Giảm lãi suất bền vững: Đa phương thức cho một mục tiêu

Giảm lãi suất bền vững: Đa phương thức cho một mục tiêuNam Anh-04/09/2026 09:30 (GMT+7)(VNF) - Theo ông Trần Tuấn Minh, chuyên gia tư vấn, Chứng khoán SSI, điều kiện cốt lõi để mặt bằng lãi suất hạ nhiệt một cách bền vững là Ngân hàng Nhà nước phải tăng nguồn cung VND nhằm hỗ trợ và bù đắp nguồn vốn đầu vào cho các ngân hàng thương mại.Sự vất vả của nhà điều hànhTại hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp hồi giữa tháng 7, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Đức Ấn thừa nhận, thời gian qua, NHNN đã phải tương đối vất vả khi điều hành lãi suất.Sự vất vả mà Thống đốc đề cập đến được định lượng rõ nét qua tình trạng căng thẳng thanh khoản trên thị trường. Theo số liệu thống kê, tính đến 27/7, huy động vốn từ tổ chức kinh tế và dân cư đạt 18,67 triệu tỷ đồng, tăng 5,75% so với đầu năm. Trong khi đó, tính đến 31/7, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt 20,26 triệu tỷ đồng, tăng 8,98% so với đầu năm. Mức chênh lệch giữa huy động và tín dụng hiện ở mức khoảng 2%. Kéo theo đó, tỷ lệ dư nợ tín dụng/huy động của hệ thống các tổ chức tín dụng ở mức cao và đã vượt 100%.Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai chữ số, nhu cầu vốn khổng lồ của nền kinh tế đã đặt gánh nặng vô cùng lớn lên hệ thống ngân hàng. Việc phải gồng gánh vai trò là kênh cung ứng vốn chủ lực này đã trực tiếp chuyển hóa thành sức ép thanh khoản ngày càng căng thẳng đối với các tổ chức tín dụng.NHNN đã thực hiện nhiều chính sách và điều chỉnh để hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống.Để hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống, NHNN đã thực hiện nhiều chính sách và điều chỉnh. Cụ thể, NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành nhằm tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn chi phí thấp từ NHNN. Bên cạnh đó, NHNN đã cho áp dụng trở lại tỷ lệ tiền gửi Kho bạc Nhà nước (KBNN) được tính vào tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi và điều chỉnh từ 20% lên 50% nhằm hỗ trợ tăng cường khả năng cấp tín dụng của các NHTM nhà nước, góp phần ổn định thị trường tiền tệ và mặt bằng lãi suất cũng như nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung, dài hạn (từ 30% lên 40%).Đi cùng với các điều chỉnh kĩ thuật là hàng loạt định hướng được nhà điều hành đưa ra. NHNN liên tục triệu tập các cuộc họp, yêu cầu các nhà băng phải công khai lãi suất trên website, chủ động giảm lãi suất tiền gửi niêm yết (đặc biệt là các khoản phát sinh mới kỳ hạn từ 6 tháng) và kéo giảm lãi suất cho vay, tập trung vào nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các lĩnh vực ưu tiên.Với những nỗ lực trên, căng thẳng thanh khoản hệ thống đã phần nào dịu bớt trong tháng 7. Trên thị trường liên ngân hàng, lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng giảm nhẹ 6 điểm cơ bản, xuống còn 6,87%, kỳ hạn 3 tháng giảm mạnh hơn 41 điểm cơ bản, xuống còn 6,9%. Cùng với đó, nhiều ngân hàng cũng tung ra các gói tín dụng ưu đãi với mức lãi suất thấp hơn nhiều nhất tới 1% so với lãi suất niêm yết.Những tín hiệu này đều cho thấy nỗ lực “ghìm cương” lãi suất của nhà điều hành đã phần nào phát huy tác dụng.Song, thực trạng này không đồng nghĩa với việc mặt bằng lãi suất đã bước vào xu hướng giảm rõ ràng. Trên thị trường 1, mặt bằng lãi suất vẫn đang neo ở mức cao. Mặc dù lãi suất niêm yết trực tuyến hiện dưới 7% song lãi suất thực nhận của người gửi có thể lên tới gần 10%. Tại “Big 4”, lãi suất thực nhận đối với tiền gửi kỳ hạn 6 tháng có thể lên tới 8%/năm trong khi con số này ở nhiều ngân hàng tư nhân lên tới suýt soát 10%/năm. Căng thẳng về chi phí vốn này trực tiếp dội ngược lên người đi vay khiến lãi suất đầu ra chưa thể hạ nhiệt nhanh.Giảm lãi suất bền vững phải sử dụng nhiều công cụTrao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance, ông Trần Tuấn Minh, chuyên gia tư vấn tại Chứng khoán SSI, nhận định NHNN hiện chịu nhiều ràng buộc vĩ mô nên chưa thể mạnh tay nới lỏng chính sách tiền tệ.Nguyên nhân đầu tiên đến từ áp lực lạm phát. Trong bối cảnh lạm phát vẫn ở mức cao, theo ông Minh, NHNN rất khó đưa ra quyết định hạ lãi suất mạnh mẽ do rủi ro mất kiểm soát giá cả. Cùng với đó là áp lực ổn định tỷ giá để giữ chân dòng vốn.