Việt Nam - ASEAN có dư địa lớn thúc đẩy tăng trưởng thương mại song phương. Ảnh: Đức Thanh
Dấu ấn hợp tác thương mại
Thương mại song phương Việt Nam - ASEAN vượt 91 tỷ USD trong năm 2025. Riêng 3 thị trường Thái Lan, Singapore và Philippines duy trì thương mại bền chặt, gắn kết với Việt Nam, tốc độ tăng trưởng xuất nhập khẩu những năm gần đây đều duy trì mức 2 con số. Dữ liệu thống kê cho thấy, giá trị trao đổi thương mại giữa Việt Nam với 3 thị trường này trong năm ngoái xấp xỉ 36 tỷ USD.
Thái Lan hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong ASEAN, với kim ngạch song phương năm 2025 đạt 21,9 tỷ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam gần 8,8 tỷ USD, tăng 12,7%; nhập khẩu đạt 13,3 tỷ USD, tăng 6,7%. Tuy nhiên, Việt Nam ghi nhận thâm hụt thương mại với Thái Lan năm thứ 13 liên tiếp, với mức nhập siêu trong năm ngoái là 4,5 tỷ USD.
Những năm gần đây, quan hệ kinh tế Việt Nam - Thái Lan ghi nhận con số ấn tượng. Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ hai của Thái Lan trong khu vực. Hai bên đang thúc đẩy xây dựng các nội dung cụ thể nhằm triển khai Chiến lược Ba kết nối, gồm kết nối chuỗi cung ứng, kết nối doanh nghiệp và các địa phương hai nước, kết nối các chiến lược tăng trưởng bền vững.
Chỉ ít ngày trước, ông Olivier Langlet, Tổng giám đốc Central Retail (nhà bán lẻ hàng đầu Thái Lan), trong buổi làm việc với Bộ trưởng Công thương Lê Mạnh Hùng, cho biết, tập đoàn này đã đầu tư 44 trung tâm thương mại và 330 cửa hàng tại 26 tỉnh, thành phố của Việt Nam, tỷ lệ hàng Việt trong hệ thống bán lẻ của Central Retail đạt gần 95%. Tập đoàn này đang triển khai kế hoạch tiếp tục nhân rộng mô hình bán lẻ hiện đại, gia tăng doanh số tại Việt Nam.
'Chúng tôi không chỉ hỗ trợ nhà sản xuất, nhà cung cấp, doanh nghiệp nhỏ và vừa… thâm nhập hệ thống phân phối hiện đại, cải tiến bao bì, mẫu mã, nâng cao chất lượng sản phẩm…, mà còn mở ra cơ hội xuất khẩu cho hàng Việt thông qua mạng lưới bán lẻ của Central Retail tại nhiều thị trường', ông Olivier Langlet nói.
Được biết, tháng 3/2026, Central Retail Việt Nam đã kết nối để 50 doanh nghiệp Việt Nam tham gia kết nối giao thương với các nhà nhập khẩu đến từ Mỹ và Hàn Quốc.
Trong 4 tháng đầu năm 2026, thương mại Việt Nam - Thái Lan tiếp đà tăng 24% so với cùng kỳ năm 2025, đạt gần 8,6 tỷ USD. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu 3,76 tỷ USD, tăng 39%; nhập khẩu gần 4,84 tỷ USD, tăng 15%.
Theo đánh giá của Thương vụ Việt Nam tại Thái Lan, cơ cấu hàng hóa 2 nước mang tính chất bổ trợ lẫn nhau nhưng cán cân chủ yếu nghiêng về nhập siêu với Việt Nam. Thái Lan là thị trường cung cấp máy móc, nguyên vật liệu sản xuất và ô tô, chất dẻo nguyên liệu, kim loại, hóa chất... phục vụ tiêu dùng nội địa, xuất khẩu của Việt Nam. Còn Việt Nam chủ yếu xuất khẩu các mặt hàng công nghệ cao, linh kiện và nông sản.
'Hai nước cần kết nối chặt chẽ hơn nữa trong các chuỗi cung ứng, đặc biệt khi Thái Lan có thế mạnh về chuỗi cung ứng trong khu vực và trên phạm vi toàn cầu. Việc kết nối này rất hữu ích cho việc mở rộng quan hệ thương mại của Việt Nam ra thế giới', Đại sứ Việt Nam tại Thái Lan Phạm Việt Hùng nói.
Tuy giá trị trao đổi thương mại không lớn như với Thái Lan, song xuất nhập khẩu của Việt Nam với Philippines cũng tăng trưởng khá, đạt hơn 8 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam tăng cao, tạo mức thặng dư thương mại tỷ USD mỗi năm nhờ nhu cầu tiêu dùng và an ninh lương thực tăng cao tại thị trường này, đạt 5,4 tỷ USD.
Quan hệ kinh tế, thương mại Việt Nam - ASEAN đang phát triển mạnh mẽ, với kim ngạch song phương đạt kỷ lục 91 tỷ USD năm 2025. Không chỉ là thị trường xuất khẩu lớn, ASEAN còn là nguồn cung chiến lược, góp phần củng cố liên kết chuỗi cung ứng và tăng trưởng thương mại của Việt Nam.
