'Cỗ máy gom vàng' Trung Quốc tiếp sức cho giá vàng

Theo số liệu của Cục Quản lý Ngoại hối Nhà nước Trung Quốc, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) đã bổ sung khoảng 23 tấn vàng trong tháng 9, ghi nhận mức mua hàng tháng lớn nhất trong gần 3 năm. Động thái này kéo dài chuỗi mua vàng liên tiếp của ngân hàng trung ương lên mức dài nhất kể từ ít nhất năm 2015.

Trong khi đó, các hộ gia đình và doanh nghiệp Trung Quốc cũng đang tìm đến vàng như một tài sản trú ẩn an toàn. Theo số liệu hải quan, Trung Quốc đã chi kỷ lục 158,8 tỷ USD để nhập khẩu hơn 1.000 tấn vàng trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 8 năm 2026. Con số này vượt xa mức 96,5 tỷ USD, tương đương 886 tấn vàng, nhập khẩu trong cả năm 2025.

Theo ông Aakash Doshi, người đứng đầu bộ phận chiến lược vàng tại State Street Investment Management, nhập khẩu vàng phục vụ tiêu dùng của Trung Quốc đã đạt mức kỷ lục trong gian đoạn 8 tháng năm nay. Ông cho rằng mức chênh lệch giá vàng nội địa tăng mạnh cho thấy nhu cầu vàng theo mùa trong mùa đông đang gia tăng.

Hoạt động tích trữ vàng diễn ra trong bối cảnh giá kim loại quý này giảm đáng kể. Trong tháng 9, giá vàng giảm hơn 8%, xuống khoảng 4.176 USD/ounce, sau khi lập kỷ lục trên 5.500 USD/ounce vào tháng 1.

Dù vậy, ông Doshi dự báo giá vàng có thể tăng lên mức 4.750–5.500 USD/ounce vào cuối quý I/2027, nhờ nhu cầu mạnh mẽ.

Vì sao Trung Quốc đẩy mạnh mua vàng?

Theo ông Carsten Menke, nhà phân tích tại Julius Baer Group, động lực chính thúc đẩy PBoC mua vàng là yếu tố chính trị. Sau khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022, các chính phủ phương Tây đã đóng băng tài sản của ngân hàng trung ương Nga. Sự kiện này cho thấy dự trữ ngoại hối nắm giữ ở nước ngoài có thể bị hạn chế tiếp cận khi căng thẳng địa chính trị gia tăng, trong khi vàng được lưu trữ trong các kho dự trữ của một quốc gia ít chịu rủi ro tương tự.

Trung Quốc cũng đang giảm lượng trái phiếu kho bạc Mỹ nắm giữ trong quá trình đa dạng hóa dự trữ ngoại hối. Theo số liệu của Bộ Tài chính Mỹ, lượng trái phiếu kho bạc Mỹ do Trung Quốc nắm giữ đã giảm xuống mức thấp nhất trong 18 năm, còn 618 tỷ USD vào tháng 7.

Bên cạnh động thái của ngân hàng trung ương, nhu cầu vàng tại Trung Quốc còn được thúc đẩy bởi tâm lý tìm kiếm tài sản trú ẩn an toàn của người dân. Lo ngại về triển vọng kinh tế, người tiêu dùng đang tăng cường tích trữ vàng trang sức, vàng miếng và tiền xu vàng.

Các nhà đầu tư trong nước hiện có ít lựa chọn thay thế hấp dẫn. Thị trường bất động sản, vốn là kênh tích lũy tài sản chủ yếu của các hộ gia đình Trung Quốc, vẫn chìm trong giai đoạn suy thoái kéo dài nhiều năm. Trong khi đó, chỉ số CSI 300, đại diện cho nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn trên thị trường chứng khoán Trung Quốc, đã giảm khoảng 8% từ đầu năm đến nay, trái ngược với mức tăng 13% của chỉ số S&P 500 tại Mỹ.

Lợi suất tiền gửi ngân hàng và trái phiếu cũng giảm trong bối cảnh nhu cầu vay vốn yếu. Lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc kỳ hạn một năm đã xuống khoảng 1,2%, thấp hơn đáng kể so với mức khoảng 4,46% tại Mỹ.

'Chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng tại Trung Quốc cũng thấp hơn nhiều so với tại các thị trường phương Tây', ông Ole Hansen, người đứng đầu bộ phận chiến lược hàng hóa tại Saxo Bank, nhận định.

Theo ông Menke, một yếu tố khác thúc đẩy hoạt động mua vàng là kế hoạch của Bắc Kinh nhằm phát triển thị trường vàng trong nước sâu rộng hơn, qua đó khiến ngân hàng trung ương phải bổ sung dự trữ. Ông ước tính PBoC đã mua khoảng 190 tấn vàng trong năm nay tính đến cuối tháng 8, trong đó có 110 tấn không được công bố chính thức.

Nhu cầu từ Trung Quốc trở thành điểm tựa cho giá vàng

Nhu cầu vàng từ Trung Quốc đã giúp giá kim loại quý này trụ vững trước những sức ép có thể khiến giá giảm sâu hơn. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ duy trì ở mức cao đã hạn chế sức hấp dẫn của vàng, một tài sản không mang lại thu nhập định kỳ. Thông thường, giá vàng chịu áp lực khi lãi suất tăng, bởi nhà đầu tư có thêm động lực chuyển sang các tài sản sinh lời.

Tuy nhiên, lực mua từ Trung Quốc đang trở thành một yếu tố hỗ trợ quan trọng cho thị trường.

'Hoạt động mua vàng của Trung Quốc đã trở thành nguồn hỗ trợ mang tính cơ cấu quan trọng đối với giá vàng', bà Ewa Manthey, chiến lược gia hàng hóa tại ING Bank, cho biết.

Theo bà Manthey, các ngân hàng trung ương thường mua vàng với mục tiêu nắm giữ dài hạn và ít nhạy cảm với biến động giá hơn các nhà đầu tư cá nhân. Điều này giúp nhu cầu từ khu vực ngân hàng trung ương trở thành một điểm tựa tương đối ổn định cho thị trường vàng.

Đồng tình với quan điểm này, ông Menke lưu ý rằng giá vàng vẫn duy trì trên mức của mùa hè, bất chấp kỳ vọng lãi suất và lợi suất trái phiếu tăng mạnh hơn. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng đã phát tín hiệu có thể tăng lãi suất thêm một lần nữa trong năm 2026.

Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), tính đến tháng 8, Trung Quốc sở hữu 2.387 tấn vàng, đứng thứ năm thế giới về lượng vàng dự trữ. Tuy nhiên, con số này vẫn chưa bằng 1/3 lượng vàng mà Mỹ nắm giữ.

Dù triển vọng nhu cầu vàng vẫn được đánh giá tích cực, một số yếu tố có thể làm suy yếu sức mua tại Trung Quốc. Ông Hansen cho rằng niềm tin được khôi phục trên thị trường bất động sản và chứng khoán có thể khiến nhà đầu tư giảm nhu cầu nắm giữ vàng. Bên cạnh đó, đồng nhân dân tệ suy yếu sẽ khiến vàng trở nên đắt đỏ hơn đối với người mua trong nước, trong khi lãi suất tăng có thể giúp tiền gửi ngân hàng trở nên hấp dẫn hơn.

Về dài hạn, sự thay đổi đáng kể hơn có thể xảy ra nếu các ngân hàng trung ương giảm quan tâm đến việc đa dạng hóa dự trữ và căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt. Tuy nhiên, theo ông Hansen, cả hai kịch bản này hiện đều chưa có dấu hiệu sớm trở thành hiện thực.