Cơn bán tháo không dứt trên thị trường trái phiếu Mỹ

Trái phiếu chính phủ Mỹ vẫn là thị trường tài chính quan trọng nhất thế giới và từ lâu được xem là một trong những nơi an toàn nhất để nhà đầu tư gửi tiền. Khi thị trường biến động hoặc kinh tế gặp khó khăn, các nhà giao dịch thường tìm đến trái phiếu Mỹ như một tài sản trú ẩn.

Nhưng lần này, điều đó không xảy ra. Ngược lại, thị trường trái phiếu Mỹ đang chịu áp lực bán mạnh.

Nền kinh tế quá mạnh và lạm phát quá cao

Có nhiều nguyên nhân đứng sau đợt bán tháo trái phiếu, trong đó có những yếu tố tưởng như đi ngược với thông lệ. Nền kinh tế Mỹ đang tăng trưởng mạnh, thậm chí có thể nói là quá mạnh, với động lực đáng kể đến từ khoản chi khổng lồ cho trí tuệ nhân tạo (AI).

Trong khi đó, lạm phát vẫn ở mức cao, khi giá cả chịu thêm sức ép từ chi phí nhiên liệu tăng. Điều này có thể khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải tìm cách làm chậm nền kinh tế một lần nữa.

Thị trường trái phiếu suy yếu và lợi suất tăng cao đang làm giảm khả năng vay vốn của người Mỹ. Nhiều loại lãi suất gắn với thị trường trái phiếu, từ lãi suất thế chấp nhà đến lãi suất vay mua ô tô, tiếp tục tăng mạnh.

Lãi suất đối với khoản vay mua nhà kỳ hạn 30 năm đã vượt 7% vào tuần trước, lần đầu tiên kể từ đầu năm 2025.

Trong khi đó, nhà đầu tư tiếp tục bán trái phiếu và yêu cầu mức lợi suất cao hơn tại các cuộc đấu giá trái phiếu chính phủ, trong bối cảnh lạm phát gia tăng. Giá cả tăng làm suy giảm giá trị thực của các khoản đầu tư theo thời gian, khiến những người nắm giữ trái phiếu muốn được bù đắp cho tác động của giá xăng và dầu diesel tăng cao.

Điều đó lại đẩy lợi suất trái phiếu lên cao hơn, phá vỡ những ngưỡng chưa từng xuất hiện trong nhiều thập kỷ.

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm hôm 2/10 có thời điểm lên 5,34%, mức cao nhất kể từ năm 2002. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm cũng chạm mức cao nhất trong 24 năm, lên tới 5,69%.

'Thị trường trái phiếu đang hỗn loạn. Điều đáng lo ngại là tăng trưởng kinh tế Mỹ mạnh hơn nhiều so với dự kiến', ông Neil Wilson, chiến lược gia tại ngân hàng đầu tư Saxo, nhận định.

Lợi suất trái phiếu Kho bạc sau đó giảm nhẹ trong phiên. Lợi suất kỳ hạn 10 năm kết thúc ngày ở mức 5,24%, nhưng vẫn là mức cao nhất kể từ năm 2007.

Các nhà phân tích cho rằng lợi suất trái phiếu có thể tiếp tục duy trì ở mức cao. Những số liệu mới nhất của chính phủ Mỹ tiếp tục cho thấy nền kinh tế đang tăng trưởng mạnh, thậm chí có nguy cơ tăng trưởng quá nóng.

Báo cáo về tổng sản phẩm quốc nội (GDP), thước đo rộng nhất về hoạt động kinh tế Mỹ, công bố hôm thứ Tư cho thấy kết quả tốt hơn dự kiến. Cùng thời điểm, một báo cáo về lạm phát cho thấy giá cả đang tăng nhanh hơn đáng kể so với mục tiêu của Fed.

Một số nhà đầu tư trái phiếu đang đẩy lợi suất lên cao với kỳ vọng Fed sẽ tiếp tục nâng lãi suất điều hành, sau khi cơ quan này tăng lãi suất lần đầu tiên kể từ năm 2023 vào tháng trước.

Sức ép từ thị trường trái phiếu lan rộng

Sức mạnh của nền kinh tế Mỹ còn thể hiện ở thị trường lao động. Tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp. Báo cáo việc làm tháng 9 được kỳ vọng cho thấy tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức 4,1%, ngưỡng mà các nhà kinh tế gọi là 'toàn dụng lao động'.

Chi tiêu tiêu dùng cũng duy trì đà tăng mạnh, được hỗ trợ bởi thị trường chứng khoán sôi động. Trong khi đó, chi tiêu hàng năm cho cơ sở hạ tầng AI hiện đã được tính bằng hàng nghìn tỷ USD và được dự báo tiếp tục tăng trong suốt thập kỷ tới và xa hơn, ngay cả khi lãi suất duy trì ở mức cao.

Bên cạnh triển vọng kinh tế và lạm phát, những lo ngại về nợ cũng đang gây sức ép lên thị trường trái phiếu. Chi tiêu chính phủ ở quy mô lớn dưới các chính quyền thuộc cả hai đảng đang làm gia tăng lo ngại về quỹ đạo tài khóa của Mỹ.

Những vấn đề của thị trường trái phiếu cũng không chỉ diễn ra tại Mỹ. Lo ngại về nợ công và lạm phát quay trở lại do giá dầu và nhiên liệu tăng cao đang đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ lên cao trên toàn thế giới.

Tại Anh, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm hôm 2/10 đã chạm 6%, lần đầu tiên kể từ năm 1998. Tại Pháp, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm có thời điểm tăng lên 4,95%, mức cao nhất kể từ năm 2002.

Diễn biến này cho thấy áp lực trên thị trường trái phiếu đang lan rộng, khi nhà đầu tư đồng thời phải đối mặt với lạm phát, chi phí năng lượng cao, triển vọng lãi suất và những lo ngại ngày càng lớn về nợ công.