Tin tức thị trường

'Cú sốc' mới của Grab: Thương vụ 600 triệu USD đổ vỡ vì 1 giao kèo 8 năm trước

Vietnamfinance
· 9 giờ trước

Mối quan hệ với Uber khiến Grab mất thương vụ 600 triệu USD

Ngày 21/10, Ủy ban Thương mại Công bằng Đài Loan (TFTC) quyết định không chấp thuận kế hoạch Grab Holdings mua lại hoạt động kinh doanh giao đồ ăn foodpanda tại thị trường này từ tập đoàn Delivery Hero của Đức, với giá trị giao dịch dự kiến 600 triệu USD.

Theo TFTC, nguyên nhân chính khiến thương vụ bị bác bỏ là những lo ngại về khả năng suy giảm cạnh tranh trên thị trường giao đồ ăn, xuất phát từ mối quan hệ sở hữu và hợp tác kinh doanh kéo dài nhiều năm giữa Grab và Uber Technologies.

Hiện tại, thị trường giao đồ ăn Đài Loan chủ yếu do hai nền tảng Uber Eats và foodpanda chi phối. Grab chưa trực tiếp hoạt động tại đây, đồng nghĩa việc doanh nghiệp này tiếp quản foodpanda về mặt hình thức sẽ không làm giảm số lượng đối thủ lớn trên thị trường.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ Uber, công ty mẹ của Uber Eats, đang nắm giữ khoảng 13,1% cổ phần Grab. Bên cạnh đó, lãnh đạo Uber từng tham gia hội đồng quản trị Grab, trong khi hai doanh nghiệp có lịch sử hợp tác kinh doanh tại nhiều thị trường khác nhau.

TFTC nhận định những mối liên hệ này có thể làm suy giảm động lực cạnh tranh trực tiếp giữa Grab và Uber Eats sau khi thương vụ hoàn tất.

Theo phân tích của cơ quan quản lý, nếu Uber Eats triển khai các chương trình giảm giá hoặc khuyến mại nhằm giành thị phần từ Grab, lợi nhuận của Grab có thể bị ảnh hưởng. Điều này đồng thời làm suy giảm lợi ích tài chính của Uber với tư cách là cổ đông Grab. Do đó, Uber Eats có thể không còn động lực cạnh tranh quyết liệt như trong trường hợp hai doanh nghiệp hoàn toàn độc lập về lợi ích kinh tế.

(Ảnh minh họa)

Dù Uber chỉ nắm khoảng 3,9% quyền biểu quyết tại Grab và không trực tiếp kiểm soát các quyết định kinh doanh, TFTC vẫn cho rằng sự hiện diện của Uber trong cơ cấu cổ đông có thể ảnh hưởng đến chiến lược cạnh tranh của Grab.

Cơ quan này cũng đặc biệt lưu ý đến lịch sử hợp tác giữa hai doanh nghiệp, nhất là thương vụ Grab tiếp quản hoạt động kinh doanh của Uber tại Đông Nam Á năm 2018. Theo TFTC, sự hiểu biết về chiến lược và phương thức vận hành của nhau có thể làm gia tăng nguy cơ phối hợp hành vi thay vì cạnh tranh độc lập.

Trong quá trình thẩm định, Grab đã đưa ra một số biện pháp khắc phục, bao gồm giảm tỷ lệ sở hữu của Uber, hạn chế việc đại diện Uber tham gia hội đồng quản trị và kiểm soát hoạt động trao đổi thông tin kinh doanh nhạy cảm. Tuy nhiên, TFTC đánh giá những cam kết này chưa đủ để loại bỏ các rủi ro cạnh tranh.

Cơ quan quản lý cho rằng Uber có thể cần tiếp tục giảm đáng kể tỷ lệ sở hữu tại Grab, thậm chí thoái toàn bộ vốn, nếu muốn giải quyết triệt để những quan ngại hiện nay.

Quyết định trên giáng một đòn mạnh vào kế hoạch mở rộng quốc tế của Grab. Theo thỏa thuận công bố hồi tháng 3/2026, doanh nghiệp có trụ sở tại Singapore dự kiến chi 600 triệu USD tiền mặt để mua hoạt động foodpanda tại Đài Loan, qua đó hiện diện tại thị trường thứ chín và cũng là thị trường đầu tiên nằm ngoài Đông Nam Á.

Đây được xem là bước đi chiến lược trong quá trình mở rộng quy mô của Grab. Năm 2025, hoạt động foodpanda tại Đài Loan ghi nhận tổng giá trị giao dịch hàng hóa (GMV) khoảng 1,8 tỷ USD. Grab kỳ vọng thương vụ sẽ mang lại ít nhất 60 triệu USD lợi nhuận EBITDA điều chỉnh bổ sung vào năm 2028.

