Dòng tiền bỏ qua định giá, chuyên gia 20 năm kinh nghiệm cũng phải thừa nhận VN-Index rất khó đoán

Thị trường đang tồn tại một nghịch lý: dòng tiền dường như chưa thực sự quan tâm đến câu chuyện định giá doanh nghiệp. Tuy nhiên, chính điều này lại có thể mở ra cơ hội cho những nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn.

Thị trường chứng khoán khép lại phiên giao dịch cuối tuần trong sắc đỏ áp đảo khi áp lực bán gia tăng trên diện rộng, đặc biệt tại nhóm ngân hàng, tài chính và nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn. VN-Index mở cửa tại 1.747,09 điểm và có thời điểm lùi sâu về 1.727 điểm trước khi hồi phục trở lại vùng 1.741 điểm.

Tuy nhiên, nhịp hồi cuối phiên nhanh chóng suy yếu. Chỉ số đóng cửa phiên giao dịch cuối tuần giảm 13,99 điểm, tương đương 0,80%, xuống 1.741,62 điểm. 

Nhận định về xu hướng thị trường ở thời điểm hiện tại, ông Nguyễn Huy Lê – Trưởng phòng Tư vấn Chứng khoán của Công ty CP Chứng khoán SSI, cho rằng khi báo cáo kết quả kinh doanh được công bố, đây là thời điểm để chúng ta đánh giá lại những kỳ vọng trước đó: doanh nghiệp và nhóm ngành có thực sự tận dụng được cơ hội hay không, kết quả kinh doanh có đạt được như dự báo hay không.

Tuy nhiên, có một thực tế là ngay cả khi kết quả kinh doanh tích cực được công bố, diễn biến cổ phiếu nhiều khi vẫn không như kỳ vọng. Nguyên nhân có thể đến từ việc dòng tiền trên thị trường hiện vẫn rất yếu. Trong bối cảnh đó, chỉ cần một cổ phiếu tăng giá trong thời gian ngắn đã có thể đối mặt với áp lực chốt lời lớn.

Gần đây, không ít doanh nghiệp công bố kết quả kinh doanh rất tích cực nhưng cổ phiếu chỉ tăng được một vài phiên rồi lại chịu áp lực bán.

Tâm lý nhà đầu tư hiện khá mong manh. Khi có lợi nhuận, nhiều người sẵn sàng chốt lời ngay thay vì kiên nhẫn nắm giữ và chờ đợi mức sinh lời cao hơn. Dù vậy, đằng sau những kết quả kinh doanh tích cực, nhiều doanh nghiệp đang đứng trước cơ hội được định giá lại, bởi xét trên các chỉ số cơ bản, mức định giá hiện tại vẫn tương đối thấp.

Thị trường đang tồn tại một nghịch lý: dòng tiền dường như chưa thực sự quan tâm đến câu chuyện định giá doanh nghiệp. Tuy nhiên, chính điều này lại có thể mở ra cơ hội cho những nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn. "Đây cũng là một trong những lý do quan trọng khiến tôi lựa chọn tham gia thị trường ở giai đoạn hiện nay", ông Huy Lê nhấn mạnh. 

Hiện nay, chúng ta đang nhìn nhận mặt bằng lãi suất ở mức tương đối cao, có thể đã tiến gần vùng đỉnh, đồng thời bắt đầu xuất hiện những tín hiệu và nỗ lực hạ lãi suất. Khi môi trường lãi suất thay đổi, thị trường chứng khoán có thể bước vào một chu kỳ tái định giá. Những cổ phiếu đang được giao dịch ở mức P/E thấp có cơ hội được thị trường nhìn nhận lại và chấp nhận mức định giá cao hơn.

Về chiến lược phân bổ vốn và quản trị rủi ro, ông Huy Lê cho rằng, đây là giai đoạn rất khó dự báo, không chỉ với nhà đầu tư cá nhân mà cả những người làm nghề lâu năm trên thị trường. Ngay cả các chuyên gia có 20 năm kinh nghiệm, đang làm việc tại các tổ chức đầu tư hay bộ phận phân tích của các công ty chứng khoán, cũng thừa nhận việc dự báo diễn biến thị trường trong ngắn hạn đang trở nên khó khăn.

