Đề xuất bỏ Quỹ Bình ổn giá xăng dầu từ năm 2027, Petrolimex và PVOIL chịu tác động ra sao?

PVOIL được giảm áp lực thanh khoản, Petrolimex ít chịu tác động
Bộ Công Thương đã trình Chính phủ dự thảo lần thứ 15 Nghị định về kinh doanh xăng dầu, trong đó đề xuất chấm dứt việc trích lập và sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu kể từ ngày Nghị định có hiệu lực, dự kiến từ ngày 1/1/2027.
Theo dự thảo, số dư của Quỹ Bình ổn giá xăng dầu sẽ được phân tách và xử lý theo hai nguồn hình thành.

Đối với tiền trích lập từ giá bán xăng dầu, các thương nhân đầu mối có số dư dương phải chuyển toàn bộ số tiền vào tài khoản Quỹ Bình ổn giá xăng dầu do Bộ Tài chính mở tại Kho bạc Nhà nước trong vòng 30 ngày kể từ khi Nghị định có hiệu lực.
Với các doanh nghiệp có số dư âm, số liệu sẽ được đối chiếu và bù trừ trong cùng nguồn. Nếu vẫn còn thiếu hụt sau khi bù trừ, phần âm sẽ được xử lý bằng số tiền còn lại của nguồn thứ hai.
Nguồn thứ hai là khoản ngân sách Nhà nước tạm ứng 8.000 tỷ đồng từ đầu tháng 4/2026. Các thương nhân đầu mối có số dư dương phải chuyển tiền vào tài khoản quản lý kinh phí tạm ứng do Bộ Công Thương quản lý trong vòng 30 ngày.
Sau khi dùng nguồn này bù đắp phần số dư âm còn lại của nguồn thứ nhất, số tiền còn lại sẽ được nộp ngân sách Nhà nước. Trường hợp không đủ hoàn trả toàn bộ khoản tạm ứng 8.000 tỷ đồng, phần thiếu hụt sẽ được quyết toán vào chi ngân sách Nhà nước để hỗ trợ người tiêu dùng xăng dầu, không xác định là khoản nợ phải thu hồi.
Đánh giá về đề xuất trên, Chứng khoán Vietcap cho rằng cơ chế xử lý Quỹ Bình ổn giá xăng dầu mới có thể tác động tích cực nhẹ đến thanh khoản của Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL).
Tính đến ngày 12/11/2026, PVOIL ghi nhận tổng số dư âm Quỹ Bình ổn giá xăng dầu khoảng 1.680 tỷ đồng, gồm 1.440 tỷ đồng ở nguồn tiền trích lập từ giá bán và 239 tỷ đồng ở nguồn ngân sách tạm ứng.
Khoản âm này tương đương 9,3% lượng tiền mặt và đầu tư ngắn hạn của PVOIL tại cuối quý III/2026, ở mức 18.100 tỷ đồng. Theo Vietcap, cơ chế xử lý mới có thể giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực tài chính liên quan đến quỹ.
Trong khi đó, tác động đến thanh khoản của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) được đánh giá tương đối hạn chế.
Petrolimex hiện có số dư dương ròng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu 968 tỷ đồng, gồm số dư dương 1.075 tỷ đồng ở nguồn thứ nhất và số dư âm 107 tỷ đồng ở nguồn thứ hai. Khoản dương ròng này tương đương 3,4% lượng tiền mặt và đầu tư ngắn hạn của doanh nghiệp tại cuối quý III/2026, đạt 28.400 tỷ đồng.
Kỳ vọng cải thiện biên lợi nhuận từ năm 2027
Theo Vietcap, việc chuyển từ cơ chế bình ổn giá thông qua quỹ sang sử dụng các công cụ thuế được đánh giá là giải pháp minh bạch hơn, giúp hạn chế tác động của những cú sốc giá xăng dầu đối với người tiêu dùng.

Trước đây, khoản trích lập Quỹ Bình ổn giá được tính vào giá bán lẻ, với mức tham chiếu 300 đồng/lít. Điều này đồng nghĩa người tiêu dùng đã trả trước phần lớn chi phí hỗ trợ bình ổn giá, trong khi các thương nhân đầu mối có thể chịu áp lực tài chính nếu mức chi sử dụng quỹ vượt quá số dư hiện có.
Kết quả rà soát gần đây của Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra những hạn chế trong công tác trích lập, sử dụng và quản lý quỹ tại các thương nhân đầu mối.
Thực tế trong năm 2026, Việt Nam đã tạm thời cắt giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường và thuế nhập khẩu đối với xăng dầu, đồng thời áp dụng chính sách giảm thuế giá trị gia tăng. Theo Vietcap, những biện pháp này cho thấy công cụ tài khóa có thể phát huy hiệu quả trong việc hạ nhiệt giá bán lẻ khi nguồn cung bị gián đoạn.
Dù Bộ Công Thương chưa nêu rõ thời điểm phê duyệt trong dự thảo lần thứ 15, Vietcap kỳ vọng Nghị định sẽ được thông qua trong năm 2026 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.
Công ty chứng khoán này cũng kỳ vọng cơ chế mới sẽ hỗ trợ cải thiện biên lợi nhuận của cả Petrolimex và PVOIL từ năm 2027 trở đi.