Doanh nhân Mai Thị Ý Nhi đưa nông sản Việt ra thế giới

(VNF) - Từ những thất bại đầu tiên với chiếc bánh dừa đến hành trình đưa sản phẩm vào 20 quốc gia, phía sau những con số xuất khẩu là câu chuyện về một nữ doanh nhân chọn đi chậm, tích lũy kinh nghiệm, xây dựng đội ngũ và kiên trì tìm chỗ đứng cho nông sản quê nhà.

Từ những mẻ bánh lỗi đến hành trình ra thế giới

Sinh ra và lớn lên ở vùng dừa Tam Quan (Bình Định cũ), nay thuộc Gia Lai, bà Mai Thị Ý Nhi, Giám đốc Công ty TNHH Mỹ Phương Food (Đà Nẵng), có mối liên hệ tự nhiên với nguyên liệu này. Tuy nhiên, biến những nguyên liệu quen thuộc của quê nhà thành sản phẩm có thể đi xa lại là một hành trình không đơn giản.

Trước khi bước vào sản xuất bánh dừa, bà Nhi từng dạy học, rồi kinh doanh phân phối bột và làm bánh. Bước ngoặt đến khi hai vợ chồng bà tìm hiểu một cơ sở sản xuất bánh dừa thủ công ở Bình Định. Nhận thấy quy trình có thể cải tiến bằng máy móc, hai người bắt đầu đầu tư sản xuất.

Nhưng chiếc máy đầu tiên không mang lại kết quả như kỳ vọng. Sản phẩm quá cứng, quá ngọt, máy cắt chưa đủ mỏng, trong khi nhiều công đoạn vẫn phải làm thủ công. Công nhân phải nhào bột, tạo hình; bản thân bà Nhi cũng trực tiếp xếp từng miếng bánh lên khay. Sau đó là những vòng cải tiến liên tục về máy móc, công thức và quy trình để có những chiếc bánh ngon như ý.

'Tôi nghĩ máy móc là sự hỗ trợ. Còn kinh nghiệm, công việc làm hằng ngày và những kinh nghiệm được tích lũy trong quá trình đó là những thứ không thể mô tả hết, cũng không thể chia sẻ một cách đầy đủ', bà Nhi chia sẻ.

Theo bà Nhi, một sản phẩm muốn đi xa không thể chỉ dựa vào công nghệ. Doanh nghiệp phải hiểu sản phẩm đến mức nhận ra sự khác biệt trong từng chiếc bánh, từ độ giòn, độ xốp, độ dày đến vị ngọt và 'sớ bánh'.

Hiện nay, Mỹ Phương Food đã xuất khẩu sản phẩm sang 20 quốc gia. Tuy nhiên, để có được thành quả như ngày hôm nay là cả một quá trình kiên trì của bản thân bà Nhi. Trong lần đầu tham gia một hội chợ quốc tế quy mô lớn, bà Nhi gần như nghĩ rằng chỉ cần gặp khách hàng, mời ăn thử và gửi mẫu là có thể chốt đơn. Thế nhưng, hàng trăm mẫu thử được gửi đi sau hội chợ mà gần như không mang về khách hàng. Dù vậy, bà vẫn không nản chí.

Bài toán tiếp theo là chi phí. Với một doanh nghiệp nhỏ, việc tự bỏ vài trăm triệu đồng cho mỗi hội chợ và tham gia nhiều hội chợ trong năm là điều vượt quá khả năng. Mỹ Phương Food bắt đầu tìm kiếm sự hỗ trợ từ các chương trình xúc tiến thương mại của Đà Nẵng và Bộ Công Thương.

Theo bà Nhi, để được hỗ trợ, doanh nghiệp cũng phải chứng minh tiềm năng của sản phẩm, năng lực nhà máy, các chứng nhận và khả năng đưa sản phẩm ra thị trường.

Từ một vài hội chợ đầu tiên, sự kiên trì dần tạo nên kết quả. Bà chủ động chào hỏi, mời khách thử sản phẩm và giới thiệu câu chuyện về sản phẩm Việt Nam. Năm vừa qua, bà tham gia khoảng 14 hội chợ, phần lớn có sự hỗ trợ từ chính quyền. Đó cũng là cách bà tìm đường đưa sản phẩm đi xa: không chờ khách hàng tìm đến mà trực tiếp mang sản phẩm đến trước mặt họ.

Trong các thị trường mà Mỹ Phương Food xuất khẩu, nhiều thị trường đã có tái đơn. Với Nhật Bản và Hàn Quốc, bà Nhi cho rằng giai đoạn tiếp theo không phải mở rộng bằng mọi giá mà tập trung giữ nhà phân phối, bảo đảm hàng hóa và duy trì thị trường.

Bên cạnh đó, thị trường bà muốn hướng tới nhiều hơn trong thời gian tới là Halal, đặc biệt với những dòng sản phẩm mới phù hợp với xu hướng tiêu dùng. Hiện Mỹ Phương Food đã có chứng nhận Halal và đã qua 4 lần tái đánh giá. Sản phẩm của công ty được Tập đoàn LuLu đưa vào chuỗi bán lẻ tại Trung Đông.

