Doanh nghiệp Mỹ đương đầu với khủng hoảng ‘tồi tệ hơn cả COVID-19’

Ông Jeff Vojta, CEO công ty Dilworth Coffee ở North Carolina, đã liên tục gặp phải rắc rối trong vài năm gần đây. Đầu tiên, vụ mùa cà phê thất bát ở Brazil vào năm 2024 đã kéo giá các hợp đồng tương lai lên mức cao kỷ lục.

Năm tiếp theo, thuế quan của Tổng thống Donald Trump lại khiến giá tăng mạnh mạnh. Sang năm nay, cuộc chiến ở Iran bùng nổ, trong khi thời tiết lại diễn biến thất thường với hiện tượng 'Siêu El Niño'.

Dilworth Coffee đã hoạt động hơn 30 năm, nhưng ông Vojta phải thừa nhận: 'Từ tình trạng gián đoạn vận chuyển, thiếu hụt container, chi phí tăng cao do những diễn biến tại Biển Đỏ cho đến giá phân bón leo thang, chúng tôi đang trải qua một giai đoạn bất ổn chưa từng thấy. Tình hình thực sự quá bấp bênh'.

Hàng loạt chủ doanh nghiệp trên khắp nước Mỹ chia sẻ với CNN rằng họ cũng đang trong tình cảnh tương tự. Một cuộc khảo sát của Viện Quản lý Cung ứng (ISM) thực hiện đã thu hút đông đảo sự chú ý vào đầu tháng này, sau khi một số lãnh đạo doanh nghiệp so sánh môi trường kinh doanh hiện tại với giai đoạn COVID-19. Thậm chí, họ nói rằng thời COVID-19 còn khá khẩm hơn hiện tại.

Những gián đoạn lớn và sự bất ổn về giá cả đang buộc các doanh nghiệp phải đưa ra những quyết định bất khả thi. Họ không biết phải lập kế hoạch như thế nào. Trong khi đó, trong khi đó, người tiêu dùng đã trở nên khó chấp nhận các đợt tăng giá sau thời gian dài chịu đựng lạm phát.

Chính quyền ông Trump mô tả cuộc chiến Iran như một sự cố kinh tế tạm thời và một khi được giải quyết, lạm phát sẽ nhanh chóng hạ nhiệt.

Nhưng những khó khăn lịch sử về chuỗi cung ứng mà các chủ doanh nghiệp Mỹ phải đối mặt cho thấy lạm phát sẽ không dễ dàng đi xuống - ngay cả khi chiến sự kết thúc ngay hôm nay.

Mòn mỏi chờ sự ổn định

Vào ngày 7/9, ông Trump hứa hẹn trên mạng xã hội Truth Social rằng giá dầu sẽ 'lao dốc nhanh chóng' một khi cuộc chiến Iran kết thúc.

Quả thực, vào giữa tháng 6, khi Mỹ ký thỏa thuận hòa bình tạm thời với Iran, giá dầu thô từng giảm sâu, giá xăng ở Mỹ cũng xuống dưới 4 USD/gallon.

Nhưng tình hình đã thay đổi đáng kể so với 3 tháng trước. Giá nhiên liệu và vận chuyển cao đã bắt đầu ảnh hưởng đến những lĩnh vực khác trong nền kinh tế.

Điều này thể hiện rõ qua đà tăng của giá dịch vụ - những chi phí thường khó giảm trở lại một khi đã tăng. Trong tháng 8, lạm phát lõi của Mỹ ghi nhận mức tăng cao nhất kể từ tháng 4.

Giá dầu diesel đã tăng gấp đôi kể từ tháng 3 vì xung đột Trung Đông và các đợt không kích của Urkraine vào nhà máy lọc dầu Nga.

Cùng với đó, chi phí vận tải cũng tăng do các hiện tượng thời tiết cực đoan. Chẳng hạn, những cơn bão liên tiếp đã khiến cảng Thượng Hải - cảng container lớn nhất thế giới - phải đóng cửa trong hai tuần và đến nay vẫn gây ra những chậm trễ đáng kể.