Đây là lần thứ hai kế hoạch chuyển nhượng foodpanda tại Đài Loan bị cơ quan cạnh tranh ngăn chặn. Trước đó, tháng 12/2024, TFTC từng bác bỏ đề xuất Uber Eats mua lại foodpanda với giá 950 triệu USD do lo ngại thị trường giao đồ ăn sẽ trở nên quá tập trung. Uber sau đó chính thức từ bỏ thương vụ vào tháng 3/2025.

Từ thương vụ Grab – Uber tại Việt Nam đến những lo ngại về cạnh tranh

Mối quan hệ sở hữu khiến Grab gặp trở ngại tại Đài Loan hiện nay thực chất bắt nguồn từ một trong những thương vụ mua bán, sáp nhập lớn nhất ngành công nghệ Đông Nam Á.

Tháng 3/2018, Grab công bố tiếp quản toàn bộ hoạt động kinh doanh của Uber tại tám quốc gia Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam, Singapore, Malaysia, Indonesia, Thái Lan, Philippines, Myanmar và Campuchia. Đổi lại, Uber nhận 27,5% cổ phần Grab, còn Tổng giám đốc Uber khi đó, ông Dara Khosrowshahi, được bố trí tham gia hội đồng quản trị doanh nghiệp này.

Thương vụ đánh dấu bước rút lui của Uber khỏi thị trường gọi xe Đông Nam Á, đồng thời mở rộng đáng kể quy mô và vị thế của Grab. Tại Việt Nam, ứng dụng Uber chính thức ngừng hoạt động từ tháng 4/2018, trong khi hoạt động kinh doanh và một bộ phận đối tác được chuyển sang nền tảng Grab.

Tuy nhiên, giao dịch nhanh chóng thu hút sự quan tâm của các cơ quan quản lý cạnh tranh trong khu vực. Tại Singapore, cơ quan cạnh tranh kết luận việc Grab tiếp quản Uber đã làm suy giảm đáng kể cạnh tranh trên thị trường dịch vụ gọi xe và ban hành quyết định xử lý vào tháng 9/2018.

Tại Việt Nam, Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng thuộc Bộ Công Thương cũng tiến hành điều tra vụ việc. Kết quả điều tra cho thấy thị phần kết hợp của Grab và Uber trên thị trường liên quan vượt ngưỡng 50%, làm phát sinh nghi vấn vi phạm các quy định về tập trung kinh tế theo Luật Cạnh tranh năm 2004.

Tuy nhiên, sau quá trình xem xét, ngày 17/6/2019, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh ra quyết định xác định chưa đủ yếu tố cấu thành hành vi tập trung kinh tế theo quy định pháp luật khi đó, vì vậy các bên bị điều tra không vi phạm Luật Cạnh tranh.

Dù kết quả xử lý tại từng quốc gia khác nhau, thương vụ năm 2018 đã để lại một mối liên hệ tài chính kéo dài giữa Grab và Uber. Sau hơn tám năm, tỷ lệ sở hữu của Uber tại Grab giảm từ 27,5% xuống khoảng 13,1%, nhưng mối liên hệ này vẫn đủ để trở thành một yếu tố quan trọng trong quá trình đánh giá cạnh tranh của cơ quan quản lý Đài Loan.

Diễn biến mới cũng đáng quan tâm trong bối cảnh hoạt động của Grab tại Việt Nam tiếp tục thu hút sự quan tâm của cơ quan quản lý. Tháng 9/2026, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết đã tiếp nhận một số phản ánh, kiến nghị từ các đối tác tài xế Grab liên quan đến chính sách giá cước áp dụng đối với khách hàng, cũng như phí, chiết khấu và các khoản khấu trừ áp dụng đối với tài xế.

Theo nội dung phản ánh, giá cước một số chuyến xe được cho là ở mức thấp hoặc có xu hướng giảm, trong khi tài xế phải gánh các khoản chi phí đầu vào và nghĩa vụ thanh toán cho nền tảng, ảnh hưởng đến thu nhập thực nhận.

Trước những thông tin này, ngày 8/9/2026, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã yêu cầu Grab cung cấp tài liệu liên quan đến cơ chế xác định và điều chỉnh giá cước, phí, chiết khấu và các khoản khấu trừ. Cơ quan này đồng thời yêu cầu một số doanh nghiệp gọi xe công nghệ khác cung cấp thông tin để phục vụ quá trình rà soát, đánh giá.