Vĩ mô Việt Nam

DN Việt 'đem chuông đi đánh xứ người': Xuất ngoại tìm cơ hội tăng trưởng mới

Vietnamfinance
· 8 giờ trước

Thị trường nội địa dần bão hòa, DN tìm đường ra nước ngoài

Vinamilk, nhà bán lẻ mỹ phẩm Hasaki và nhà sản xuất sô cô la thủ công Maison Marou là những doanh nghiệp có quy mô và lĩnh vực hoạt động khác nhau. Tuy nhiên, cả ba đều có điểm chung là đã khai trương cửa hàng độc lập đầu tiên ở nước ngoài trong năm 2026.

Cụ thể, Vinamilk mở hai cửa hàng tại Phnom Penh (Campuchia), Hasaki khai trương hai cửa hàng tại California (Mỹ), trong khi Maison Marou đưa sản phẩm vào một gian hàng tại sân bay Changi của Singapore.

Các doanh nghiệp này gia nhập nhóm ngày càng đông thương hiệu Việt Nam đang tìm cách mở rộng hoạt động ra ngoài biên giới, từ những chuỗi thực phẩm và đồ uống như Highlands Coffee, Cộng Cà Phê, Pizza 4P's đến các thương hiệu thời trang như Chautfifth và Cara Club.

Vinamilk tại Phnom Penh, Campuchia.

Theo Nikkei Asia, những động thái này phản ánh sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam, đồng thời cho thấy ngày càng nhiều doanh nghiệp bắt đầu tìm kiếm động lực tăng trưởng bên ngoài thị trường trong nước.

Ngành bán lẻ Việt Nam đã tăng hơn gấp đôi về quy mô kể từ năm 2015, với tổng doanh thu đạt 273 tỷ USD vào năm 2025. Được thúc đẩy bởi sức mạnh của thị trường nội địa, đầu tư ra nước ngoài của các doanh nghiệp Việt Nam vượt 1 tỷ USD trong năm 2025. Dù vẫn thấp hơn các nước trong khu vực như Thái Lan và Indonesia, dòng vốn này đã tăng gấp đôi trong một thập kỷ, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm đạt 31% trong giai đoạn 2022 đến 2025.

Trong đó, lĩnh vực thương mại bán buôn và bán lẻ, bao gồm sửa chữa ô tô và xe máy, ghi nhận 131 triệu USD vốn đầu tư ra nước ngoài trong năm 2025.

Trước đây, hoạt động mở rộng quốc tế của các thương hiệu tiêu dùng Việt Nam diễn ra khá chậm. Các doanh nghiệp tư nhân được thúc đẩy phát triển sau công cuộc Đổi Mới năm 1986 và những cải cách về môi trường kinh doanh từ năm 2000. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn tập trung khai thác thị trường trong nước.

Trong khi các tập đoàn khu vực như CP Group của Thái Lan và Jollibee của Philippines đã mở rộng hoạt động bán lẻ, tiêu dùng ra quốc tế từ những năm 1980, Vingroup đã thực hiện bước mở rộng đáng kể đầu tiên thông qua các showroom quốc tế của VinFast vào năm 2022.

Dù khởi đầu muộn, VinFast đã nhanh chóng xây dựng hơn 150 showroom tại ba châu lục trong vòng bốn năm, đồng thời phát triển các nhà máy sản xuất tại Ấn Độ và Indonesia. Doanh nghiệp đặt mục tiêu bán 100.000 xe tại các thị trường ngoài Việt Nam trong năm 2026, tương đương khoảng một phần ba mục tiêu doanh số toàn cầu.

Trong lĩnh vực thực phẩm và đồ uống, Highlands Coffee từng mở cửa hàng tại Philippines năm 2012 sau khi Jollibee Foods mua 50% cổ phần công ty mẹ Superfoods Group. Tuy nhiên, thương hiệu này chưa tiếp tục mở rộng ra các thị trường quốc tế khác, dù hiện có hơn 1.000 cửa hàng tại Việt Nam.

Trung Nguyên Legend và Cộng Cà Phê lần lượt bắt đầu mở rộng ra nước ngoài vào năm 2017 và 2018, hiện mỗi thương hiệu có khoảng hai chục cửa hàng quốc tế tại một số thị trường như Mỹ, Malaysia và Hàn Quốc.

Sau đại dịch COVID-19, các thương hiệu làm đẹp, thời trang như Cocoon, Chautfifth và chuỗi nhà hàng Pizza 4P's cũng đẩy mạnh hoạt động quốc tế. Pizza 4P's hiện có cửa hàng tại Campuchia, Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản và Mỹ.

Pizza 4P's tại Tokyo, Nhật Bản.

Theo ông Đặng Hà Quốc Bình, đối tác tại Bain & Company, xu hướng mở rộng này xuất phát từ cả yếu tố thúc đẩy và yếu tố thu hút. Một mặt, thị trường nội địa đang dần bão hòa, đặc biệt trong ngành thực phẩm và đồ uống, khi số lượng cửa hàng tăng nhanh hơn doanh thu. Mặt khác, cộng đồng người Việt ở nước ngoài với khoảng 6,5 triệu người và lượng khách quốc tế đến Việt Nam ngày càng tăng đã góp phần nâng cao nhận diện thương hiệu Việt.

Năm 2025, Việt Nam đón hơn 21 triệu lượt khách quốc tế. Con số này dự kiến vượt 25 triệu lượt trong năm 2026, góp phần gia tăng sự quan tâm của người tiêu dùng nước ngoài đối với sản phẩm và thương hiệu Việt Nam.

