Bộ Công an đang lấy ý kiến về Nghị định thay thế Nghị định số 91/2020/NĐ-CP ngày 14 tháng 8 năm 2020 của Chính phủ về Chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác.
Theo báo cáo tổng kết, Nghị định số 91/2020/NĐ-CP đã từng bước hình thành hệ thống quản lý nhà nước đồng bộ giúp hỗ trợ phát hiện, ngăn chặn các hành vi giả mạo, lừa đảo, sử dụng hạ tầng viễn thông để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
Sau 5 năm triển khai, giai đoạn 2020-2025, hệ thống tiếp nhận phản ánh qua đầu số 5656/156 ghi nhận hơn 1,7 triệu thuê bao bị người sử dụng phản ánh có dấu hiệu phát tán tin nhắn rác, cuộc gọi rác.
Về phía doanh nghiệp viễn thông cũng phát hiện hơn 30,8 triệu thuê bao nghi ngờ thông qua cơ chế đặt ngưỡng tần suất và các giải pháp kỹ thuật, xử lý khóa hai chiều với hơn 3,1 triệu thuê bao; thu hồi, hủy bỏ 548.064 thuê bao.
Đối với công tác thanh tra, kiểm tra, giai đoạn 2020 - 2025, cơ quan quản lý nhà nước đã làm việc với 40 doanh nghiệp có tên định danh bị phản ánh phát tán tin nhắn rác, phát hiện 32 doanh nghiệp có hành vi vi phạm quy định của Nghị định số 91/2020/NĐ-CP, qua đó thu hồi 06 tên định danh sử dụng để phát tán tin nhắn rác, cuộc gọi rác.
Theo Bộ Công an, thời gian qua, hoạt động phát tán tin nhắn rác, cuộc gọi rác đã có sự chuyển dịch sang các nền tảng, dịch vụ ứng dụng công nghệ cao, xuyên biên giới và khó kiểm soát hơn.
Các đối tượng đã sử dụng dịch vụ thoại qua giao thức Internet (VoIP), nền tảng OTT, SIP Trunk, SIM rác, đầu số ảo, hệ thống phát tán tự động, tài khoản định danh ảo và hạ tầng kỹ thuật đặt ở nước ngoài nhằm thực hiện các hành vi quảng cáo trái phép, giả mạo cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp để lừa đảo người dân.
Nhiều trường hợp lợi dụng kẽ hở trong đăng ký doanh nghiệp để thành lập các công ty 'ma', đăng ký số lượng lớn SMS Brandname, đầu số cố định, dịch vụ SIP Trunk hoặc sử dụng thông tin thuê bao không chính xác nhằm che giấu danh tính.
Số liệu cho thấy tính đến tháng 10/2025, cả nước xảy ra hơn 4.200 vụ việc liên quan đến tội phạm sử dụng công nghệ cao, gây thiệt hại gần 5.000 tỷ đồng.
Trong đó, hoạt động phát tán tin nhắn rác, cuộc gọi rác tiếp tục là một trong những công cụ chủ yếu được các đối tượng sử dụng để tiếp cận nạn nhân, phát tán đường dẫn độc hại, chiếm đoạt thông tin cá nhân, mã OTP và thực hiện hành vi lừa đảo trên không gian mạng.
Đáng chú ý, nhiều đối tượng lợi dụng số thuê bao thông thường, tổng đài ảo, dịch vụ VoIP, SIP Trunk để thực hiện các cuộc gọi giả danh cơ quan Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, ngân hàng, doanh nghiệp viễn thông hoặc tổ chức tài chính nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Nhiều trường hợp, thông tin hiển thị trên thiết bị người sử dụng không phản ánh đúng chủ thể thực hiện cuộc gọi, gây khó khăn cho công tác xác minh, truy vết và xử lý vi phạm…
Trong khi đó, hệ thống pháp luật hiện hành chưa có quy định đầy đủ, đồng bộ về cơ chế yêu cầu doanh nghiệp OTT phối hợp cung cấp thông tin, xác thực người sử dụng, lưu trữ dữ liệu, ngăn chặn tài khoản vi phạm hoặc xử lý đối với các nền tảng xuyên biên giới không có văn phòng đại diện tại Việt Nam.
'Đây là khoảng trống pháp lý lớn, gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước, thanh tra, kiểm tra, điều tra, xác minh và xử lý vi phạm trong thực tiễn', tờ trình của Bộ Công an nêu rõ.
Bộ Công an xác định, để theo kịp sự phát triển nhanh của công nghệ và phương thức, thủ đoạn vi phạm mới cần thiết phải sửa đổi Nghị định số 91/2020/NĐ-CP.
Dự thảo Nghị định được xây dựng theo hướng thay thế toàn bộ Nghị định số 91/2020/NĐ-CP.
Theo đó, dự thảo hoàn thiện cơ chế phòng, chống, phát hiện và xử lý tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác theo hướng quản lý tập trung, thống nhất và dựa trên dữ liệu. Bao gồm xây dựng và áp dụng Bộ tiêu chí nhận diện; xây dựng, quản lý, vận hành Hệ thống tiếp nhận phản ánh và Cổng thông tin quốc gia về chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác…
Đồng thời quy định cơ chế quản lý Danh sách không quảng cáo (DoNotCall) theo hướng bảo đảm quyền đăng ký, hủy đăng ký của người sử dụng; tăng cường xác thực đối với số điện thoại đăng ký…
Về phía trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, dịch vụ internet, dự thảo nêu rõ quy định về triển khai và duy trì cơ chế gán nhãn, cảnh báo đối với số điện thoại, brandname phát tán tin nhắn, cuộc gọi có dấu hiệu bất thường… Đồng thời, bổ sung trách nhiệm tiếp nhận, xác minh, xử lý phản ánh, phối hợp giữa các doanh nghiệp và thực hiện chế độ báo cáo.
Điểm mới nữa là doanh nghiệp có trách nhiệm đăng ký và sử dụng tên định danh thực hiện gửi tin nhắn, thư điện tử, cuộc gọi phục vụ hoạt động kinh doanh, quảng cáo; yêu cầu bảo đảm thông tin nhận dạng chính xác, không che giấu nguồn gọi...
Đối với cuộc gọi điện quảng cáo, dự thảo yêu cầu người quảng cáo phải cung cấp đầy đủ thông tin về chủ thể thực hiện quảng cáo, giá cước đối với dịch vụ có thu phí và sử dụng tên định danh được hiển thị đầy đủ, chính xác.
Triển khai Nghị quyết số 18/NQ-TW của Ban chấp hành Trung ương về việc tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, Bộ Công an đã tiếp nhận chức năng nhiệm vụ quản lý nhà nước về an toàn thông tin mạng từ Bộ Khoa học công nghệ.