Đằng sau xu hướng các ngân hàng trung ương châu Âu chuyển vàng khỏi Mỹ

Bên cạnh lo ngại về chính sách khó đoán của Mỹ, các ngân hàng trung ương châu Âu còn muốn lưu giữ vàng ở nơi thuận tiện mua bán để kịp ứng phó khi khủng hoảng xảy ra…

Kho vàng Fort Knox tại bang Kentucky lưu giữ khoảng một nửa dự trữ vàng của Mỹ. Được bảo vệ nghiêm ngặt, nơi đây từ lâu đã trở thành biểu tượng của sự an toàn.

Tuy nhiên, niềm tin vào Mỹ như một nơi an toàn để gửi vàng đang giảm sút. Một số chính phủ ngày càng lo ngại về việc lưu giữ tài sản chiến lược tại đây, đặc biệt là khả năng rút hoặc sử dụng những tài sản này khi xảy ra khủng hoảng.

Gần đây, Ngân hàng Trung ương Hà Lan (DNB) đã chuyển khoảng 86 tấn vàng từ New York sang London. DNB cho biết trong bối cảnh địa chính trị bất ổn, việc lưu giữ vàng tại nhiều quốc gia sẽ giúp ngân hàng chuẩn bị tốt hơn để ứng phó với khủng hoảng.

Trong giai đoạn từ tháng 7/2025 đến tháng 1/2026, Pháp cũng đã rút toàn bộ số vàng còn gửi tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York (Fed New York). Tuy nhiên, ông Francois Villeroy de Galhau, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Pháp (BdF), khi đó khẳng định việc rút vàng không xuất phát từ lý do chính trị.

Tại Đức và Italy, hai quốc gia lần lượt có dự trữ vàng lớn thứ hai và thứ ba thế giới, một số chính trị gia cũng kêu gọi rút số vàng đang gửi tại Mỹ. Họ lo ngại về chính sách khó đoán của chính quyền Tổng thống Donald Trump và cách chính quyền này tiếp cận quan hệ với Liên minh châu Âu (EU), trong đó có các phát biểu về việc sáp nhập một phần Greenland.

ĐƯA VÀNG VỀ GẦN ĐỂ ỨNG PHÓ KHỦNG HOẢNG

Theo ông Sebastien Tillett, chuyên gia phân tích tại Oxford Economics, nguy cơ tài sản của các ngân hàng trung ương châu Âu bị tịch thu là 'cực kỳ thấp'. Điều khiến các ngân hàng lo ngại hơn là liệu họ có thể tiếp cận và sử dụng tài sản gửi ở nước ngoài khi cần hay không.

'Điều đáng lo hơn là các ngân hàng trung ương có thể tạm thời không rút hoặc sử dụng được tài sản gửi ở nước ngoài nếu xảy ra những tình huống nghiêm trọng liên quan đến các lệnh trừng phạt, vấn đề pháp lý hoặc biến động địa chính trị', ông Tillett nói với trang DW.

Cùng với việc tăng mua vàng để bổ sung dự trữ, các ngân hàng trung ương ngày càng chú trọng đến việc lưu giữ vàng ở đâu và như thế nào.

Theo ông Krishnan Gopaul, chuyên gia thuộc Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), các ngân hàng trung ương trên thế giới đã tăng mua vàng kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Hoạt động mua vàng này góp phần đẩy giá lên các mức cao kỷ lục.

Một khảo sát gần đây của WGC cho thấy lượng vàng các ngân hàng trung ương mua thêm trong 4 năm qua đạt bình quân khoảng 1.000 tấn mỗi năm, gấp đôi mức 500 tấn mỗi năm trong một thập kỷ trước đó.

Ông Gopaul cho biết sau khủng hoảng tài chính năm 2008, thế giới tiếp tục trải qua khủng hoảng nợ công tại khu vực đồng euro, nhiều cuộc khủng hoảng chính trị, đại dịch, cùng những bất ổn và xung đột địa chính trị kéo dài. Những biến động liên tiếp này khiến vàng ngày càng được coi trọng như một tài sản trú ẩn an toàn.

'Trong hai thập kỷ qua, những lo ngại về hệ thống tài chính toàn cầu và tình hình địa chính trị luôn xuất hiện dưới hình thức này hay hình thức khác', ông Gopaul chỉ ra.

Vì vậy, các ngân hàng trung ương ngày càng chú trọng đến nơi lưu giữ vàng, nhằm bảo đảm có thể nhanh chóng sử dụng nguồn dự trữ này khi khủng hoảng xảy ra. Việc Hà Lan và Pháp chuyển vàng từ Mỹ về châu Âu phản ánh rõ mối quan tâm đó.

