Đến 2027, nợ của EU có thể chạm mốc 1 nghìn tỷ euro

Tòa án Kiểm toán Âu (ECA) cảnh báo về sự gia tăng nợ nần của Liên minh châu Âu (EU) cũng như số lượng sai sót ngày càng nhiều trong các khoản chi tiêu của khối...

Trong báo cáo mới nhất được công bố vào tuần vừa rồi, cơ quan này cho biết đến năm 2027, số nợ chưa trả của EU có thể lên tới 1 nghìn tỷ euro.

Các kiểm toán viên của ECA cũng kêu gọi các chính trị gia đang đàm phán về kế hoạch ngân sách tiếp theo của EU giai đoạn 2028 - 2034 không lặp lại những sai lầm mà họ từng mắc phải ở quỹ phục hồi kinh tế được thành lập sau đại dịch Covid-19.

3,8% KHOẢN CHI VI PHẠM QUY ĐỊNH

ECA ước tính rằng 3,8% các khoản chi từ ngân sách EU năm 2025 không bao gồm quỹ phục hồi đã không tuân thủ các quy định về ngân sách của EU hoặc quốc gia sở tại. Con số này cao hơn mức 3,6% được ghi nhận vào năm 2024 và vượt xa ngưỡng cho phép 2% mà các kiểm toán viên đặt ra.

Các kiểm toán viên nhấn mạnh rằng tỷ lệ này không nhất thiết đồng nghĩa với hành vi gian lận. Tuy nhiên, ECA đã chuyển 17 trường hợp nghi ngờ gian lận được phát hiện trong quá trình kiểm toán cho các cơ quan chức năng châu Âu xem xét.

Đây là năm thứ 7 liên tiếp ECA đưa ra ý kiến bất lợi về việc chi tiêu ngân sách EU, kết luận rằng các sai sót mang tính nghiêm trọng và phổ biến.

Tỷ lệ sai sót cao nhất được phát hiện ở các quỹ gắn kết (cohesion funds) - vốn dành cho các lĩnh vực việc làm, tăng trưởng và phát triển khu vực - với tỷ lệ tăng từ 5,7% lên 6,6%. Trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, tỷ lệ sai sót đã tăng từ 2,6% lên 3,9%.

Trong khi đó, Ủy ban châu Âu (EC) khẳng định rằng các biện pháp kiểm tra chặt chẽ giúp đảm bảo an toàn cho ngân sách của khối - theo tin từ trang Euronews. EC ước tính tỷ lệ vi phạm quy định trong các quỹ gắn kết chỉ là 2,3%, nhưng các kiểm toán viên cho rằng con số này không phả ánh đúng thực tế.

Theo quan điểm của EC, tỷ lệ sai sót trong chi tiêu ngân sách EU năm 2025 chỉ "tương đương" với mức của năm trước đó và "thấp hơn đáng kể" so với các năm 2023 và 2022 - những năm mà các kiểm toán viên ghi nhận tỷ lệ này lần lượt là 5,6% và 4,2%.

EC cho biết thêm rằng các ước tính của họ và của kiểm toán viên "không thể so sánh trực tiếp do sự khác biệt về phạm vi và nhiệm vụ", đồng thời dẫn chứng việc đã thực hiện các biện pháp phòng ngừa và khắc phục trị giá 9 tỷ euro trong năm ngoái, cùng ước tính tỷ lệ sai sót cuối cùng ở mức dưới 2% đối với các chương trình dựa trên chi phí sau khi đã thực hiện các điều chỉnh.

NỢ CỦA EU TIẾN TỚI MỐC 1 NGHÌN TỶ EURO

Cũng theo báo cáo của ECA, dư nợ của EU đã tăng hơn 20% trong năm ngoái, lên mức 738,9 tỷ euro.

Các kiểm toán viên dự báo con số này sẽ chạm mốc 1 nghìn tỷ euro tại một thời điểm nào đó trong thời gian từ nay đến năm 2027, chủ yếu do tác động từ gói phục hồi kinh tế NextGenerationEU. Khoản nợ gắn với chương trình này sẽ phải được hoàn trả trong khoảng thời gian 2028-2058.

Đối với khung tài chính giai đoạn 2028 - 2034, EC đã đề xuất dành ra 24 tỷ euro mỗi năm để trả nợ phát sinh từ các khoản tài trợ của chương trình NextGenerationEU.

Các khoản thanh toán lãi vay sẽ được thực hiện trước khi hoàn trả nợ gốc. Cũng theo dự kiến của EC, riêng chi phí lãi vay mà EU phải trả có thể lên tới 93 tỷ euro trong thời gian 7 năm nói trên, chiếm hơn một nửa tổng số 168 tỷ euro để trả nợ trong cùng kỳ.

Các kiểm toán viên ECA cảnh báo rằng chi phí tài chính của NextGenerationEU vẫn cao gấp đôi so với dự báo ban đầu. Họ lưu ý rằng EC vẫn chưa đưa ra được một chiến lược toàn diện để đến năm 2058 trả xong khoản nợ này.

Ngoài ra, đến năm 2027, các nghĩa vụ nợ được bảo đảm bằng ngân sách EU - chủ yếu dưới hình thức các khoản vay, bao gồm cả khoản vay cấp cho Ukraine - có thể lên tới 664 tỷ euro. Nếu các bên thụ hưởng các khoản vay đó không trả nợ, EC có thể sẽ phải yêu cầu các quốc gia thành viên đóng góp thêm ngân sách.

ÁP LỰC LÊN NGÂN SÁCH QUỐC GIA

Các kiểm toán viên ECA cũng cảnh báo rằng kế hoạch phát hành nợ mới của EC có thể làm gia tăng áp lực tài chính đối với các quốc gia thành viên và buộc họ phải tăng mức đóng góp vào ngân sách chung.

Đức, Áo, Đan Mạch, Phần Lan, Hà Lan và Thụy Điển - những quốc gia đóng góp ròng cho ngân sách EU - đang kêu gọi cắt giảm hàng trăm tỷ euro khỏi đề xuất hiện tại của EC. Ngược lại, 17 quốc gia khác, bao gồm Tây Ban Nha và Italy, lại ủng hộ một ngân sách với quy mô lớn hơn nhằm bảo vệ các quỹ hỗ trợ nông nghiệp và phát triển khu vực.

Chủ tịch EC Ursula von der Leyen đã cảnh báo về những tác động tiêu cực của việc cắt giảm ngân sách quá mạnh tay, đồng thời kêu gọi tìm kiếm các nguồn thu mới cho EU.

Các nhà lãnh đạo châu Âu sẽ thảo luận về nguồn vốn cho ngân sách giai đoạn tiếp theo tại hội nghị thượng đỉnh ở Brussels vào ngày 15-16/10.

Đa số các chính phủ đều mong muốn đạt được thỏa thuận ngân sách trước khi kết thúc năm nay, trong bối cảnh các cuộc bầu cử tại nhiều quốc gia thành viên EU sẽ diễn ra trong năm 2027, trong đó phải kể tới vòng đầu tiên của cuộc bầu cử tổng thống Pháp được ấn định vào ngày 18/4.