EU công bố kế hoạch điện khí hóa: Cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp Việt Nam

Nỗ lực biến châu Âu thành "lục địa vận hành bằng điện" đầu tiên trên thế giới của Ủy ban châu Âu (EC) vừa mở ra thị trường tiềm năng mới cho các ngành linh kiện, thiết bị sạch, nhưng đồng thời gia tăng áp lực xanh hóa lên các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam...

Theo Thương vụ Việt Nam tại Đức, Ủy ban châu Âu (EC) đã chính thức công bố Kế hoạch điện khí hóa (Electrification Action Plan), hướng tới mục tiêu đưa châu Âu trở thành "lục địa vận hành bằng điện" đầu tiên trên thế giới.

Kế hoạch này tập trung đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng điện sạch trong các lĩnh vực trọng yếu như công nghiệp, giao thông và xây dựng.

EU đặt mục tiêu nâng tỷ lệ điện trong tổng tiêu thụ năng lượng cuối cùng lên khoảng 46% vào năm 2040. Đạt được cột mốc này, EU ước tính có thể tiết kiệm khoảng 260 tỷ euro chi phí nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch mỗi năm, đồng thời gia tăng tính tự chủ chiến lược và sức cạnh tranh cho nền kinh tế.

Để hiện thực hóa mục tiêu, EC đề xuất 6 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất: Đề xuất giảm phí truyền tải điện cho một số nhóm khách hàng, giảm thuế đối với các ngành tiêu thụ nhiều năng lượng, điều chỉnh chính sách thuế để điện không bị đánh thuế cao hơn nhiên liệu hóa thạch và triển khai công tơ điện thông minh.

Thứ hai: Đẩy mạnh đầu tư vào lưới điện, phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng, thúc đẩy ứng dụng công nghệ số và khuyến khích tiêu thụ điện linh hoạt theo thời gian thực. Tích hợp xe điện, pin lưu trữ, bơm nhiệt vào hệ thống sẽ giúp giảm áp lực đầu tư mới.

Thứ ba: Hỗ trợ doanh nghiệp thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng công nghệ điện, đặc biệt trong các ngành tiêu thụ năng lượng lớn như thép, xi măng, hóa chất, thủy tinh, giấy và gốm sứ. Nguồn vốn được huy động từ Quỹ ETS và các chương trình đầu tư chuyển đổi sạch của EU.

Thứ tư: Mở rộng hạ tầng sạc, áp dụng ưu đãi thuế cho xe điện, tăng tỷ lệ phương tiện không phát thải trong mua sắm công, hỗ trợ trạm sạc cho xe tải điện, điện khí hóa cảng biển và thí điểm hàng không điện.

Thứ năm: Khuyến khích giảm thuế VAT đối với xe điện, bơm nhiệt, pin lưu trữ; đồng thời tận dụng Quỹ Khí hậu xã hội (Social Climate Fund) để hỗ trợ hộ gia đình và doanh nghiệp.

Thứ sáu: Xây dựng năng lực sản xuất nội khối đối với các công nghệ chiến lược như pin, xe điện, bơm nhiệt, thiết bị điện và công nghệ quản lý điện thông minh.

Theo Thương vụ Việt Nam tại Đức, Đức đóng vai trò trung tâm và dẫn dắt trong kế hoạch điện khí hóa của EU. Điều này biến nước Đức trở thành cửa ngõ quan trọng cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng phục vụ quá trình điện khí hóa của toàn liên minh.

Nhu cầu nhập khẩu của EU (đặc biệt tập trung tại Đức) dự kiến sẽ tăng mạnh đối với các mặt hàng: Thiết bị điện, điện tử, cáp điện và dây dẫn; linh kiện cơ khí chính xác; thiết bị phục vụ năng lượng tái tạo, pin và hệ thống lưu trữ năng lượng; công nghệ tự động hóa và điều khiển.

Bên cạnh cơ hội mở rộng thị trường, đây cũng là lời cảnh báo cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Các ngành hàng tiêu thụ nhiều năng lượng như thép, xi măng, hóa chất, vật liệu xây dựng và cơ khí sẽ phải đối mặt với tiêu chuẩn khắt khe hơn bao giờ hết về giảm phát thải, hiệu quả sử dụng năng lượng và các tiêu chuẩn môi trường của EU.

Đáng chú ý, xu hướng điện khí hóa này sẽ được triển khai song song với các chính sách công nghiệp xanh khác như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và Cải cách Hệ thống mua bán phát thải (EU ETS). Sự kết hợp này tạo nên một khuôn khổ quản lý chặt chẽ đối với hàng hóa nhập khẩu, đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động chuyển đổi công nghệ, xanh hóa quy trình sản xuất nếu không muốn mất lợi thế cạnh tranh tại thị trường châu Âu.