Ảnh minh họa.
Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông báo số 217/TB-BXD về kết luận của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh tại cuộc họp về Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội diễn ra ngày 13/5.
Công trình đặc biệt quan trọng
Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, đường Vành đai 5 là tuyến cao tốc có vai trò đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội của Vùng Thủ đô, góp phần giảm tải áp lực giao thông cho TP. Hà Nội, thúc đẩy hình thành các cực tăng trưởng và vùng động lực phía Bắc; đồng thời tăng cường liên kết giữa các đô thị đối trọng trong vùng, mở rộng không gian phát triển đô thị, công nghiệp và trung tâm logistics.
Chủ trương đầu tư tuyến Vành đai 5 đã được Bộ Chính trị xác định tại Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 5/5/2022 và Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 23/11/2022. Tuyến đường này cũng đã được xác định trong các quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch mạng lưới đường bộ với lộ trình đầu tư trước năm 2030.
Đồng thời, tại Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, tuyến Vành đai 5 là một trong các nhiệm vụ, Dự án quan trọng được ưu tiên triển khai trong giai đoạn 2026 - 2030.
'Vì vậy, việc sớm nghiên cứu, đầu tư tuyến Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội là hết sức cấp thiết', Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh.
Để triển khai thống nhất, đồng bộ toàn tuyến Vành đai 5, làm cơ sở báo cáo cấp có thẩm quyền, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đề nghị UBND các địa phương gồm TP. Hà Nội, Hải Phòng và các tỉnh Phú Thọ, Ninh Bình, Hưng Yên, Bắc Ninh, Thái Nguyên chỉ đạo các cơ quan liên quan rà soát quy hoạch, xác định rõ hướng tuyến, quy mô tuyến chính Vành đai 5 và quy mô đường song hành, bảo đảm phù hợp với hiện trạng và định hướng phát triển của từng địa phương.
Đối với đường song hành phục vụ phát triển đô thị, công nghiệp dọc tuyến, Bộ Xây dựng đề nghị nghiên cứu quy mô tối thiểu đạt tiêu chuẩn đường cấp III, bề rộng 12 m. Riêng các đoạn đi qua khu vực dân cư thưa thớt cần xác định phạm vi, quy mô đường song hành và đường gom phù hợp nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư, khai thác.
Đồng thời, các địa phương cũng được yêu cầu sớm tiến hành rà soát quy hoạch các tuyến đường kết nối Vành đai 5 với các khu đô thị, công nghiệp, dịch vụ..., xây dựng kế hoạch đầu tư các tuyến kết nối nhằm bảo đảm khai thác đồng bộ toàn tuyến.
Người đứng đầu ngành Xây dựng cũng đề nghị các địa phương có ý kiến về khả năng cân đối, bố trí vốn ngân sách địa phương theo yêu cầu tại Thông báo số 77/TB-VPCP ngày 12/2/2026 của Văn phòng Chính phủ; đồng thời cân đối nguồn lực cho công tác giải phóng mặt bằng và đầu tư đường song hành thuộc trách nhiệm của địa phương.
Các địa phương cũng được đề nghị cho ý kiến về cơ quan chủ trì thực hiện sau khi Dự án được quyết định chủ trương đầu tư. Văn bản tham gia ý kiến phải gửi về Bộ Xây dựng trước ngày 15/5/2026 để tổng hợp, triển khai các bước tiếp theo.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng thống nhất chủ trương nghiên cứu điều chỉnh hướng tuyến theo đề xuất của TP. Hà Nội và các tỉnh Thái Nguyên, Phú Thọ.
Ban quản lý dự án Thăng Long và đơn vị tư vấn được giao tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để lựa chọn hướng tuyến tối ưu, bảo đảm hiệu quả kinh tế - kỹ thuật; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các địa phương để đánh giá tác động của việc điều chỉnh quy hoạch đã được công bố tại Quyết định số 561/QĐ-TTg ngày 18/4/2014 của Thủ tướng Chính phủ, bảo đảm chặt chẽ, hạn chế phát sinh khiếu kiện sau này.
Bộ Xây dựng cũng thống nhất chủ trương nghiên cứu phân chia Dự án thành 7 dự án thành phần theo địa bàn các địa phương và 1 dự án thành phần gồm các cầu lớn đi qua địa bàn 2 địa phương.
Trong quá trình nghiên cứu, Bộ trưởng Trần Hồng Minh lưu ý cần quan tâm các giải pháp thiết kế hầm chui dân sinh nhằm bảo đảm thuận lợi cho việc đi lại, kết nối hai bên tuyến đường; ưu tiên phương án hầm kép và có giải pháp thoát nước phù hợp để tránh ngập úng trong quá trình khai thác.
Đối với các nút giao khác mức liên thông với các tuyến đường quan trọng, Bộ Xây dựng yêu cầu nghiên cứu kỹ lưỡng, bảo đảm tầm nhìn dài hạn; trong đó cần hoạch định hình thái nút giao theo quy mô hoàn chỉnh và giải pháp phân kỳ đầu tư phù hợp trong giai đoạn trước mắt.
