Đại biểu Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) tham gia thảo luận.
Cần xác định đơn giản hóa thủ tục hành chính không chỉ là nhiệm vụ hành chính, mà là giải pháp trọng tâm để khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và củng cố niềm tin thị trường.
Quan điểm trên được đại biểu Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) nêu khi thảo luận về kinh tế - xã hội tại Quốc hội, chiều 20/4.
Ông Hiếu ghi nhận thời gian qua, quá trình cải cách thủ tục hành chính cũng đã có những chuyển biến rõ rệt. Theo báo cáo thì Chính phủ và các bộ, cơ quan ngang bộ đã phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa khoảng 63% thủ tục hành chính liên quan đến sản xuất, kinh doanh; dự kiến rút ngắn được khoảng 32% thời gian và giảm khoảng 40% chi phí tuân thủ. Đây là những con số ấn tượng, đại biểu Hiếu nhấn mạnh.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn cho thấy công cuộc cải cách thủ tục hành chính vẫn còn những tồn tại, hạn chế, theo đại biểu Hiếu.
Vị đại biểu Nghệ An nói, hiện vẫn còn nhiều thủ tục hành chính phiền hà, gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp. Theo Báo cáo Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh 2024, vẫn có gần 24% doanh nghiệp phải dành hơn 10% thời gian làm việc để tìm hiểu và thực hiện các quy định về thủ tục hành chính. Điều đó cho thấy các quy định về thủ tục hành chính vẫn còn chưa rõ ràng, khó tiếp cận.
Bên cạnh đó, nhiều báo cáo nghiên cứu cũng cho thấy các Cổng dịch vụ công cấp tỉnh vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế ở mức độ tiếp cận như giao diện không tối ưu, việc nhập thông tin phải chỉnh lý nhiều lần, hoặc có thủ tục vẫn yêu cầu song song tài liệu giấy và tài liệu điện tử.
Hạn chế tiếp theo được ông Hiếu chỉ ra là còn nhiều nút thắt trong các thủ tục hành chính có tính chất liên ngành. Các thủ tục liên ngành còn nhiều vướng mắc mang tính cấu trúc, dẫn đến thời gian thẩm định kéo dài.
Vẫn theo ông Hiếu thì việc chuyển đổi số còn chậm và thiếu đồng bộ. Theo báo cáo của Chính phủ thì một số cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành quan trọng vẫn chưa được hoàn thành theo lộ trình đã đặt ra. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu còn chậm và thiếu liên thông. Cơ sở vật chất và điều kiện chuyển đổi số tại một số địa phương còn chưa bảo đảm, năng lực số của một bộ phận cán bộ và người dân còn thấp, khiến hiệu quả chuyển đổi số thủ tục hành chính chưa đạt kỳ vọng.
'Những hạn chế nêu trên có tác động rất cụ thể và trực tiếp đến nền kinh tế. Đặc biệt, thủ tục kéo dài, chi phí tuân thủ cao cũng chính là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến việc tăng năng suất lao động tổng hợp của nền kinh tế, là một trong hai chỉ tiêu mà chúng ta không đạt trong nhiệm kỳ vừa qua. Vì vậy, cần xác định đơn giản hóa thủ tục hành chính không chỉ là nhiệm vụ hành chính, mà là giải pháp trọng tâm để khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và củng cố niềm tin thị trường. Cách đặt vấn đề này rất quan trọng, chuyển trọng tâm từ làm cho gọn quy trình sang giải phóng nguồn lực cho phát triển', ông Hiếu nhấn mạnh.
Từ thực trạng đó, đại biểu Hiếu đề nghị Chính phủ tiếp tục quyết liệt hơn trong việc cải cách thủ tục hành chính. Cụ thể là cần chuyển mạnh từ đơn giản hóa sang cắt giảm thực chất. Theo đó, cần rà soát để phân định rõ: thủ tục nào còn cần thiết thì đơn giản hóa; thủ tục nào lỗi thời thì bãi bỏ; thủ tục nào có thể thay tiền kiểm bằng hậu kiểm thì nhất thiết phải chuyển đổi để tránh tình trạng giảm giấy tờ nhưng giữ nguyên tư duy xin - cho.
Trong thời gian trước mắt cần ưu tiên tập trung rà soát các thủ tục tác động trực tiếp đến doanh nghiệp và người dân, có sức lan tỏa lớn đến toàn nền kinh tế, như đất đai, đầu tư, xây dựng, môi trường…
Ông Hiếu cũng đề nghị phải xây dựng bộ chỉ số cụ thể để đánh giá về thủ tục hành chính, trên cơ sở lấy kết quả thực tế làm thước đo, tránh hình thức. Thay vì chỉ báo cáo số lượng thủ tục đã cắt giảm thì cần đánh giá dựa trên thời gian thực tế hoàn thành thủ tục; số lần phải đi lại của người dân; chi phí tuân thủ thực tế; tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn; mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Đối với những thủ tục hành chính mới, phải có đánh giá tác động rõ ràng, thực chất. Đồng thời, cần có quá trình rà soát, đánh giá một cách liên tục; đối với những thủ tục hành chính nào không đạt được mục tiêu sau một khoảng thời gian nhất định từ 2 đến 3 năm thì phải được kịp thời sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ, ông Hiếu nêu quan điểm.
Vẫn theo đại biểu Hiếu thì thúc đẩy số hóa cần đi kèm thiết kế lại quy trình, thủ tục. Chuyển đổi số hành chính không phải là đưa hồ sơ giấy lên mạng mà phải thiết kế lại quy trình để phù hợp với môi trường số, để tạo thuận lợi thực chất cho người dân, ví dụ như thủ tục hành chính phi địa giới hành chính, thủ tục hành chính chủ động ….
Tuy nhiên, đi kèm với đó, ông Hiếu đề nghị rà soát lại và rút ngắn lộ trình hoàn thành các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành quan trọng. Hiện nay, nhiều văn bản luật đang quy định về thủ tục hành chính với giả định là các cơ sở dữ liệu đã được hoàn thành và được chia sẻ, liên kết với nhau chặt chẽ, nhưng lộ trình hoàn thành lại được quy định có thời hạn rất xa như vào năm 2029, 2030 hoặc chỉ ghi chung chung là khi điều kiện cho phép. Như vậy là quá chậm so với yêu cầu phát triển, ông Hiếu nhấn mạnh.
Trước đó, thảo luận tại tổ, thủ tục hành chính cũng là vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm.
Tại báo cáo hồi âm, Bộ Tài chính cho biết, trong quý II/2026 hoàn thành việc cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính của năm 2026 so với năm 2024 (ở Trung ương và địa phương) và phấn đấu tiếp tục cắt giảm tối thiểu 30% các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, 100% các điều kiện kinh doanh không cần thiết.