Việc cuộc chiến ở Iran kết thúc sẽ không thể đảo ngược lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel của Nga, cũng không thể khiến thời tiết trở nên thuận lợi hơn.

Tương tự, nó cũng không thể đảo ngược sự trỗi dậy của lực lượng Houthi ở Biển Đỏ và cướp biển Somalia tại Vịnh Aden.

Hai mối đe dọa này đã buộc các công ty vận tải biển chuyển hướng tàu vòng quanh toàn bộ lục địa châu Phi để tránh bị tấn công. Điều này khiến năng lực vận tải biển toàn cầu giảm 15% trong năm nay, theo ước tính của ông Ryan Petersen, CEO Flexport - một nền tảng phần mềm logistics và chuỗi cung ứng.

Ông nhận xét: 'Tôi đã làm trong ngành logistics 25 năm, nhưng chưa bao giờ thấy tình hình tệ như lúc này'.

Trong khi đó, các doanh nghiệp đang cảm thấy kiệt quệ, theo lời ông Sean Brownlee, CEO của Ravenox, nhà sản xuất dây thừng, dây buộc và dây xích.

Vị doanh nhân chia sẻ với CNN: 'Các doanh nghiệp nhỏ sẽ cố gắng gánh chịu càng nhiều chi phí càng tốt cho đến phút cuối cùng. Giờ chúng tôi đang cảm thấy áp lực rất lớn'.

Ông đặc biệt lo ngại về các gián đoạn chuỗi cung ứng - một vấn đề rất tốn kém. 'Chúng tôi chỉ muốn sự ổn định', ông nói tiếp.

So sánh với giai đoạn COVID-19

Trong cuộc khảo sát của ISM, một người tham gia đánh giá khủng hoảng chuỗi cung ứng hiện tại 'có quy mô lớn hơn và phức tạp hơn' giai đoạn trong và sau đại dịch COVID-19.

Năm 2020, các tàu container bị mắc kẹt hàng tuần khi tìm cách vào cảng. Các cửa hàng không thể đáp ứng đủ nhu cầu về giấy vệ sinh, khẩu trang hay nước rửa tay. Chuỗi cung ứng bị đình trệ trước khi dần hoạt động trở lại.

Các vấn đề về chuỗi cung ứng ngày nay lại diễn biến theo cách hoàn toàn khác: Hoạt động vận chuyển bắt đầu, rồi dừng lại, trở nên tồi tệ hơn, cải thiện đáng kể, trước khi lại xấu đi. Giá cả tăng, giảm rồi lại tăng vọt.

Ông Brownlee bình luận: 'Chuỗi cung ứng vẫn hoạt động, nhưng tốn kém hơn, gặp nhiều trở ngại và bất ổn hơn hơn so với thời kỳ COVID-19'.

Sự biến động cực độ đang gây ra nhiều xáo trộn cho các nhà lãnh đạo doanh nghiệp. Ông Vojta cho biết: 'COVID-19 rất đáng sợ. Nhưng tình hình lúc này lại căng thẳng hơn'.

Công ty cà phê Dilworth của ông hiện phải tiến hành nhiều nghiên cứu và mô hình hóa giá cả hơn hẳn trước đây. Thông thường, Dilworth lựa chọn nguồn cung cà phê trước 12-24 tháng. Giờ đây, họ chỉ chuẩn bị nguồn cung trước 3 - 6 tháng.

Dilworth không thể trữ nhiều cà phê vì cước phí vận tải đã lên cao chót vót. Biên lợi nhuận của họ cũng mỏng đi nhiều. Trong khi đó, thu nhập khả dụng của khách hàng cũng giảm sút so với thời hậu đại dịch.

Thông thường, doanh số bán hàng của Dilworth biến động khoảng 5% mỗi tháng. Giờ đây, con số này có thể tăng hoặc giảm tới 20%.

CEO Vojta chia sẻ: 'Tình hình biến động này là rắc rối rất mới đối với chúng tôi: Giá dầu diesel sẽ còn trên 6 USD trong bao lâu? Chúng tôi sẽ chuyển gánh nặng này cho khách hàng như thế nào? Họ cũng đang đối mặt với khó khăn tương tự'.