Đẩy nhanh tiến trình kết nối hạ tầng đường sắt Việt - Trung

Tàu hàng liên vận quốc tế chuyên tuyến Thạch Gia Trang (Trung Quốc) - Yên Viên (Việt Nam)

Nước rút cho đại dự án

Công tác triển khai Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, một trong những tuyến đường sắt mới hiện đại, đồng bộ, nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải nội địa và liên vận quốc tế giữa Việt Nam và Trung Quốc do Ban Quản lý dự án Đường sắt thực hiện, vừa có thêm 'quân lệnh' mới từ phía Bộ Xây dựng.

Tại Thông báo số 142/TB-BXD về việc triển khai nhiệm vụ trọng tâm quý II/2026 của Bộ Xây dựng, Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu Ban Quản lý dự án Đường sắt hoàn thành việc lựa chọn nhà thầu khảo sát, lập thiết kế kỹ thuật và ký kết hợp đồng trong tháng 4/2026.

Được biết, sau 1 năm triển khai Nghị quyết số 187/2025/QH15 ngày 19/2/2025 của Quốc hội về chủ trương đầu tư Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tiến độ triển khai công trình hạ tầng đường sắt trọng điểm này đang được Bộ Xây dựng dốc toàn lực để đáp ứng các mục tiêu đề ra.

Cụ thể, Dự án thành phần 1 (đầu tư hạ tầng kết nối các ga trên tuyến và quảng trường ga) đang được triển khai thi công gói thầu đầu tiên tại 5 vị trí ga kể từ ngày 19/12/2025. Đồng thời, đơn vị tư vấn đang thực hiện khảo sát, thiết kế 16 ga còn lại, trong đó 6 ga dự kiến hoàn thành trong tháng 3/2026 và 10 ga còn lại hoàn thành trong tháng 6/2026 để làm cơ sở triển khai thi công.

Trong khi đó, Dự án thành phần 2 (đầu tư xây dựng công trình đường sắt) đã được chủ đầu tư hoàn thành việc lập nhiệm vụ khảo sát và thiết kế kỹ thuật. Chủ đầu tư cũng đã hoàn tất đánh giá, lựa chọn sơ bộ một trong 3 đơn vị tư vấn do phía Trung Quốc giới thiệu, đồng thời dự kiến hoàn thành việc lựa chọn nhà thầu và ký kết hợp đồng với liên danh tư vấn Trung Quốc - Việt Nam trong tháng 4/2026.

Cần phải nói thêm rằng, Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có quy mô lớn, trải dài qua nhiều địa phương, với yêu cầu kỹ thuật cao và tính chất phức tạp, đi qua các khu vực địa hình, địa chất đặc biệt như đới đứt gãy sông Lô, sông Hồng. Đây cũng là công trình hạ tầng đường sắt có quy mô vốn rất lớn (281.862 tỷ đồng), lần đầu tiên được triển khai tại Việt Nam, với tiến độ yêu cầu rất gấp.

Trong quá trình triển khai, Dự án phải thực hiện đồng thời nhiều thủ tục, thỏa thuận với các địa phương và bộ, ngành liên quan, bao gồm đấu nối các công trình trên tuyến; lựa chọn phương án kiến trúc nhà ga, cầu cấp II trở lên trong đô thị; di dời hạ tầng kỹ thuật; bố trí bãi đổ thải, mỏ vật liệu; cũng như các vấn đề về môi trường, rừng và đất quốc phòng.

Do đó, công tác chuẩn bị và phối hợp với các bên liên quan đòi hỏi nhiều thời gian để bảo đảm tiến độ và chất lượng Dự án.

'Hiện nay, Bộ Xây dựng đang phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan và chỉ đạo chủ đầu tư khẩn trương hoàn thành các công tác chuẩn bị đầu tư để có thể phê duyệt Dự án vào tháng 7/2026, triển khai thi công một số hạng mục chính trong quý III/2026', Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy cho biết.

Kết nối mạng đường sắt Á - Âu

Cùng với việc đẩy nhanh tiến độ triển khai Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, hiện Bộ Xây dựng cũng đang khẩn trương lập quy hoạch hai tuyến đường sắt chiến lược Hà Nội - Lạng Sơn và Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái.

Theo đó, từ tháng 9/2025, Tập đoàn Viện Khảo sát thiết kế số 4 Đường sắt Trung Quốc - một doanh nghiệp nhà nước hàng đầu trong lĩnh vực tư vấn, đã cử chuyên gia sang Việt Nam, phối hợp trực tiếp cùng các cơ quan Việt Nam để triển khai công tác lập quy hoạch.

Hiện tại, đơn vị tư vấn đã làm việc với các địa phương có tuyến đường sắt đi qua, thống nhất phương án quy hoạch và dự kiến hoàn thành báo cáo đầu kỳ vào tháng 4/2026. Sau đó, các bên sẽ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ để phấn đấu hoàn tất quy hoạch trong năm 2026.

'Các tuyến đường sắt kết nối quốc tế, đặc biệt với Trung Quốc, được xác định là trục quan trọng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế', ông Trần Thiện Cảnh, Cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam nhận định.

Lãnh đạo Cục Đường sắt Việt Nam chia sẻ, việc đầu tư 3 tuyến đường sắt gồm: Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; Hà Nội - Lạng Sơn; Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái sẽ tạo kết nối liền mạch giữa hệ thống đường sắt Việt Nam và Trung Quốc, qua đó đặt nền tảng cho việc hình thành mạng lưới đường sắt liên thông giữa các quốc gia ASEAN và Trung Quốc. Đặc biệt, cả 3 tuyến đều có thể mở rộng kết nối tới châu Âu, thúc đẩy việc tổ chức các đoàn tàu liên vận 'Việt - Trung - Âu'.

Không chỉ góp phần tăng cường giao thương trong khu vực, Dự án còn tạo điều kiện thúc đẩy lưu chuyển nhanh hơn với hành khách, hàng hóa và thông tin. Đồng thời, công trình có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy nhất thể hóa hệ thống giao thông đường sắt ASEAN, từng bước hiện thực hóa liên thông đường sắt khổ tiêu chuẩn, qua đó góp phần đẩy nhanh tiến trình hội nhập khu vực. Trong bối cảnh các tuyến hàng hải quốc tế gặp khó khăn (như tình hình tại eo biển Hormuz) khiến chi phí tăng cao, đường sắt được xem là giải pháp thay thế an toàn, ổn định trong nhiều điều kiện.

'Đây chính là tầm nhìn chiến lược dài hạn của Đảng và Nhà nước, biến đường sắt thành phương thức vận tải thay thế, bảo đảm không đứt gãy chuỗi cung ứng xuất nhập khẩu toàn cầu trong mọi tình huống', Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy nhấn mạnh.