Vĩ mô Việt Nam

'Để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, lãi suất cho vay phải xuống dưới 10%/năm'

Vietnamfinance
· hôm qua

Lãi suất cho vay bình quân phân hóa

Từ giữa tháng 10/2026, chính sách tiền tệ chuyển trọng tâm sang giảm lãi suất cho vay, đặc biệt là các khoản vay ngắn hạn phục vụ sản xuất, kinh doanh. Các ngân hàng thương mại nhà nước và nhiều ngân hàng cổ phần đã cam kết giảm 1,5 - 2%/năm cho khoản vay sản xuất, kinh doanh đến cuối năm.

Tuy nhiên, theo VBSE, tính đến cuối tháng 10, lãi suất cho vay mới bình quân chỉ giảm 0,2 - 0,5 điểm %.

Còn theo số liệu do các ngân hàng công bố, mặt bằng lãi suất cho vay có sự phân hóa rõ nét. Trong 21 ngân hàng thương mại đã công bố lãi suất cho vay bình quân của các khoản vay mới phát sinh trong tháng 10, có tới bốn ngân hàng có lãi suất cho vay bình quân vượt 11%/năm gồm có OCB (11,63%), GPBank (11,26%), Techcombank (11,15%) và Vikki Bank (11,06%), trong khi tháng 9 chỉ có OCB.

Ngoài ra, có 7 ngân hàng giảm và 12 ngân hàng tăng lãi suất cho vay bình quân của các khoản vay mới so với tháng trước đó.

Trong đó, TPBank giảm mạnh nhất (0,65 điểm phần trăm), tiếp đến là Viet A Bank (0,33 điểm phần trăm) và VietinBank (0,31 điểm phần trăm). Ở chiều ngược lại, ba ngân hàng có mức tăng nhiều nhất gồm GPBank tăng 1,11 điểm phần trăm, Techcombank tăng 1,01 và Vikki Bank tăng 0,51.

Ở nhóm ngân hàng quốc doanh, VietinBank có lãi suất cho vay bình quân 6,1%/năm, chênh lệch so với huy động là 2,4 điểm phần trăm, thấp thứ hai sau SCB trong nhiều tháng liên tiếp. Agribank ở mức 8,45%/năm, tăng 0,03 điểm phần trăm. Nhờ lãi suất huy động bình quân chỉ 5,42%/năm, chênh lệch cho vay - huy động của ngân hàng này đạt 3,03 điểm phần trăm, nhưng còn 0,97 điểm phần trăm khi tính theo chi phí vốn bình quân 7,48%/năm. BIDV ở mức 7,86%/năm, tăng 0,13 điểm phần trăm, với chênh lệch sau khi trừ chi phí liên quan là 1,29%/năm. Còn lại Vietcombank chưa công bố số liệu.

Theo giới phân tích, nguyên nhân trước hết nằm ở thời điểm giảm lãi suất. Các đợt giảm chỉ bắt đầu sau ngày 18/10, khi Ngân hàng Nhà nước yêu cầu giảm lãi suất huy động niêm yết 0,5%/năm ở kỳ hạn từ 6 tháng trở lên và giảm lãi suất cho vay 1,5-2%/năm với sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Do chỉ đạo được ban hành vào giữa tháng, con số bình quân cả tháng 10 gộp cả các khoản vay giải ngân trước và sau mốc này.

Thứ hai, phạm vi áp dụng của đợt giảm còn hạn chế. Theo số liệu của VBSE, quy mô các gói ưu đãi lãi suất đã công bố chỉ tương đương dưới 3% tổng dư nợ toàn hệ thống. Mức giảm 1,5-2%/năm không áp dụng cho mọi khoản vay bởi lãi suất thực tế còn phụ thuộc vào kỳ hạn, mục đích vay, mức độ rủi ro và tài sản bảo đảm.

Lãi suất buộc phải xuống dưới 10%/năm

Trong một chia sẻ gần đây, ông Vũ Việt Linh, Phó Giám đốc Phân tích Khách hàng Tổ chức tại Maybank Investment Bank Việt Nam cho biết, để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và khơi thông dòng vốn đầu tư tư nhân, lãi suất cho vay trên thị trường buộc phải hướng xuống dưới mốc 10%/năm.

Lý giải về nhận định này, ông Linh cho biết đầu tư tư nhân chiếm khoảng 50% tổng đầu tư toàn xã hội nhưng chủ yếu phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng trong khi lợi nhuận giữ lại chỉ chiếm khoảng 15% - 20%.

Báo cáo năm 2023 của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) sau khi thực hiện bài kiểm tra sức chịu đựng (stress test) đối với kịch bản lãi suất của nền kinh tế Việt Nam chỉ ra, khi lãi suất cho vay chạm ngưỡng 10% - 12%, các doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) sẽ lập tức rơi vào tình trạng rất khó khăn.

'Ở mặt bằng lãi suất này, chi phí vốn không còn đóng vai trò hỗ trợ hay cân bằng mà trở thành rào cản kìm hãm trực tiếp động lực đầu tư của khu vực kinh tế tư nhân', ông chia sẻ.

Trong khi đó, theo VBSE, nếu lãi suất cho vay ngắn hạn giảm, doanh nghiệp được áp mức lãi suất thấp hơn mỗi lần vay lại để tài trợ vòng vốn kinh doanh. Với khoản vay kỳ hạn 2–3 tháng, doanh nghiệp vay lại 4 - 6 lần mỗi năm, nên phần lớn dư nợ ngắn hạn được áp lãi suất mới trong một đến hai quý.

Chi phí lãi vay giảm chuyển thẳng vào lợi nhuận trước thuế, không phụ thuộc giá bán hay nhu cầu.

'Với doanh nghiệp có biên lợi nhuận ròng mỏng 1 - 3%, mỗi 0,1 điểm % biên lợi nhuận tương đương 4–10% lợi nhuận, nên khoản tiết kiệm dù nhỏ so với doanh thu vẫn có ý nghĩa với lợi nhuận', phía VBSE nhận định.

Cụ thể hơn, VBSE chỉ ra, 231 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên HOSE và HNX có vốn hóa từ 1.000 tỷ đồng (tại 16/11/2026) đang có khoảng 886 nghìn tỷ đồng vay ngắn hạn (tại 30/9/2026). Với mỗi 1 điểm % lãi suất cho vay ngắn hạn giảm giúp các doanh nghiệp này tiết kiệm khoảng 8,9 nghìn tỷ đồng chi phí lãi vay mỗi năm, tương đương khoảng 7,1 nghìn tỷ đồng lợi nhuận trước thuế.

Nhận định về diễn biến lãi suất cho vay thời gian tới, VBSE đã đưa ra ba kịch bản. Ở kịch bản cơ sở, lãi suất cho vay ngắn hạn bình quân có thể giảm thêm 0,5 - 1 điểm phần trăm đến cuối năm 2026 nếu thanh khoản ổn định nhờ hoán đổi ngoại tệ và các gói ưu đãi triển khai theo cam kết.

Ở kịch bản thuận lợi, lãi suất cho vay ngắn hạn bình quân có thể giảm trên 1 điểm phần trăm nếu các gói ưu đãi được gia hạn sang năm 2027 và mở rộng quy mô trong khi lãi suất huy động giảm thêm.

Song, ở kịch bản kém thuận lợi, mức giảm có thể ở dưới 0,5 điểm phần trăm nếu nhu cầu vốn cuối năm và Tết làm thanh khoản căng thẳng. Chưa kể, trong trường hợp Fed tăng lãi suất, gây áp lực lên tỷ giá, việc giảm lãi suất cũng sẽ gặp khó khăn.