Các ngân hàng trung ương, chính phủ và quỹ đầu tư quốc gia thường lưu giữ vàng vật chất tại nhiều địa điểm. Tuy nhiên, việc bán vàng hoặc đổi vàng lấy ngoại tệ và các tài sản khác có thuận tiện hay không phụ thuộc vào nơi lưu giữ. Trong khi đó, vận chuyển vàng từ nơi này sang nơi khác có thể rất phức tạp, rủi ro và tốn kém.

'Các ngân hàng trung ương đang chú trọng hơn đến cả cơ cấu tài sản dự trữ lẫn nơi lưu giữ, nhằm bảo đảm nguồn dự trữ có thể chống chịu tốt hơn trước biến động và được sử dụng linh hoạt hơn', ông Tillett nhận định.

Đồng quan điểm, ông Gopaul cho rằng việc quản lý dự trữ ngày càng trở nên quan trọng. Khi các ngân hàng trung ương chuyển vàng, người ta thường chú ý đến những rủi ro tại quốc gia đang lưu giữ, chẳng hạn Mỹ. Tuy nhiên, một mục tiêu khác cũng quan trọng không kém là đưa vàng về gần nước mình hơn và lưu giữ tại một trung tâm giao dịch nơi có thể nhanh chóng mua bán.

Đó là lý do Ngân hàng Trung ương Hà Lan (DNB) chuyển vàng tới London thay vì đưa về nước. Anh là một trong những trung tâm giao dịch vàng có thanh khoản cao nhất thế giới, nơi việc mua bán vàng với khối lượng lớn diễn ra thuận tiện.

'Mục đích là để có thể sử dụng số vàng đó khi xảy ra khủng hoảng hoặc trong những giai đoạn thị trường căng thẳng. London gần như là trung tâm của thị trường vàng, nơi giao dịch diễn ra rất sôi động và vàng có thể dễ dàng được mua bán. Vì vậy, khi khủng hoảng xảy ra, đây là nơi mọi người muốn lưu giữ vàng', ông Gopaul nói.

Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) là một trong những tổ chức nắm giữ và lưu ký vàng lớn trên thế giới. Ước tính cơ quan này đang lưu giữ khoảng 400.000 thỏi vàng, trị giá khoảng 270 tỷ USD, tương đương 232 tỷ euro.

NHỮNG LO NGẠI VỀ MỸ

Bên cạnh sức hút riêng của London, những nghi ngại về Mỹ dưới thời Tổng thống Trump và về hệ thống tài chính nước này cũng đang thúc đẩy các tổ chức châu Âu cân nhắc thay đổi nơi lưu giữ tài sản.

Những lo ngại này cũng thể hiện qua các kế hoạch điều chỉnh đầu tư vào tài sản tài chính Mỹ. Hồi đầu tháng này, Norges Bank Investment Management (NBIM), đơn vị quản lý quỹ đầu tư quốc gia trị giá 2,3 nghìn tỷ USD của Na Uy, đã đề xuất giảm đáng kể lượng trái phiếu kho bạc Mỹ trong danh mục của quỹ.

Đề xuất này được cho là xuất phát từ những lo ngại về thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ. Lạm phát và nợ công tăng mạnh đang đẩy chi phí đi vay lên cao, khiến nhà đầu tư bất an.

Theo ông Tillett, giá vàng thường nhạy cảm với các quyết định của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Những lo ngại về thị trường tài chính Mỹ nói chung cũng khiến các tổ chức nắm giữ vàng muốn chuyển tài sản sang nơi khác.

Bên cạnh đó, các phát biểu của ông Trump về Greenland và những thông điệp mang hàm ý gây sức ép với EU cũng khiến các tổ chức châu Âu cân nhắc thay đổi nơi lưu giữ tài sản.

Dù vậy, Mỹ vẫn là nơi lưu giữ một lượng lớn vàng dự trữ của châu Âu. Đặc biệt, Fed New York tại Manhattan, thành phố New York, vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo quản vàng cho các nước trong khu vực, trong đó có Đức.

Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) đã đưa khoảng 300 tấn vàng từ Mỹ về nước trong giai đoạn 2013–2017, nhưng hiện vẫn lưu giữ hơn 1.000 tấn tại Mỹ.

'Chúng tôi hoàn toàn tin tưởng Fed New York là một đối tác đáng tin cậy trong việc lưu giữ an toàn dự trữ vàng của mình', Bundesbank khẳng định trong một tuyên bố năm ngoái.