triển Sàn giao dịch nợ, hình thành cơ sở dữ liệu về nợ xấu và tài sản bảo đảm, tham gia tích cực hơn vào xử lý nợ xấu và cơ cấu lại các tổ chức tín dụng thì năng lực và nguồn lực thực hiện cũng phải tương xứng với nhiệm vụ đó.
Nguồn lực ở đây cũng không chỉ là vốn để trực tiếp mua nợ. VAMC cần nguồn lực để đầu tư công nghệ, dữ liệu, hạ tầng Sàn giao dịch nợ, nâng cao năng lực định giá, đấu giá, quản trị rủi ro, phát triển nguồn nhân lực và các điều kiện cần thiết để thực hiện nhiệm vụ trong một thị trường tài chính ngày càng hiện đại.
Dự kiến trong thời gian tới, VAMC sẽ tập trung vào ba chuyển đổi lớn: từ xử lý từng khoản nợ sang góp phần kiến tạo thị trường mua bán nợ; từ một Sàn giao dịch chủ yếu cung cấp thông tin sang hạ tầng kết nối và tổ chức giao dịch của thị trường; và từ quản lý theo hồ sơ, nghiệp vụ riêng lẻ sang quản trị, phân tích và ra quyết định dựa trên dữ liệu.
Mục tiêu cuối cùng không phải là VAMC lớn hơn, mà là năng lực xử lý nợ xấu của nền kinh tế tốt hơn; thị trường mua bán nợ minh bạch, thanh khoản hơn; các nguồn lực bị tồn đọng trong nợ xấu và tài sản bảo đảm được đưa trở lại nền kinh tế nhanh hơn, qua đó góp phần bảo đảm an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng và phục vụ mục tiêu tăng trưởng của đất nước.