Đề xuất DN tự quyết giá xăng dầu và phải công bố trước 30 phút

Tại dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu đang được lấy ý kiến hoàn thiện, Bộ Công Thương tiếp tục đề xuất bỏ cơ chế Nhà nước công bố giá cơ sở định kỳ. Thay vào đó, doanh nghiệp đầu mối và thương nhân phân phối được tự quyết giá bán, thực hiện kê khai và kết nối dữ liệu để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát.

Theo dự thảo, doanh nghiệp đầu mối phải công khai thời điểm áp dụng giá bán mới trước ít nhất 30 phút, ghi rõ giờ, phút có hiệu lực. Quy định này nhằm ngăn tình trạng tăng giá sớm hoặc trì hoãn giảm giá, bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng.

Doanh nghiệp cũng không được lợi dụng việc điều chỉnh giá để ngừng bán hoặc hạn chế bán xăng dầu trái quy định. Các thông báo và dữ liệu liên quan đến thời điểm công bố, cập nhật giá và giao dịch phải được lưu trữ, không được chỉnh sửa hoặc xóa bỏ. Bộ Công Thương và UBND cấp tỉnh sẽ sử dụng dữ liệu kê khai để theo dõi thị trường, phát hiện nguy cơ thông đồng hoặc hình thành liên minh độc quyền.

Đối với các thương nhân phân phối thuộc cùng hệ thống, doanh nghiệp được tự quyết giá bán nhưng không vượt mức giá do đầu mối cung cấp công bố. Khi đầu mối tăng giá, thương nhân phân phối không bắt buộc phải tăng tương ứng. Tại các địa bàn xa cảng hoặc kho của đầu mối, giá bán có thể cao hơn, nhưng mức chênh lệch không quá 2%.

Về chi phí kinh doanh định mức trong công thức tính giá, Bộ Công Thương sẽ thông báo mức điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và thời điểm áp dụng, chậm nhất vào ngày 31/1 hằng năm. Doanh nghiệp có trách nhiệm báo cáo chi phí thực tế hằng năm và thực hiện kiểm toán độc lập định kỳ ba năm một lần.

Dự thảo cũng bổ sung cơ chế xác định dấu hiệu hạn chế cạnh tranh để phục vụ công tác điều tra. Cụ thể, cơ quan chức năng có thể xem xét trường hợp từ hai doanh nghiệp đầu mối hoặc thương nhân phân phối trở lên hoạt động trên cùng địa bàn, có tổng thị phần từ 30% trở lên, có dấu hiệu thông đồng hoặc thỏa thuận giá không xuất phát từ biến động của các yếu tố đầu vào.

Đáng chú ý, dự thảo lần này bổ sung công cụ can thiệp giá khi thị trường biến động bất thường. Trong trường hợp cần thiết, Nhà nước có thể áp dụng giá tối đa, khung giá hoặc mức giá cụ thể trong một thời hạn nhất định để bình ổn thị trường.

Về điều kiện kinh doanh, Bộ Công Thương đề xuất thương nhân đầu mối phải sở hữu ít nhất 40 cửa hàng bán lẻ xăng dầu. Phương án này thay thế đề xuất trước đó, theo đó doanh nghiệp phải có tối thiểu 10 cửa hàng trực thuộc và ít nhất 40 doanh nghiệp phân phối trong cùng hệ thống.

Đối với các doanh nghiệp đang hoạt động, dự thảo đưa ra lộ trình chuyển tiếp, yêu cầu sở hữu ít nhất 10 cửa hàng bán lẻ trong năm 2028 và tăng lên gấp 4 lần từ đầu năm 2029.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương nghiêng về phương án tiếp tục cho phép các thương nhân phân phối mua bán xăng dầu với nhau. Tuy nhiên, xăng dầu mua từ một thương nhân phân phối khác chỉ được bán trong hệ thống của thương nhân đó hoặc cho các tổ chức, doanh nghiệp sử dụng xăng dầu.