“Việt Nam cần phải neo tỷ giá ở mức ổn định nhằm đảm bảo sự dịch chuyển lành mạnh và giữ chân dòng vốn FDI. Chưa kể, trường hợp Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì hoặc tăng lãi suất có thể tạo sức ép ngược lên tỷ giá. Dù áp lực này hiện không quá đáng ngại như năm ngoái nhờ lãi suất thực của Việt Nam đang cao hơn nhiều so với Fed song đây vẫn là một rào cản lớn đối với việc mở rộng chính sách tiền tệ”, ông Minh nhấn mạnh.Ông Trần Tuấn Minh, chuyên gia tư vấn tại Chứng khoán SSI.Bên cạnh đó, ông Minh cũng phân tích các ngân hàng không thể tự ý hạ lãi suất một cách khiên cưỡng khi các điều kiện khách quan của thị trường chưa cho phép. Điều này đặc biệt quan trọng khi hệ thống vẫn đang thiếu hụt thanh khoản lớn khi tín dụng hiện đang cao hơn huy động khoảng 2,7 triệu tỷ đồng. Chưa kể, vốn trung-dài hạn chỉ chiếm 16% nguồn vốn trong khi tín dụng trung-dài hạn tới 48,5%.“Điều kiện cốt lõi để mặt bằng lãi suất hạ nhiệt một cách bền vững là NHNN phải tăng nguồn cung VND nhằm hỗ trợ và bù đắp nguồn vốn đầu vào cho các ngân hàng thương mại. Chỉ khi nguồn cung tiền được đáp ứng đầy đủ, lãi suất mới tự động cân bằng và giảm một cách tự nhiên”, ông Minh nhấn mạnh.Chuyên gia SSI cho rằng NHNN có thể kết hợp ba công cụ chính để tăng nguồn cung VND vào hệ thống ngân hàng nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt thanh khoản và hỗ trợ hạ nhiệt lãi suất vào những tháng cuối năm.Công cụ đầu tiên là tăng cường bơm tiền qua thị trường mở (OMO). Tuy nhiên, quy mô và kỳ hạn của công cụ này hiện tại cần được mở rộng hơn để bù đắp đủ mức chênh lệch tín dụng - huy động.Công cụ thứ hai là tăng cung VND qua tăng dự trữ ngoại hối. Theo ông Minh, mua USD đồng nghĩa với việc tăng dự trữ USD tại NHNN và NHNN sẽ cung VND ra thị trường tương ứng với số lượng USD đã mua vào. Khác với việc tăng tiền gửi Kho bạc có thể mất thời gian để quay vòng và phân bổ trở lại hệ thống, việc NHNN mua USD giúp một lượng VND được bơm trực tiếp vào thị trường, tác động nhanh và trực diện hơn, từ đó, tạo điều kiện để mặt bằng lãi suất hạ nhiệt nhanh hơn.Ông Minh cho hay việc mua USD can thiệp có thể tạo áp lực lên tỷ giá song việc tỷ giá trên thị trường tự do đang thấp hơn tỷ giá ở các ngân hàng thương mại là điều kiện khá phù hợp để NHNN có thể sử dụng nghiệp vụ này.Cuối cùng là hoàn thiện cơ chế gửi tiền nhàn rỗi của KBNN tại các ngân hàng thương mại. Theo chuyên gia SSI, việc thực hiện điều chỉnh hoặc sửa đổi quy định về tỷ lệ giới hạn tiền gửi nhàn rỗi của KBNN tại các ngân hàng thương mại, dòng tiền nhàn rỗi khổng lồ của Kho bạc sẽ được chuyển từ NHNN sang các ngân hàng thương mại, giúp tăng mạnh cung tiền VND trực tiếp trong hệ thống để các ngân hàng có thể dùng cho vay.Ông Trần Tuấn Minh cho rằng việc kết hợp các công cụ trên có thể giúp NHNN giải bài toán hạ nhiệt lãi suất trong nửa cuối năm. Theo dự báo của chuyên gia SSI, mặt bằng lãi suất có khả năng sẽ giảm vào quý IV/2026. Tuy nhiên, dù hạ nhiệt xuống mức thấp hơn hiện tại, mặt bằng lãi suất vẫn sẽ neo cao quanh khoảng 8% và “đây là điều bình thường mới mà nền kinh tế cần chấp nhận để có thể hướng tới tăng trưởng hai chữ số”, ông Minh nhấn mạnh.