'Chưa ai bán điện mặt trời dư lên lưới dù đã được phép bán tới 50%'

'Chưa ai bán điện mặt trời dư lên lưới dù đã được phép bán tới 50%'Kỳ Thư-14/08/2026 12:00 (GMT+7)(VNF) - Dù quy định mới đã nâng tỷ lệ điện mặt trời mái nhà được phép bán lên lưới từ 20% lên tối đa 50% sản lượng điện tự sản, tự tiêu, đến nay chưa ghi nhận trường hợp nào thực hiện giao dịch. Các doanh nghiệp cho rằng việc thiếu quy trình, hợp đồng mẫu và hướng dẫn cụ thể đang khiến thị trường “đứng hình”.Hơn 9.500 MW điện mặt trời mái nhà nhưng chưa có giao dịch điện dưThông tin trên được ông Nguyễn Xuân Quy, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam, chia sẻ tại Diễn đàn “Mua bánđiệntrực tiếp và lưu trữ năng lượng: Đòn bẩy cho chuyển dịch xanh và phát triển bền vững” chiều 13/8.Theo quy định mới, cuối tháng 6, Chính phủ ban hành Nghị định 243 sửa đổi, bổ sung một số quy định tại Nghị định 57 và 58, cho phép các hộ dân được bán tối đa 50% sản lượngđiện mặt trời máinhà dư thừa lênhệ thống điện quốc gia, thay vì mức trần 20% trước đây.'Chưa có ai bán điện mặt trời dư lên lưới dù đã được phép bán tới 50%'Ông Quy đánh giá việc nâng tỷ lệ điện dư được bán từ 20% lên 50%, đồng thời mở rộng nhóm đối tượng được tham gia, là một điểm tích cực. Tuy nhiên, sau khi chính sách có hiệu lực, Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam vẫn chưa ghi nhận trường hợp nào thực tế bán điện dư lên lưới.“Chúng tôi rất sốt ruột. Giá mua điện dư có thể rất thấp nhưng vẫn tốt hơn là lãng phí”, ông Quy nói.Theo ông, một trong những nguyên nhân là các hướng dẫn triển khai chưa đủ cụ thể, trong khi một bộ phận doanh nghiệp chưa thực sự quan tâm đến cơ chế mới.Hiện cả nước có khoảng 103.000 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất lắp đặt hơn 9.500 MW.Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030, khoảng 50% tòa nhà công sở và nhà dân sẽ sử dụng điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản, tự tiêu.Tại TP.HCM, ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC), cho biết thành phố hiện có hơn 5.000 hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu đã được lắp đặt và thông báo.Tuy nhiên, đến nay cũng chưa có trường hợp nào đăng ký bán điện dư lên lưới, dù nhu cầu tìm hiểu cơ chế này khá lớn.Theo ông Kiên, phần lớn các hệ thống điện mặt trời mái nhà hiện nay được đầu tư với mục đích chính là phục vụ nhu cầu sử dụng điện tại chỗ của hộ dân và doanh nghiệp. Trong khi đó, quy trình bán phần điện dư lên lưới vẫn còn mới.EVNHCMC đang phối hợp thử nghiệm thủ tục mua điện dư với một số doanh nghiệp nhằm chuẩn hóa quy trình. Dự kiến quy trình này sẽ được hoàn thiện trong tháng 8.Không chỉ bán điện mặt trời dư, các chuyên gia và doanh nghiệp cũng cho rằng việc thiếu quy trình chuẩn đang trở thành điểm nghẽn lớn đối với cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) qua lưới quốc gia.Từ năm 2025, DPPA đã bắt đầu xuất hiện những chuyển động đầu tiên, với một số dự án mua bán điện qua đường dây riêng được triển khai. Riêng tại