Chuyển từ "thi hành đúng" sang "chủ động, chuyên nghiệp" trong thi hành pháp luật

Theo Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn hiện nay không chỉ là thi hành đúng pháp luật, mà phải tiến tới chủ động tổ chức thi hành pháp luật theo hướng chuyên nghiệp, ổn định và thích ứng linh hoạt với thực tiễn...

Sáng 21/9, tại Hà Nội, Hội thảo khoa học cấp quốc gia 'Những giải pháp tạo đột phá nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật' đã chính thức khai mạc, thu hút sự tham gia của hàng trăm đại biểu.

ĐỊNH HƯỚNG LỚN ĐỔI MỚI TỔ CHỨC THI HÀNH PHÁP LUẬT 

Tại hội thảo, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nêu rõ yêu cầu đặt ra trong giai đoạn hiện nay không chỉ là thi hành đúng pháp luật, mà phải tiến tới chủ động tổ chức thi hành pháp luật theo hướng chuyên nghiệp, ổn định và thích ứng linh hoạt với thực tiễn.

Chuyển mạnh sang quản trị theo vòng đời của văn bản quy phạm pháp luật: từ xây dựng chính sách, soạn thảo, đánh giá tác động, ban hành, tổ chức thực hiện đến theo dõi, đánh giá tác động sau ban hành, sửa đổi, hoàn thiện văn bản.

Xác định tổ chức thi hành pháp luật là khâu kiểm chứng chất lượng của quá trình xây dựng pháp luật và cung cấp dữ liệu đầu vào cho quá trình hoàn thiện pháp luật tiếp theo.

Trên tinh thần đó, Phó Thủ tướng đề nghị Hội thảo tập trung làm rõ một số định hướng để đổi mới căn bản công tác tổ chức thi hành pháp luật.

Thứ nhất là: Muốn nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, trước hết phải nâng cao chất lượng của các quy định pháp luật. Đảm bảo mỗi chính sách, mỗi quy định khi ban hành phải rõ mục tiêu, có căn cứ thực tiễn, khả thi và có đầy đủ điều kiện để tổ chức thực hiện.

Thứ hai là: Tiếp tục hoàn thiện pháp luật về tổ chức thi hành pháp luật một cách đồng bộ trong quá trình xây dựng luật, văn bản quy phạm pháp luật theo hướng kết nối chặt chẽ giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật thành một chu trình thống nhất.

Thứ ba là: Lấy chuyển đổi số, xây dựng dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo làm nền tảng của đổi mới công tác tổ chức thi hành pháp luật.

Thứ tư là: Nghiên cứu xây dựng cơ chế, tiêu chí và bộ chỉ số đánh giá công tác tổ chức thi hành pháp luật theo hướng khách quan, thực chất, có thể đo lường và kiểm chứng; khắc phục tình trạng đánh giá chủ yếu thông qua báo cáo, thống kê của các cơ quan nhà nước.

Thứ năm là: Chuyển mạnh từ yêu cầu người dân, doanh nghiệp phải tuân thủ sang tạo môi trường để dễ làm đúng, muốn làm đúng và hình thành thói quen tự giác tuân thủ pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cũng nhấn mạnh những giải pháp trọng tâm tạo đột phá trong công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật. Trong đó, xác định dữ liệu số là nền tảng, công nghệ số là công cụ quan trọng, mang tính bắt buộc, cốt lõi trong tổ chức thi hành pháp luật giai đoạn hiện nay…

TRÁNH PHÁT SINH KHOẢNG TRỐNG HOẶC XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT

Báo cáo của Kiểm toán Nhà nước cho thấy đặc điểm nổi bật của hệ thống pháp luật về tài chính công, tài sản công là tính 'động' tương đối cao. Các quy định chịu tác động trực tiếp của biến động kinh tế vĩ mô, yêu cầu quản trị quốc gia, quá trình sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, hợp nhất đơn vị hành chính và yêu cầu hội nhập.

Vì vậy, cùng với việc bảo đảm tính ổn định, minh bạch của pháp luật, cần có cơ chế thường xuyên rà soát, cập nhật và xử lý quy định chuyển tiếp, tránh phát sinh khoảng trống hoặc xung đột quy phạm.

Giai đoạn 2021–2026, Kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị xử lý tài chính 300.010,544 tỷ đồng và 133.819.618 USD. Đồng thời kiến nghị hủy bỏ, sửa đổi, bổ sung và ban hành mới những nội dung văn bản trái hoặc không phù hợp với quy định chung của Nhà nước và thực tiễn đối với 1.024 văn bản quy phạm pháp luật và văn bản quản lý, gồm 15 Luật, 44 Nghị định, 101 Thông tư, 18 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 846 văn bản khác…

Đặc biệt, tác động của kiểm toán không chỉ nằm ở số tiền được xử lý mà còn ở việc làm rõ trách nhiệm, chấn chỉnh quy trình quản lý, cung cấp bằng chứng phục vụ giám sát và thúc đẩy hoàn thiện thể chế.

Trong thời gian tới, Kiểm toán Nhà nước xác định ba định hướng xuyên suốt.

Đó là chuyển từ tư duy 'quản lý theo thủ tục' sang 'quản lý theo kết quả'; chuyển từ hậu kiểm là chủ yếu sang tiền kiểm; gắn chặt hơn giữa kết quả kiểm toán với quá trình hoàn thiện thể chế, bảo đảm mỗi phát hiện có tính hệ thống phải trở thành một nguồn thông tin để xem xét lại quy định, quy trình hoặc cơ chế quản lý có liên quan.