Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh phát biểu tại Hội nghị xúc tiến đầu tư.
"Đầu tư vào hạ tầng giao thông chính là đầu tư cho tương lai dài hạn của đất nước. Chúng tôi hiểu rằng hành trình này khó tránh khỏi những thách thức về thu xếp tín dụng, giải phóng mặt bằng hay biến động giá nguyên, nhiên, vật liệu. Thay mặt lãnh đạo Bộ Xây dựng, tôi kêu gọi các tập đoàn kinh tế, các nhà đầu tư hãy tích cực tiếp cận, nghiên cứu và đăng ký tham gia vào 29 dự án ưu tiên này', Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư phát triển đường bộ cao tốc giai đoạn 2026-2030 diễn ra sáng 29/9.
Được biết, tham dự Hội nghị này có khoảng 170 đại biểu là đại diện các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ; các bộ, ngành Trung ương; các địa phương; các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Xây dựng; các ngân hàng trong nước; các tổ chức tư vấn, chuyên gia cùng các doanh nghiệp, nhà đầu tư quan tâm đến phát triển đường bộ cao tốc.
Theo người đứng đầu ngành Xây dựng, sau 25 năm kiên trì đầu tư, đến nay cả nước đã đưa vào khai thác 3.345 km đường bộ cao tốc, vượt mục tiêu 3.000 km của giai đoạn 2021-2025, đồng thời đang triển khai thi công thêm 1.252 km. Đặc biệt, tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông dài hơn 2.000 km từ Lạng Sơn đến Cà Mau đã cơ bản được nối thông, tạo trục giao thông xương sống xuyên suốt đất nước.
Cùng với nguồn vốn ngân sách nhà nước, từ năm 2021 đến nay đã huy động 444.571 tỷ đồng theo phương thức PPP để đầu tư 17 dự án BOT. Bộ Xây dựng đánh giá kết quả này cho thấy hạ tầng giao thông vẫn có sức hút đối với nhà đầu tư khi có cơ chế phù hợp.
Tuy nhiên, áp lực huy động nguồn lực trong giai đoạn tới còn rất lớn. Theo quy hoạch, mục tiêu đến năm 2030 cả nước có trên 5.000 km đường bộ cao tốc. Để đạt mục tiêu này, trong 5 năm tới cần xây dựng mới khoảng 2.829 km và nâng cấp 1.187 km cao tốc hiện hữu, với tổng nhu cầu vốn khoảng 1,269 triệu tỷ đồng.
'Trong khi đó, ngân sách nhà nước dự kiến chỉ cân đối được khoảng 423.000 tỷ đồng, đồng nghĩa cần huy động khoảng 846.000 tỷ đồng từ nguồn ngoài ngân sách. Đây vừa là thách thức về nguồn lực, vừa mở ra dư địa đầu tư lớn cho các doanh nghiệp và tổ chức tín dụng tham gia phát triển hạ tầng cao tốc', Bộ trưởng Trần Hồng Minh khẳng định.
Tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh 3 nội dung trọng tâm mà bộ muốn truyền tải tới các địa phương và nhà đầu tư.
Một là, mục tiêu quy hoạch và áp lực huy động vốn ngoài ngân sách. Quy hoạch mạng lưới xác định mục tiêu hoàn thành trên 5.000 km cao tốc vào năm 2030. Để đạt mục tiêu này, trong 5 năm tới, cả nước cần xây dựng mới 2.829 km và nâng cấp 1.187 km hiện hữu, với tổng nhu cầu vốn ước tính khoảng 1 triệu 269 nghìn tỷ đồng.
Trong khi ngân sách nhà nước dự kiến chỉ cân đối được khoảng 423 nghìn tỷ đồng, bài toán lớn nhất đặt ra là phải tiếp tục huy động khoảng 846 nghìn tỷ đồng từ nguồn ngoài ngân sách. Đây là thách thức rất lớn nhưng cũng là cơ hội đầu tư rộng mở cho cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức tín dụng.
Hai là, công bố Danh mục 29 dự án ưu tiên kêu gọi đầu tư PPP với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 923 nghìn tỷ đồng. Danh mục dự án được nghiên cứu, bao gồm các dự án có trong Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, các dự án đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư hoặc các tuyến đường cần mở rộng theo quy chuẩn đường cao tốc nhằm nâng cao an toàn giao thông, tăng khả năng thông hành, đáp ứng nhu cầu vận tải.