Riêng nút giao với đường trục Hồ Tây - Ba Vì và tuyến cao tốc Hòa Lạc - Hòa Bình, Bộ Xây dựng thống nhất với đề xuất giao TP. Hà Nội đầu tư trong một dự án khác nhằm bảo đảm kết nối đồng bộ với các tuyến đường đang được thành phố triển khai.
Ưu tiên đầu tư công kết hợp thu phí
Tại Thông báo số 217, Bộ trưởng Bộ Xây dựng lưu ý công tác dự báo nhu cầu vận tải phải cập nhật đầy đủ các kịch bản phát triển hạ tầng giao thông khu vực, định hướng phát triển kinh tế - xã hội, không gian đô thị, công nghiệp và dịch vụ theo quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Đồng thời, kết quả dự báo nhu cầu vận tải cần được xác định theo nhiều kịch bản đầu tư khác nhau đối với tuyến chính, mức thu phí, quy mô đường song hành nhằm đánh giá đầy đủ lưu lượng giao thông trên tuyến chính, đường song hành và các tuyến kết nối trong khu vực.
Các cơ quan liên quan được yêu cầu rà soát, hoàn thiện phương thức đầu tư trên cơ sở cập nhật kết quả dự báo nhu cầu vận tải; trong đó ưu tiên nghiên cứu hình thức đầu tư công kết hợp thu phí sau khi hoàn thành, đưa vào khai thác theo quy định của Luật Đường bộ.
Đối với tuyến chính, do nhiều địa phương gặp khó khăn trong cân đối ngân sách, Bộ Xây dựng đề nghị xem xét phương án sử dụng ngân sách Trung ương để triển khai nhằm bảo đảm tính khả thi về nguồn vốn và tiến độ thực hiện Dự án.
'Ban quản lý dự án Thăng Long khẩn trương hoàn thiện hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án, trình Bộ Xây dựng trước ngày 30/5/2026 để triển khai các thủ tục tiếp theo', Bộ trưởng Trần Hồng Minh giao nhiệm vụ.
Theo hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi do Liên danh HECO - TEDI - TV Trường Sơn - Tân Phát - TECCO2 lập kèm theo tờ trình của Ban quản lý dự án Thăng Long, tuyến Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội có điểm đầu tại Km0, tương ứng Km367+100 đường Hồ Chí Minh, thuộc địa phận xã Yên Bài, TP. Hà Nội; điểm cuối trùng với điểm đầu.
Phạm vi Dự án đã bao gồm khoảng 72 km tuyến Vành đai 5 được Bộ Xây dựng và các địa phương đầu tư trong thời gian qua theo quy mô đường cấp II, cấp III đồng bằng.
Để đáp ứng nhu cầu vận tải, Ban quản lý dự án Thăng Long và đơn vị tư vấn đề xuất đầu tư tuyến chính theo tiêu chuẩn cao tốc, quy mô 6 làn xe, vận tốc thiết kế 100 - 120 km/h; riêng đoạn qua tỉnh Thái Nguyên từ Km248+124 đến đường cao tốc CT.07 được đề xuất quy mô 4 làn xe.
Tuyến đường song hành dự kiến được đầu tư theo tiêu chuẩn đường cấp III đồng bằng, quy mô 2 làn xe, vận tốc thiết kế 60 - 80 km/h hoặc điều chỉnh theo nhu cầu của từng địa phương.
Theo tính toán sơ bộ, Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 261.688 tỷ đồng, gồm chi phí xây dựng và thiết bị khoảng 145.286 tỷ đồng; chi phí quản lý Dự án, tư vấn và các chi phí khác khoảng 10.173 tỷ đồng; chi phí giải phóng mặt bằng, tái định cư khoảng 70.134 tỷ đồng và chi phí dự phòng khoảng 36.095 tỷ đồng. Trong đó, riêng tuyến chính có tổng mức đầu tư khoảng 147.753 tỷ đồng, bao gồm cả chi phí giải phóng mặt bằng.
Ở bước nghiên cứu sơ bộ, Ban quản lý dự án Thăng Long đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét áp dụng phương thức đầu tư cho Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội theo nguyên tắc: ưu tiên huy động vốn đầu tư tư nhân, giảm gánh nặng cho ngân sách Nhà nước.
Cụ thể, cơ quan này kiến nghị ưu tiên áp dụng phương thức PPP, hợp đồng BOT đối với các đoạn cao tốc chính tuyến có phương án tài chính khả thi, gồm các tuyến đầu tư xây dựng mới, có chiều dài đủ lớn và thời gian hoàn vốn dưới 20 năm.
Đối với các đoạn chính tuyến không khả thi về phương án tài chính theo hình thức PPP; các dự án thành phần giải phóng mặt bằng, xây dựng đường song hành và các dự án cầu lớn có kết cấu đặc biệt, đi qua hai tỉnh sẽ áp dụng hình thức đầu tư công.
Hình thức BT chỉ được xem xét trong trường hợp không thể thực hiện bằng các hình thức đầu tư khác, theo Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 3/4/2026 về việc tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu.
Do đây là công trình quan trọng quốc gia, nên thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội là của Quốc hội. Vì vậy, Bộ Xây dựng sẽ phải đẩy nhanh tiến trình thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi để có thể đạt được mục tiêu: thực hiện khởi công công trình vào năm 2027, cơ bản hoàn thành năm 2030.