TP.HCM, theo ông Bùi Trung Kiên, DPPA qua đường dây kết nối riêng hiện có 14 hệ thống với tổng công suất khoảng 60 MW đang vận hành ổn định.Tuy nhiên, với DPPA qua lưới điện quốc gia, số giao dịch thực tế vẫn rất hạn chế. Hiện cả nước mới ghi nhận thương vụ giữa Samsung Electronics Thái Nguyên và điện mặt trời TTC Đức Huệ 2, chính thức vận hành từ ngày 1/6. Một dự án khác vừa đạt thỏa thuận bán điện tái tạo qua lưới cho một doanh nghiệp FDI và mới khởi công trong tháng này.Doanh nghiệp muốn mua bán điện nhưng “không biết làm thế nào”Ông Võ Phúc Nguyên, Giám đốc dự án Công ty Đầu tư Phát triển điện Becamex, cho biết doanh nghiệp quan tâm đến DPPA qua lưới quốc gia nhưng gặp khó khăn trong quá trình triển khai do chưa có hợp đồng mẫu và quy trình thủ tục rõ ràng.“Chúng tôi muốn triển khai DPPA mà thực sự không biết làm cách nào”, ông Nguyên nói, đồng thời kiến nghị cơ quan chức năng sớm công bố quy trình chuẩn và hợp đồng mẫu để các bên mua, bán điện có cơ sở thực hiện.Doanh nghiệp muốn mua bán điện nhưng “không biết làm thế nào”.Theo ông Nguyễn Xuân Quy, việc thiếu hợp đồng mẫu theo thông lệ quốc tế có thể khiến thời gian phát triển một dự án DPPA kéo dài tới 3-5 năm.Bên cạnh đó, các chi phí liên quan đến truyền tải, phân phối, điều độ và tổn thất điện năng chưa được công bố theo một cơ chế dài hạn cũng khiến doanh nghiệp và ngân hàng khó tính toán dòng tiền cho dự án trong vòng 15-20 năm.Ông Phan Công Tiến, Giám đốc Viện Nghiên cứu ứng dụng năng lượng thông minh (ISEAR), cho rằng DPPA qua lưới quốc gia còn gặp khó do điện xanh phải chịu thêm các chi phí truyền tải và phân phối, qua đó làm giảm tính cạnh tranh.Ông đề xuất không tính phí truyền tải đối với các dự án điện tái tạo dưới 30 MW chỉ phát điện lên lưới phân phối cục bộ và tiêu thụ tại chỗ, bởi dòng điện thực tế không đi qua lưới truyền tải quốc gia.Về dài hạn, Việt Nam cần phát triển thị trường điện cục bộ song song với thị trường bán buôn điện.Trong khi đó, ông Nguyễn Võ Trường An, Tổng giám đốc Công ty CP Sàn giao dịch tín chỉ Carbon ASEAN, đề xuất xây dựng “Sàn giao dịch điện” hoặc “Sàn giao dịch năng lượng số hóa” để kết nối bên bán và bên mua điện tái tạo.Theo ông, một sàn giao dịch chuyên biệt có thể giúp chuẩn hóa việc định giá điện, quản lý hợp đồng và các dịch vụ lưu trữ, qua đó tạo môi trường giao dịch minh bạch hơn.Như vậy, dù cơ chế bán điện mặt trời mái nhà dư đã được mở rộng đáng kể, thực tế chưa phát sinh giao dịch cho thấy khoảng cách giữa chính sách và triển khai vẫn còn lớn. Việc sớm hoàn thiện quy trình, hợp đồng mẫu và cơ chế giá được xem là điều kiện quan trọng để lượng điện tái tạo dư thừa thực sự được đưa vào thị trường, thay vì tiếp tục bị lãng phí.Thủy điện Nậm Chiến đầu tư 682 tỷ đồng mở rộng kinh doanh điện mặt trờiThủy điện Nậm Chiến đầu tư 682 tỷ đồng mở rộng kinh doanh điện mặt trờiĐầu tư(VNF) - Dự án Nhà máy điện mặt trời Mường La 4 có quy mô công suất 35MW, sản lượng điện trung bình năm khoảng 55,571 triệu kWh, tổng vốn đầu tư hơn 682 tỷ đồng.