Chứng khoán lao dốc: Đằng sau nỗ lực 'cầm máu' của Bắc Kinh

Nhà đầu tư thờ ơ

Theo dữ liệu chính thức, các nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tại Trung Quốc đã giảm lượng cổ phiếu nắm giữ xuống mức thấp nhất trong vòng một năm, trong khi số lượng tài khoản chứng khoán mới được mở trong tháng 10 giảm hơn 30% so với tháng trước.

Sự suy giảm hứng thú của nhà đầu tư cá nhân diễn ra trái ngược với những nỗ lực ngày càng mạnh mẽ của chính phủ nhằm nâng đỡ thị trường, bao gồm bơm thanh khoản thông qua hai công cụ tiền tệ và được cho là tạm dừng các đợt phát hành cổ phiếu mới để hạn chế nguồn cung.

Diễn biến này cho thấy giới đầu tư vẫn hoài nghi về khả năng các biện pháp can thiệp mới nhất của chính phủ có thể tạo ra đà tăng bền vững cho thị trường chứng khoán, trong bối cảnh nhu cầu nội địa suy yếu và thị trường chịu tác động từ đợt bán tháo cổ phiếu trí tuệ nhân tạo (AI) tại Mỹ.

Các ngân hàng đầu tư, trong đó có Bank of America và Macquarie, nhận định sự can thiệp của nhà nước có thể giúp ổn định tâm lý, nhưng khó đủ sức khơi mào một đợt tăng giá mới.

'Có sự khác biệt giữa việc cầm máu và giúp bệnh nhân hồi phục hoàn toàn. Hoạt động mua vào có sự hậu thuẫn của nhà nước có thể giúp ổn định thị trường. Việc tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động vay vốn để mua lại cổ phiếu có thể cải thiện thanh khoản. Nhưng nếu lợi nhuận doanh nghiệp không được cải thiện, thị trường cuối cùng vẫn sẽ quay lại câu hỏi cũ: Ai sẽ mua vào khi chính phủ rút lui', ông Stephen Innes, đối tác quản lý tại SPI Asset Management, nhận định.

Theo các công ty môi giới chứng khoán, lợi nhuận doanh nghiệp có thể tiếp tục là rủi ro đối với thị trường trong quý IV hoặc đầu năm tới nếu Bắc Kinh vẫn duy trì các biện pháp kích thích kinh tế nhỏ lẻ, thiếu những động thái đủ mạnh.

Theo China Merchants Securities, lợi nhuận quý III của các doanh nghiệp niêm yết Trung Quốc giảm 13% so với cùng kỳ năm ngoái, do mức nền so sánh cao và nhu cầu nội địa ảm đạm.

Bắc Kinh tìm cách vực dậy niềm tin

Trước những diễn biến kém tích cực của thị trường, Bắc Kinh đang triển khai đồng thời nhiều biện pháp nhằm hỗ trợ thanh khoản, khuyến khích doanh nghiệp mua lại cổ phiếu và kiểm soát nguồn cung cổ phiếu mới.

Chỉ số CSI 300 gần như không biến động trong tuần này, bất chấp việc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) cung cấp 100 tỷ nhân dân tệ (khoảng 15 tỷ USD) hỗ trợ thanh khoản cho các công ty quản lý tài sản, doanh nghiệp bảo hiểm và công ty chứng khoán thông qua đợt triển khai thứ ba của chương trình hoán đổi.

Theo thông tin được PBOC công bố hôm ngày 4/11, ngân hàng trung ương cũng đã nhận được các đơn đăng ký với tổng hạn mức hơn 200 tỷ nhân dân tệ theo chương trình cho vay lại phục vụ hoạt động mua lại cổ phiếu, sau khi giảm lãi suất của chương trình này 25 điểm cơ bản.

Trong thông tin công bố ngày 2/11, Ủy ban Quản lý Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) xác nhận sẽ tiếp tục phát huy vai trò của hai công cụ chính sách tiền tệ mang tính cấu trúc, gồm cơ chế hoán đổi dành cho các công ty chứng khoán, quỹ và doanh nghiệp bảo hiểm, cùng chương trình cho vay chuyên biệt phục vụ mua lại và gia tăng cổ phiếu. Cơ quan này cho biết sẽ mở rộng phạm vi tổ chức tham gia, nâng quy mô hỗ trợ và khuyến khích các doanh nghiệp niêm yết đẩy nhanh tiến độ mua lại cổ phiếu.

Bên cạnh các biện pháp hỗ trợ thanh khoản, Bắc Kinh còn được cho là đang tìm cách hạn chế nguồn cung cổ phiếu mới ra thị trường.

Theo Financial Times ngày 3/11, CSRC đã tổ chức các cuộc họp với một số ngân hàng đầu tư trong những ngày gần đây và đưa ra hướng dẫn không chính thức, yêu cầu tạm dừng các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Cơ quan này cũng được cho là yêu cầu tạm ngừng các đợt bán cổ phiếu thứ cấp quy mô lớn của cổ đông hiện hữu cho đến khi thị trường phục hồi.

Việc hạn chế IPO và các đợt bán cổ phiếu quy mô lớn được xem là một cách kiểm soát nguồn cung, qua đó giảm áp lực hấp thụ vốn đối với thị trường trong giai đoạn tâm lý nhà đầu tư còn yếu. Tuy nhiên, đây cũng là biện pháp có thể ảnh hưởng đến hoạt động huy động vốn của doanh nghiệp và tiến trình phát triển thị trường vốn nếu kéo dài.

Một số doanh nghiệp đầu ngành cũng đang cân nhắc triển khai các chương trình mua lại cổ phiếu. ChangXin Memory Technologies (CXMT), nhà sản xuất chip nhớ từng có thời điểm trở thành doanh nghiệp niêm yết có giá trị vốn hóa lớn nhất Trung Quốc, cho biết chủ tịch công ty đã đề xuất tăng gấp đôi quy mô kế hoạch mua lại cổ phiếu, lên tối đa 5 tỷ nhân dân tệ. Động thái này được xem là thông điệp thể hiện sự tự tin của ban lãnh đạo vào triển vọng kinh doanh của doanh nghiệp.

Hiện CXMT được định giá khoảng 2.700 tỷ nhân dân tệ, là doanh nghiệp niêm yết có giá trị vốn hóa lớn thứ ba trên thị trường đại lục, sau Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc và Ngân hàng Công thương Trung Quốc.

Dù vậy, khẩu vị rủi ro của giới đầu tư vẫn ở mức thấp. Lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc kỳ hạn 10 năm đã vượt 1,6% trong ngày 4/11, cho thấy nhà đầu tư vẫn có xu hướng tìm đến những tài sản an toàn hơn thay vì gia tăng tỷ trọng cổ phiếu.