TS. Trương Quang Hoàn - nhà nghiên cứu tại Viện Khoa học Xã hội Việt Nam cho rằng, trước đây nhiều doanh nghiệp chưa có động lực mở rộng ra nước ngoài vì thị trường trong nước vẫn đủ lớn để mang lại cơ hội tăng trưởng. Bên cạnh đó, lợi thế về hiểu biết thị trường, quan hệ kinh doanh và mạng lưới phân phối nội địa cũng giúp doanh nghiệp phát triển mà chưa cần đầu tư ra quốc tế.

Xây dựng thương hiệu và thích ứng với thị trường sở tại

Dù cơ hội mở rộng ngày càng rõ ràng, các doanh nghiệp Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức khi bước ra thị trường quốc tế.

Ông Upalat Korwatanasakul, trợ lý giáo sư tại Viện Công nghệ Shibaura (Nhật Bản), nhận định nhiều doanh nghiệp trong nước vẫn tập trung vào các hoạt động có giá trị gia tăng thấp. Điều này hạn chế khả năng xây dựng thương hiệu quốc tế, phát triển mạng lưới tiếp thị và tổ chức hoạt động xuyên biên giới.

Với Maison Marou, doanh nghiệp đã mất 15 năm kể từ khi thành lập để mở cửa hàng quốc tế đầu tiên. Ông Vincent Mourou, CEO kiêm đồng sáng lập thương hiệu cho biết, ngay từ đầu công ty đã muốn đưa các sản phẩm làm từ 100% cacao Việt Nam ra thế giới. Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 khiến kế hoạch mở rộng bị trì hoãn và doanh nghiệp tập trung vào thị trường trong nước trong 5 năm qua.

Chỉ đến khi sân bay Changi liên hệ đề xuất mở cửa hàng, Maison Marou mới có đủ khả năng và nguồn lực để thâm nhập thị trường Singapore.

Maison Marou tại sân bay Changi, Singapore.

Ông Chad Ovel, đối tác tại Mekong Capital, nhà đầu tư của Maison Marou cho rằng, một trong những khó khăn lớn nhất khi mở rộng quốc tế là đánh giá chưa chính xác hiệu quả kinh tế của từng đơn vị kinh doanh.

Chi phí thuê mặt bằng và nhân công tại các thị trường như Singapore có thể khác biệt đáng kể so với Việt Nam. Doanh nghiệp cũng thường có xu hướng đưa đội ngũ lãnh đạo từ trong nước sang thay vì xây dựng đội ngũ địa phương am hiểu chuỗi cung ứng, sở thích người tiêu dùng và cơ cấu chi phí tại thị trường sở tại.

Bên cạnh đó, các thương hiệu Việt Nam phải tạo được sự khác biệt tại những thị trường có mức độ cạnh tranh cao, nơi tên tuổi của họ chưa được người tiêu dùng nhận diện. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải nghiên cứu hành vi khách hàng, điều chỉnh danh mục sản phẩm, giá bán và trải nghiệm tiêu dùng phù hợp với từng thị trường.

Maison Marou lựa chọn kết hợp thế mạnh nguyên liệu Việt Nam với yếu tố bản địa. Bên cạnh việc nhấn mạnh sản phẩm làm từ cacao Việt Nam và mô hình hợp tác trực tiếp với nông dân, thương hiệu còn phát triển các hương vị bánh mì nướng lá dứa và kaya dành riêng cho cửa hàng tại Singapore.

Trong khi đó, Chautfifth hướng tới xây dựng hình ảnh thương hiệu vượt ra ngoài phạm vi một nhãn hàng Việt Nam. Nhà sáng lập Châu Trần cho rằng Việt Nam đang có thế hệ sáng tạo trẻ, tự tin hơn và các thương hiệu trong nước có cơ hội phát triển sản phẩm, bản sắc phù hợp với nhiều nhóm khách hàng quốc tế.

Ông Bình của Bain & Company cũng lưu ý các thương hiệu Việt Nam cần vượt ra khỏi cộng đồng người Việt ở nước ngoài để tiếp cận người tiêu dùng bản địa. Đồng thời, doanh nghiệp phải đáp ứng các yêu cầu pháp lý và kiểm soát hiệu quả kinh tế, đặc biệt tại những thị trường phát triển có chi phí nhân công cao.

Về phía chính sách, Chính phủ Việt Nam đang thúc đẩy doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế. Năm 2025, các cải cách như Luật Đầu tư và Nghị quyết 68 được ban hành nhằm cải thiện khung pháp lý cho khu vực kinh tế tư nhân.

Chương trình GoGlobal cũng đặt mục tiêu hỗ trợ ít nhất 100 doanh nghiệp Việt Nam mở rộng ra thị trường quốc tế và có ít nhất 10 doanh nghiệp đạt doanh thu xuất khẩu trực tuyến trên 10 triệu USD vào năm 2030.

Theo ông Trương Quang Hoàn, bên cạnh kinh nghiệm vận hành mạng lưới trong nước và khả năng thích ứng kỹ thuật số, doanh nghiệp Việt Nam cần đầu tư nhiều hơn vào năng lực xây dựng thương hiệu quốc tế, đào tạo nhân sự có khả năng làm việc xuyên văn hóa và quản lý các nhóm đa quốc gia.

Ông Chad Ovel cũng cho rằng người tiêu dùng quốc tế ngày càng quan tâm đến những thương hiệu có bản sắc riêng và sản phẩm khác biệt. Các thương hiệu Việt Nam có cơ hội tận dụng lợi thế này nếu biết kết hợp tính đặc trưng của sản phẩm với khả năng thích ứng với thị trường sở tại.

Theo Nikkei