Trong khoảng 2–3 tháng trở lại đây, chiến lược được chuyên gia của SSI kiên trì thực hiện là dành thời gian nghiên cứu thật kỹ danh mục đầu tư, cố gắng hiểu rõ nhất có thể về từng doanh nghiệp, từ mô hình kinh doanh, triển vọng tăng trưởng đến mức định giá hiện tại. Đây là bước quan trọng để nhà đầu tư có đủ cơ sở và sự tự tin khi đưa ra quyết định.

Một vấn đề nữa ông Huy Lê nhấn mạnh là không nên giải ngân toàn bộ số tiền ngay ở thời điểm này. "Tôi thường nhận được những câu hỏi như: Nếu đang có 1 tỷ đồng thì nên mua cổ phiếu nào, lựa chọn khoảng ba mã để nắm giữ trong một năm có được không? Quan điểm của tôi là nhà đầu tư không nên sử dụng toàn bộ vốn để mua cổ phiếu ngay lập tức.

Dù tôi cho rằng đây là giai đoạn hấp dẫn và xứng đáng để bắt đầu giải ngân, thị trường vẫn tồn tại nhiều biến số ngoài khả năng kiểm soát, có thể dẫn đến những biến động bất ngờ trong ngắn hạn. Vì vậy, điều quan trọng là phải duy trì tỷ trọng đầu tư hợp lý và chuẩn bị nguồn vốn dự phòng", ông Huy Lê nói. 

Tỷ lệ giải ngân tham khảo ở thời điểm này là khoảng 50% tổng tài sản đầu tư (NAV). Phần vốn còn lại nên được giữ lại để ứng phó với những nhịp giảm bất ngờ của thị trường, qua đó tạo cơ hội gia tăng tỷ trọng ở những cổ phiếu đã được nghiên cứu và định giá kỹ lưỡng.

Chẳng hạn, với những doanh nghiệp như Vietcombank hay Hòa Phát, nếu hoạt động kinh doanh cốt lõi vẫn duy trì tích cực thì việc cổ phiếu giảm trong một hoặc hai phiên do tác động từ các yếu tố thị trường không đồng nghĩa với việc nền tảng doanh nghiệp đã thay đổi. Những nhịp điều chỉnh bất ngờ như vậy có thể trở thành cơ hội để nhà đầu tư gia tăng tỷ trọng, nhưng cần thực hiện từng bước và trong giới hạn hợp lý, chẳng hạn bổ sung thêm khoảng 10–20% NAV, thay vì tiếp tục giải ngân toàn bộ số tiền còn lại.

Đây là cách tiếp cận cần thiết để ứng phó với thị trường trong giai đoạn hiện nay. Nếu tin rằng thị trường đang có cơ hội và cổ phiếu đã ở mức định giá hợp lý, việc giải ngân toàn bộ vốn ngay từ đầu có thể khiến nhà đầu tư rơi vào thế bị động khi xuất hiện những nhịp giảm sâu bất ngờ. Ngay cả những người có nhiều kinh nghiệm, kiến thức và chuyên môn cũng không thể dự báo chính xác mọi biến động của thị trường.

Khi tỷ trọng cổ phiếu quá lớn, áp lực tâm lý trong những phiên giảm mạnh sẽ càng gia tăng. Nhà đầu tư rất dễ đưa ra quyết định bán ra và rời bỏ thị trường đúng vào thời điểm đáng lẽ có thể tận dụng cơ hội để mua thêm. Vì vậy, bên cạnh việc lựa chọn đúng doanh nghiệp và mức định giá phù hợp, quản trị tỷ trọng vốn và duy trì sự chủ động về tiền mặt là yếu tố đặc biệt quan trọng.