Mỹ cũng là thị trường bà theo đuổi khoảng 4 năm, mỗi năm tham gia hai hội chợ, nhưng mức độ tái đơn vẫn chưa đạt kỳ vọng. Bà nhìn nhận đây là thị trường cạnh tranh, trong khi sản phẩm của mình hiện tiếp cận một nhóm khách hàng châu Á và chưa đạt mức độ sử dụng như mong muốn. Dù vậy, bà không chọn dừng lại.

'Mỗi thị trường có cái khó riêng. Điều quan trọng là doanh nghiệp phải hiểu mình đang có gì và tìm đúng nơi sản phẩm có cơ hội. Tôi đặc biệt tin vào lợi thế của những sản phẩm có câu chuyện riêng, thay vì cạnh tranh trực diện với các dòng bánh công nghiệp của doanh nghiệp lớn', bà Nhi nói.

Từ "làm doanh nghiệp" đến "xây doanh nghiệp"

Nếu xuất khẩu là hành trình tìm kiếm thị trường, xây dựng doanh nghiệp lại là một cuộc chuyển đổi khác của bà Nhi. Bà cho rằng những năm đầu là quãng thời gian mình trực tiếp làm rất nhiều việc. Nhưng khi doanh nghiệp bước sang giai đoạn mới, người đứng đầu không thể tiếp tục tự mình xử lý mọi khâu.

'Trước kia là mình làm doanh nghiệp, còn bây giờ là mình xây doanh nghiệp. Trước kia mình trực tiếp nhiều, bây giờ phải xây hệ thống, xây đội ngũ, xây quy trình', bà Nhi nói. Điều khiến bà hài lòng không chỉ là doanh thu hay số quốc gia xuất khẩu, mà còn là việc những người đi cùng mình trưởng thành.

Mỗi đơn hàng không phải thành quả của riêng bộ phận kinh doanh. Từ sản xuất, kế toán, hành chính, truyền thông đến vận chuyển đều phải phối hợp. Người bán hàng không chỉ có trách nhiệm mang đơn hàng về mà còn phải nghĩ đến công việc của những người phía sau.

Văn hóa mà bà muốn xây dựng là các bộ phận cùng giải quyết vấn đề để đưa sản phẩm tốt nhất đến người tiêu dùng với mức giá phù hợp. Khi doanh nghiệp có lợi ích, lợi ích đó cũng cần được chia sẻ với khách hàng, đối tác, người lao động và người nông dân.

Với một doanh nghiệp sản xuất thực phẩm, bà Nhi cho rằng chất lượng không thể dùng marketing để thay thế. Có thể bán được một lần nhờ cách tiếp cận tốt, nhưng nếu sản phẩm không đủ tốt thì khách hàng sẽ không quay lại. Bởi vậy, chứng nhận trở thành một phần trong quá trình xây dựng doanh nghiệp.

Mỗi chứng nhận không đơn thuần là một 'tấm giấy' để đi bán hàng. Mỗi bộ tiêu chí buộc doanh nghiệp nhìn lại nhà máy, nguyên liệu, quy trình sản xuất và vận chuyển để tiếp tục hoàn thiện.

Đây cũng là lý do bà không ngại đầu tư cho những tiêu chuẩn chưa chắc lập tức mang về đơn hàng. Câu chuyện Halal là một ví dụ. Theo bà Nhi, với một nhà máy tập trung vào sản phẩm có nguyên liệu hoàn toàn từ thực vật, việc đáp ứng Halal thuận lợi hơn so với những nhà máy sản xuất nhiều dòng sản phẩm, trong đó có các sản phẩm liên quan đến thịt hoặc những thành phần không phù hợp. Nhưng chứng nhận xong chưa có nghĩa đơn hàng sẽ tự đến.

Có những thị trường mất gần một năm để hoàn tất hồ sơ, trong khi mỗi quốc gia lại có những yêu cầu riêng. Doanh nghiệp vì thế phải cân nhắc giữa việc làm chứng nhận trước để tiếp cận khách hàng hay chờ có đơn hàng rồi mới đầu tư. Dù vậy, bà Nhi vẫn lựa chọn chuẩn bị trước nếu đánh giá thị trường có tiềm năng. Bởi quá trình chuẩn hóa không chỉ mở thêm cơ hội xuất khẩu mà còn giúp doanh nghiệp trưởng thành hơn.

Hiện nay, ngoài Mỹ Phương Food, bà Nhi còn thành lập Công ty TNHH Navi Food tại Gia Lai. Nhà máy mới đặt ngay tại vùng nguyên liệu Tam Quan để phát triển dòng sản phẩm bánh tráng dừa và bánh tráng gạo mè nướng.

Với bà Nhi, hành trình đưa một sản phẩm từ vùng nguyên liệu quê nhà ra thị trường thế giới không phải câu chuyện của một vài đơn hàng. Đó là quá trình doanh nghiệp liên tục học hỏi, điều chỉnh sản phẩm, chuẩn hóa quy trình, xây dựng đội ngũ và tìm đúng thị trường cho những giá trị mình có.