Ali Akbar Velayati, cố vấn cấp cao của Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã dọa rằng các đồng minh của Iran có thể đóng cửa tuyến đường vận chuyển Bab al-Mandeb giống như cách đã làm với eo biển Hormuz.
Eo biển Bab-al-Mandeb nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và là tuyến đường thủy quan trọng đối với thương mại dầu mỏ toàn cầu. Tầm quan trọng của eo biển này đã tăng lên kể từ khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz.
Ali Akbar Velayati, cựu Ngoại trưởng Iran và là một nhà ngoại giao kỳ cựu có ảnh hưởng trong giới chức Iran cho biết trên nền tảng X hôm 5/4 rằng 'bộ chỉ huy thống nhất của trục kháng chiến xem eo biển Bab al-Mandeb tương tự như eo biển Hormuz'.
'Nếu Nhà Trắng dám lặp lại những sai lầm trước đây, họ sẽ sớm nhận ra rằng dòng chảy năng lượng và thương mại toàn cầu có thể bị gián đoạn chỉ với một động thái', ông Velayati cho biết.
Sau đó, kênh truyền thông nhà nước Press TV của Iran đã xác nhận cảnh báo này.
Nếu eo biển Bab al-Mandeb bị đóng cửa, nó có thể làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nguồn cung năng lượng toàn cầu do xung đột gây ra, làm gia tăng sự bất ổn kinh tế đang diễn ra tại các nhà máy, nhà bếp và trạm xăng trên khắp thế giới.
Tại sao eo biển Bab al-Mandeb lại quan trọng đối với thương mại năng lượng toàn cầu?
Eo biển Bab-al-Mandeb hiện đang là một trong những tuyến đường vận chuyển quan trọng nhất thế giới.
Eo biển này là tuyến đường quan trọng mà Ả Rập Xê Út sử dụng để vận chuyển dầu đến châu Á. Khi eo biển Hormuz hoạt động bình thường, đây cũng là hành lang then chốt để các quốc gia vùng Vịnh khác ngoài Ả Rập Xê Út xuất khẩu dầu thô, khí đốt và các loại nhiên liệu khác sang châu Âu thông qua Kênh đào Suez hoặc đường ống dẫn dầu Sumed nằm trên bờ Biển Đỏ của Ai Cập.
 |
| Eo biển Bab-al-Mandeb |
Năm 2024, khoảng 4,1 tỷ thùng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ tinh chế đã đi qua eo biển này - chiếm 5% tổng lượng toàn cầu. Do đó, nếu cả eo biển Bab al-Mandeb và eo biển Hormuz đều bị đóng cửa, điều đó sẽ chặn 25% nguồn cung dầu toàn cầu.
Không chỉ có dầu mỏ, khoảng 10% thương mại toàn cầu đi qua eo biển Bab al-Mandeb, bao gồm cả các container vận chuyển từ Trung Quốc, Ấn Độ và các nước châu Á khác đến châu Âu.
Khi eo biển Hormuz bị đóng cửa, tầm quan trọng của eo biển Bab al-Mandeb càng tăng lên.
Ả Rập Xê Út, quốc gia truyền thống cũng chủ yếu dựa vào eo biển Hormuz để xuất khẩu dầu, ngày càng chuyển sang sử dụng cảng Yanbu trên Biển Đỏ để vận chuyển dầu thô ra khỏi eo biển Bab al-Mandeb.
Cụ thể, Ả Rập Xê Út đã chuyển sang sử dụng đường ống Đông - Tây nối từ trung tâm xử lý dầu Abqaiq gần Vịnh Ba Tư tới thành phố Yanbu. Đường ống dài khoảng 1.200 km này do tập đoàn dầu khí Aramco vận hành.
Theo công ty phân tích năng lượng Kpler, trong tháng đầu năm nay, hệ thống đường ống Đông - Tây vận chuyển trung bình khoảng 770.000 thùng/ngày ra bờ Biển Đỏ. Tuy nhiên, khi eo biển Hormuz bị đóng cửa vào tháng 3, Ả Rập Xê Út đã tăng cường công suất sử dụng. Đến cuối tháng 3, lưu lượng dầu qua tuyến ống này đã đạt mức tối đa khoảng 7 triệu thùng/ngày – mức cao nhất từ trước đến nay.
Việc đóng cửa eo biển Bab al-Mandeb sẽ có ý nghĩa gì?
Trước đó, trong thời gian diễn ra cuộc chiến tại Dải Gaza giữa Israel và lực lượng Hamas, lực lượng Houthi đã phong tỏa eo biển Bab al-Mandeb đối với những con tàu mà họ cho là có liên quan đến Israel hoặc Mỹ.
Do các cuộc tấn công thường xuyên vào tàu thuyền, các công ty bảo hiểm đã từ chối bồi thường nếu lưu lượng vận chuyển giảm. Vào tháng 5/2025, Mỹ và lực lượng Houthi đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn và sau đó eo biển Bab al-Mandeb được mở cửa trở lại.
Elisabeth Kendall, chuyên gia về Trung Đông và hiệu trưởng trường Girton College thuộc Đại học Cambridge cho rằng nếu eo biển Bab al-Mandeb bị phong tỏa, nó sẽ tạo ra một 'kịch bản ác mộng'.
'Bởi vì nếu áp đặt các hạn chế trên eo biển Hormuz cùng lúc với việc leo thang các hạn chế ở eo biển Bab al-Mandeb, thì sẽ dẫn tới sự gián đoạn, nếu không muốn nói là làm tê liệt thương mại hướng tới châu Âu. Vì vậy, đây thực sự là một lưỡi dao sắc bén, tùy thuộc vào những gì xảy ra tiếp theo', bà cho biết.
Tuy nhiên, bà Kendall cho rằng mặc dù đây là một 'thời điểm thuận lợi' đối với lực lượng Houthi, nhóm này có thể không muốn 'kích động Ả Rập Xê Út hoặc thậm chí là một phản ứng rộng hơn'.