Gã khổng lồ quang khắc ASML 'trắng doanh thu' tại chính sân nhà

Lãnh đạo ASML cho biết tỷ trọng doanh thu của tập đoàn tại châu Âu hiện bằng 0%, trong khi trước đây là 1%, đơn giản vì Châu Âu không có nhu cầu với những loại máy móc chuyên dụng cao cấp...

ASML nhà cung cấp duy nhất hệ thống quang khắc EUV cho thế giới, với giá trị khoảng 660 tỷ USD, hiện là doanh nghiệp lớn nhất châu Âu xét về vốn hóa thị trường. Tuy nhiên, doanh thu của ASML lại đang gần như bằng không ngay tại thị trường quê nhà.

Trước đây, châu Âu từng chiếm 1% tổng doanh thu của gã khổng lồ trong năm 2025, 5% năm 2024, 4% năm 2023 và 2% năm 2022. Tuy nhiên, trong 2 quý đầu năm 2026, doanh thu của ASML lại không ghi nhận tại khu vực này. 

'Chúng tôi hoàn toàn không bán được gì ở châu Âu', ông Frank Heemskerk, Phó Chủ tịch điều hành phụ trách quan hệ công chúng của ASML, cho biết trong một cuộc thảo luận tại trung tâm chính trị và văn hóa Hà Lan, De Balie.

'Bởi vì châu Âu không đầu tư và cũng không có nhà máy sản xuất chip nào được xây dựng. Điều đó thực sự đáng lo ngại. Tỷ trọng doanh thu của chúng tôi tại châu Âu hiện bằng 0%, trong khi trước đây là 1%. Đơn giản ở đây không có nhu cầu đối với những loại máy móc chuyên dụng cao cấp', ông Heemskerk cho hay.

Do đó, ASML đang kêu gọi các nhà chức trách Liên minh châu Âu (EU) có thêm biện pháp để tạo ra nhu cầu đối với chip được sản xuất tại châu Âu.

Thực tế, EU thời gian qua cũng đã quan tâm trợ cấp để xây dựng các nhà máy sản xuất chip mới, dù vậy, kế hoạch vẫn chưa mang lại kết quả như kỳ vọng.

Do đó, ASML kêu gọi các chính phủ châu Âu cần tạo ra nhu cầu ổn định với chip được sản xuất trong khu vực, khuyến khích các doanh nghiệp lớn ưu tiên nguồn lực chip khu vực, qua đó tạo động lực kinh tế để các nhà sản xuất bán dẫn xây dựng hoặc mở rộng nhà máy tại đây.

Tuy nhiên, theo một số nhà quan sát, nhận định của lãnh đạo ASML có thể chưa phản ánh đầy đủ bức tranh về ngành bán dẫn châu Âu, bởi khu vực này vẫn đang chứng kiến một số dự án sản xuất chip quy mô lớn được triển khai.

Tom’s Hardware dẫn chứng Intel, hiện đang vận hành nhà máy Fab 34 tại Leixlip, Ireland, mới đây cũng công bố kế hoạch đầu tư khoảng 5 tỷ euro vào cơ sở này nhằm mở rộng sản xuất các dòng CPU dựa trên công nghệ Intel 4 và Intel 3.

Bên cạnh đó, European Semiconductor Manufacturing Company (ESMC), liên doanh có sự tham gia của TSMC, Bosch, Infineon và NXP, đang xây dựng một nhà máy sản xuất chip mới gần Dresden, Đức, với tổng vốn đầu tư khoảng 15 tỷ euro.

Nhà máy này dự kiến sản xuất chip trên các tiến trình 12 nm/16 nm và 22 nm/28 nm, sử dụng công nghệ bóng bán dẫn phẳng, phục vụ nhiều ứng dụng, đặc biệt trong lĩnh vực ô tô.

Infineon cũng đã đưa vào hoạt động nhà máy Smart Power Fab mới tại Dresden vào tháng 7/2026, với tổng vốn đầu tư 5 tỷ euro. Đây là khoản đầu tư lớn nhất trong lịch sử của Infineon, đồng thời giúp tăng gấp đôi công suất sản xuất của công ty tại địa điểm này.

Không chỉ Infineon, GlobalFoundries cũng đang đẩy mạnh đầu tư tại Dresden. Tháng 3/2026, công ty chính thức khởi công dự án mở rộng và nâng cấp quy mô lớn tại Fab 1, nhằm tăng công suất sản xuất các dòng chip chuyên dụng, trong đó có chip sử dụng công nghệ FD-SOI 22 nm (22FDX), bộ nhớ không mất dữ liệu tích hợp (eNVM) và công nghệ BCD (bipolar-CMOS-DMOS) dành cho các chip quản lý năng lượng.

Tuy nhiên, dù các dự án nhà máy bán dẫn tại châu Âu có quy mô đầu tư rất lớn, song tổng mức đầu tư vẫn tương đối nhỏ nếu đặt cạnh những dự án đang được triển khai tại Đài Loan, Hàn Quốc, Mỹ và Nhật Bản. Tại các thị trường này, hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ USD đang được rót vào các cơ sở sản xuất bán dẫn mới để theo đuổi sản xuất thế hệ chip tiên tiến phục vụ AI và sản xuất điện thoại thông minh. 

Trong khi đó, xét từ góc độ đánh giá của ASML, đúng là hiện nay châu Âu đang thiếu vắng những dự án là nhà máy sản xuất chip tiên tiến, được thiết kế để sử dụng các hệ thống quang khắc EUV và EUV khẩu độ số cao (High-NA EUV).

Các thiết bị mà những nhà máy tại châu Âu đang sử dụng hiện nay, cũng như những cơ sở mới dự kiến đi vào hoạt động trong thời gian tới, chủ yếu phục vụ các công nghệ sản xuất chip tương đối trưởng thành hoặc bán tiên tiến. Chi phí của những hệ thống quang khắc tại các nhà máy này thấp hơn đáng kể so với các máy quang khắc EUV hoặc các hệ thống DUV ngâm tiên tiến.

Trong khi đó, doanh thu của ASML phụ thuộc đáng kể vào việc bán những hệ thống quang khắc tiên tiến với chi phí cao.