Trọng tâm là mở rộng toàn bộ các đoạn cao tốc Bắc - Nam phía Đông như Mai Sơn - Cam Lộ, Quảng Ngãi - Dầu Giây; mở rộng Vành đai 3 TP.HCM từ 4 làn hạn chế lên 6-8 làn xe hoàn chỉnh theo quy hoạch; đầu tư khép kín các tuyến vành đai lớn như Vành đai 5 Hà Nội và các tuyến kết nối hành lang kinh tế Đông - Tây, vùng Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long.
Ba là, hoàn thiện thể chế, chính sách bảo đảm minh bạch, rõ ràng, hài hòa lợi ích nhà nước - nhà đầu tư - người dân. Để nhà đầu tư yên tâm bỏ vốn và các ngân hàng sẵn sàng cung cấp tín dụng dài hạn, khung chính sách phải thực sự rõ ràng, bình đẳng. Hệ thống pháp luật hiện nay, từ Luật PPP năm 2020, Luật Đấu thầu năm 2023 đến Luật Đường bộ năm 2024, đã hoàn thiện nhiều cơ chế cốt lõi, trong đó có cơ chế chia sẻ tăng, giảm doanh thu; gắn giá, phí với phương án tài chính; minh bạch thu phí thông qua công nghệ thu phí không dừng ETC; đồng thời đẩy mạnh phân cấp cho địa phương nhằm rút ngắn tối đa thời gian chuẩn bị và triển khai dự án.
Được biết, Danh mục 29 dự án ưu tiên xúc tiến đầu tư PPP giai đoạn 2026-2030 có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 923.000 tỷ đồng, tập trung vào 4 nhóm lớn: mở rộng các tuyến cao tốc hiện hữu, hoàn thiện các trục Bắc - Nam, khép kín các tuyến vành đai và hình thành các hành lang kết nối Đông - Tây, Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long.
Nhóm có quy mô vốn lớn nhất là các dự án mở rộng cao tốc Bắc - Nam phía Đông. Trong đó, đoạn Mai Sơn - Cam Lộ dài khoảng 415 km được đề xuất mở rộng từ 4 làn hạn chế lên 6 làn hoàn chỉnh, tổng mức đầu tư sơ bộ 72.185 tỷ đồng; đoạn Quảng Ngãi - Dầu Giây dài khoảng 551 km, vốn khoảng 78.224 tỷ đồng. Đoạn Mỹ Thuận - Cần Thơ cũng được đề xuất mở rộng lên 6 làn xe với vốn khoảng 6.400 tỷ đồng.
Trên trục Bắc - Nam phía Tây, danh mục gồm các đoạn Đức Hòa - Mỹ An, Phú Thọ - Cổ Tiết - Yên Bài, Ngọc Hồi - Pleiku, Pleiku - Buôn Ma Thuột, Buôn Ma Thuột - Gia Nghĩa, cùng Dự án mở rộng Chơn Thành - Đức Hòa. Các dự án này nhằm từng bước hoàn thiện trục cao tốc phía Tây, tăng kết nối các vùng trung du, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ.
Một nhóm quan trọng khác là các tuyến vành đai và kết nối vùng, nổi bật có Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội đi qua Hà Nội, Ninh Bình, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Phú Thọ; mở rộng Vành đai 3 TP.HCM từ 4 làn hạn chế lên 8 làn xe; cao tốc vành đai trung du phía Bắc đoạn Lạng Sơn - Thái Nguyên; nâng cấp Nội Bài - Bắc Ninh và Phủ Lý - Nam Định.
Các hành lang Đông - Tây và kết nối Tây Nguyên gồm Cam Lộ - Lao Bảo, Vũng Áng - Cha Lo, Hà Tĩnh - Đường Hồ Chí Minh, Nha Trang - Đà Lạt, Phan Thiết - Bảo Lộc và Phú Yên - Buôn Hồ. Riêng Đồng bằng sông Cửu Long có Hà Tiên - Rạch Giá, các đoạn của cao tốc Hồng Ngự - Trà Vinh và tuyến TP.HCM - Vĩnh Long - Cần Thơ - Cà Mau; trong đó đoạn Cần Thơ - Cà Mau có vốn khoảng 70.000 tỷ đồng.