Đề xuất này được đưa ra tại Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ ban hành chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong thực hiện pháp luật về quản lý thuế nhằm bảo vệ quyền lợi của người bị lợi dụng thông tin cá nhân, trong bối cảnh cơ quan chức năng đã tiếp nhận nhiều phản ánh và ghi nhận các trường hợp có dấu hiệu bị mạo danh.
Theo dự thảo, cơ quan thuế tạm thời chưa áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân bị sử dụng trái phép thông tin để đăng ký thành lập cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh, doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc liên hiệp hợp tác xã.
Các trường hợp thuộc diện xem xét là những người bị xác định có liên quan đến hoạt động kinh doanh tại địa chỉ không còn hoạt động, với tư cách người kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp hoặc người đại diện theo pháp luật của tổ chức.
Điều kiện quan trọng là cơ quan công an đã có ý kiến bằng văn bản xác nhận tiếp nhận phản ánh và đang trong quá trình giải quyết, đồng thời gửi thông tin này đến cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế quản lý trực tiếp người nộp thuế.
(Bộ Tài chính)
Để được áp dụng cơ chế này, cá nhân phải có văn bản đề nghị cơ quan đăng ký kinh doanh (đối với trường hợp đăng ký hộ kinh doanh, doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã liên thông) hoặc cơ quan thuế (đối với trường hợp cá nhân kinh doanh đăng ký thuế trực tiếp với cơ quan thuế) xử lý việc bị giả mạo thông tin. Đồng thời, cá nhân phải gửi đề nghị đến cơ quan công an để giải quyết vụ việc.
Như vậy, cơ chế dự kiến được thiết kế cho những cá nhân có căn cứ xác định thông tin của mình bị sử dụng trái phép và đã thực hiện các bước trình báo, đề nghị xử lý theo quy định.
Theo Bộ Tài chính, việc bổ sung quy định đặc thù xuất phát từ những vướng mắc trong quá trình xử lý phản ánh của người dân. Khi thông tin cá nhân bị lợi dụng để đăng ký thành lập doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh, người bị mạo danh có thể bị ghi nhận trên hệ thống quản lý thuế với tư cách chủ thể có liên quan đến hoạt động kinh doanh tại địa chỉ không còn hoạt động.
Tuy nhiên, việc cá nhân gửi phản ánh chưa đủ cơ sở pháp lý để cơ quan thuế khẳng định người đó thực sự là nạn nhân của hành vi giả mạo, từ đó xử lý ngay các biện pháp quản lý hoặc cưỡng chế có liên quan.
Bộ Tài chính cho rằng xác nhận bằng văn bản của cơ quan công an về việc tiếp nhận và đang giải quyết vụ việc được xem là căn cứ để cơ quan thuế cân nhắc tạm thời chưa áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh trong thời gian xác minh. Quy định này nhằm hạn chế nguy cơ người dân bị ảnh hưởng quyền và lợi ích hợp pháp do hành vi sử dụng trái phép thông tin cá nhân của người khác.
Vấn đề mạo danh thông tin cá nhân để đăng ký thành lập doanh nghiệp đã được cơ quan chức năng ghi nhận trong quá trình triển khai các biện pháp làm sạch dữ liệu người nộp thuế và tháo gỡ vướng mắc trong hoạt động kinh doanh.
Trước đó, Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cho biết đã tiếp nhận thông tin về khoảng 4.000 cá nhân bị mạo danh thành lập doanh nghiệp. Thực tế này đặt ra yêu cầu xử lý không chỉ ở khâu quản lý thuế, mà còn từ quy trình đăng ký doanh nghiệp và xác thực thông tin người đăng ký.
Một trong những nguyên nhân được đặt ra là quá trình cải cách thủ tục gia nhập thị trường theo hướng đơn giản hóa, cho phép người đăng ký tự kê khai và chịu trách nhiệm về thông tin cung cấp. Cách tiếp cận này góp phần giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, nhưng đồng thời đòi hỏi cơ chế xác thực danh tính và kiểm soát nguy cơ giả mạo phải được hoàn thiện.
Theo đại diện Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, việc xác định hồ sơ đăng ký doanh nghiệp có xuất phát từ hành vi mạo danh hay không không đơn thuần là vấn đề thủ tục, mà còn liên quan đến khả năng xác thực dữ liệu.
Trước thực tế này, Cục đang nghiên cứu các giải pháp phù hợp, trong đó có phương án sửa đổi Luật Doanh nghiệp theo hướng bổ sung quy định nhằm giảm nguy cơ thông tin cá nhân bị lợi dụng để đăng ký thành lập doanh nghiệp.