Gạo tiếp tục là mặt hàng chiến lược quan trọng nhất. Bất chấp các biến động và sự sụt giảm ngắn hạn vào cuối năm 2025, tổng lượng gạo Việt Nam bán sang Philippines trong cả năm này vẫn đạt hơn 3,2 triệu tấn, với kim ngạch thu về hơn 1,57 tỷ USD. Philippines giữ vững vị thế là quốc gia mua gạo lớn nhất của Việt Nam.
Hai năm gần đây, các sản phẩm và dịch vụ của Vingroup đã kiến tạo và dần khẳng định vị thế mới cho sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ của Việt Nam tại thị trường Philippines, góp phần thúc đẩy gia tăng kim ngạch xuất khẩu, xây dựng hình ảnh, uy tín cho sản phẩm Việt tại thị trường trên 120 triệu dân.
Đối với Singapore, 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam duy trì vị trí đối tác thương mại thứ 10 của nước này. Tiềm năng mở rộng xuất khẩu của hàng hóa Việt Nam tại Singapore vẫn còn lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến, điện tử và thiết bị công nghệ.
'Xu hướng tăng trưởng thương mại phản ánh sự gắn kết ngày càng chặt chẽ giữa mạng lưới sản xuất của hai nền kinh tế, trong đó Việt Nam đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong chuỗi giá trị khu vực', ông Cao Xuân Thắng, Tham tán thương mại Việt Nam tại Singapore cho biết.
Đón cơ hội từ thị trường 700 triệu dân
Việt Nam - ASEAN có dư địa lớn thúc đẩy tăng trưởng thương mại song phương. Theo Bộ Công thương, thị trường ASEAN giàu tiềm năng đối với doanh nghiệp Việt Nam do nhiều yếu tố như quy mô dân số hơn 700 triệu người, đứng thứ ba thế giới nếu tính như một thực thể kinh tế, quy mô thị trường rộng mở; vị trí địa lý gần giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí vận chuyển, chi phí lưu kho bãi; thói quen, thị hiếu tiêu dùng gần gũi, nhiều nét tương đồng…
Nhóm hàng nông sản được cho là dễ tiếp cận, nhưng tính cạnh tranh cao. Để tăng cạnh tranh và sản phẩm có giá trị gia tăng, cần đầu tư để chế biến sâu; tiêu chuẩn hóa bao bì, đăng ký thương hiệu; tăng khả năng truy xuất nguồn gốc; phát triển mạng lưới phân phối...
Riêng với Thái Lan, Singapore và Philippines, triển vọng thương mại với Việt Nam được đánh giá tích cực khi các nước tiếp tục thúc đẩy liên kết và triển khai các sáng kiến hợp tác nội khối. Đồng thời, doanh nghiệp ngày càng tận dụng hiệu quả các ưu đãi thuế quan từ các FTA, gồm Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA), Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP).
Trong đó, Việt Nam - Thái Lan đã nâng cấp quan hệ song phương lên Đối tác Chiến lược toàn diện vào tháng 5/2025, cho thấy quyết tâm của hai nước trong việc làm sâu sắc và mở rộng hợp tác trên mọi phương diện. Hai nước đã thành lập nhóm công tác chung nhằm tận dụng xu hướng dịch chuyển sản xuất và chuỗi cung ứng toàn cầu để tăng cường kết nối chuỗi cung ứng giữa hai quốc gia. Với quan hệ hợp tác đã được nâng tầm, kim ngạch thương mại song phương sẽ sớm cán mục tiêu 25 tỷ USD.
Với Philippines, trên nền tảng quan hệ Đối tác chiến lược, dự kiến được nâng cấp lên Đối tác chiến lược tăng cường, hai nước đang đẩy mạnh hợp tác thương mại với mục tiêu sớm nâng kim ngạch thương mại song phương lên 10 tỷ USD.
Việt Nam là địa chỉ cung ứng hàng hóa lớn cho toàn cầu, quy mô thương mại sắp chạm ngưỡng 1.000 tỷ USD, xuất khẩu là trụ cột tăng trưởng quan trọng, bên cạnh đầu tư và tiêu dùng nội địa. Song nhìn vào 38,4 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu sang ASEAN năm 2025, có thể thấy, con số này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.
Xuất khẩu sang ASEAN còn nhiều tiềm năng, nhưng khu vực này ngày càng yêu cầu ngặt nghèo về chất lượng hàng hóa. Mỗi nước trong ASEAN đều có hàng rào phi thuế quan khác nhau và ngày càng chặt chẽ, nhất là truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn kỹ thuật, ghi nhãn hàng hóa, xu hướng gia tăng áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại, tạo áp lực cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.
Đặc biệt, Thái Lan dẫn đầu trong các quốc gia ASEAN áp dụng nhiều nhất các biện pháp phòng vệ thương mại với hàng Việt…, với hàng chục vụ việc, nhiều nhất là trong các ngành hàng sắt thép, nhôm, nhựa, sợi…
Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công thương) khuyến nghị, doanh nghiệp cần tuân thủ chặt chẽ quy tắc xuất xứ, sẵn sàng hồ sơ chứng minh xuất xứ nguyên vật liệu và quy trình sản xuất. Đặc biệt, Thái Lan kiểm soát chặt chẽ để ngăn hàng hóa nước thứ ba mượn đường Việt Nam nhằm lẩn tránh thuế phòng vệ thương mại.