Hà Nội: Hoàn thiện chính sách, đưa kinh tế số thành động lực tăng trưởng bền vững

Hoàn thiện chính sách thuế, nuôi dưỡng nguồn thu từ kinh tế số

Sự phát triển nhanh của kinh tế số và kinh tế chia sẻ đang làm thay đổi phương thức kinh doanh, tạo doanh thu và thực hiện các giao dịch trên thị trường. Khi ngày càng nhiều hoạt động mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, vận chuyển và lưu trú được thực hiện thông qua các nền tảng công nghệ, công tác quản lý nhà nước, đặc biệt trong lĩnh vực thuế, cũng đứng trước yêu cầu đổi mới tương ứng.

Trong mô hình truyền thống, cơ quan thuế thường quản lý người nộp thuế dựa trên địa điểm kinh doanh, hóa đơn, chứng từ và doanh thu kê khai. Tuy nhiên, với kinh tế nền tảng, cùng một cá nhân hoặc hộ kinh doanh có thể bán hàng qua nhiều ứng dụng, cung cấp dịch vụ cho khách hàng ở nhiều địa phương và phát sinh thu nhập từ những phương thức thanh toán khác nhau, đòi hỏi cách thức quản lý phải chuyển từ thủ công sang dựa trên dữ liệu giao dịch.

Tại Hà Nội, quá trình chuyển đổi phương thức quản lý thuế đang ghi nhận những kết quả đáng kể. Phát biểu tại hội thảo "Quản trị rủi ro thuế thương mại điện tử" tổ chức ngày 6/8/2026, ông Nguyễn Tiến Minh, Phó Trưởng Thuế thành phố Hà Nội, cho biết cơ quan thuế đang quản lý hơn 206.000 tổ chức, doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh thương mại điện tử, tăng gần ba lần so với năm 2024.

Số thu từ lĩnh vực này trong năm 2025 đạt gần 52.000 tỷ đồng, tăng 22,3% so với năm trước, trong khi riêng 6 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 24.700 tỷ đồng, tăng 21,7% so với cùng kỳ. Thương mại điện tử đã trở thành một nguồn thu đáng kể của Hà Nội, đồng thời phản ánh quy mô ngày càng lớn của các hoạt động kinh doanh trên môi trường số.

Tuy nhiên, cùng với sự mở rộng của thị trường, những rủi ro trong quản lý cũng gia tăng. Theo ông Minh, có năm nhóm rủi ro phổ biến trong kinh doanh trên nền tảng số, gồm rủi ro về chính sách, dòng tiền, hóa đơn, lưu trữ hồ sơ chứng từ và kê khai thuế.

Để hạn chế những rủi ro này, Thuế Hà Nội đang chuyển mạnh sang quản lý dựa trên dữ liệu định danh, dữ liệu giao dịch, hóa đơn điện tử và dòng tiền. Cơ quan thuế đồng thời ứng dụng công nghệ để phân tích, phân loại người nộp thuế theo ngành nghề, quy mô doanh thu và mức độ rủi ro, qua đó nâng cao hiệu quả giám sát và giảm sự phụ thuộc vào các phương pháp quản lý thủ công.

Trên phạm vi cả nước, hành lang pháp lý đối với kinh doanh trên nền tảng số cũng liên tục được hoàn thiện. Nghị định số 117/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, quy định trách nhiệm khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay của các tổ chức quản lý nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số thuộc phạm vi điều chỉnh, góp phần tăng tính minh bạch và giảm nguy cơ thất thu ngân sách.

Bước sang năm 2026, chính sách thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh tiếp tục có thay đổi quan trọng. Theo Nghị định số 141/2026/NĐ-CP ngày 29/4/2026, sửa đổi Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, ngưỡng doanh thu năm không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và không chịu thuế giá trị gia tăng được nâng từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng, áp dụng từ ngày 1/1/2026.

Quy định về hóa đơn điện tử được điều chỉnh theo ngưỡng doanh thu mới, tạo điều kiện giảm gánh nặng cho các chủ thể kinh doanh quy mô nhỏ. Tuy nhiên, việc không phát sinh nghĩa vụ nộp thuế khi doanh thu chưa vượt ngưỡng không đồng nghĩa với việc được miễn các yêu cầu đăng ký, cung cấp và khai báo thông tin theo quy định.

Theo bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, phát biểu tại hội thảo "Quản trị rủi ro thuế thương mại điện tử" tháng 8/2026, việc hoàn thiện chính sách thuế thương mại điện tử cần hướng tới mục tiêu vừa chống thất thu ngân sách, vừa giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho người kinh doanh. Bà cũng chỉ ra rằng những yêu cầu về lập hóa đơn cho từng giao dịch trên sàn có thể làm gia tăng đáng kể khối lượng công việc của các hộ kinh doanh có nhiều đơn hàng nhỏ, do đó cần tiếp tục nghiên cứu các giải pháp phù hợp với đặc thù kinh doanh trực tuyến.

Đối với Hà Nội, quan điểm này có ý nghĩa quan trọng khi thành phố có số lượng lớn hộ kinh doanh hoạt động trong các lĩnh vực bán lẻ, ẩm thực, giao nhận và lưu trú. Việc triển khai chính sách thuế cần được thực hiện đồng thời với hỗ trợ người kinh doanh sử dụng phần mềm quản lý bán hàng, kế toán và hóa đơn điện tử, qua đó vừa bảo đảm nghĩa vụ với ngân sách, vừa khuyến khích hoạt động kinh doanh chính thức, minh bạch.

Quản lý bằng dữ liệu, tạo môi trường phát triển bền vững

Quản lý thuế chỉ là một phần trong yêu cầu hoàn thiện môi trường phát triển kinh tế số và kinh tế chia sẻ. Khi các nền tảng công nghệ tham gia ngày càng sâu vào thương mại, vận tải, lưu trú và logistics, Hà Nội cần xây dựng phương thức quản lý đồng bộ, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng và tạo điều kiện để doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Một trong những giải pháp quan trọng là thúc đẩy kết nối, chia sẻ dữ liệu trong phạm vi pháp luật cho phép. Ngày 12/10/2026, UBND thành phố ban hành Quyết định số 5695/QĐ-UBND công bố 171 tập dữ liệu mở và 95 tập dữ liệu dùng chung, tạo cơ sở thống nhất cho việc kết nối, khai thác thông tin phục vụ quản lý và điều hành.

Trong lĩnh vực kinh tế số, việc phối hợp khai thác dữ liệu đăng ký kinh doanh, giao dịch, hóa đơn và thanh toán có thể hỗ trợ cơ quan chức năng nhận diện rủi ro, hạn chế khai báo trùng lặp và nâng cao hiệu quả giám sát. Tuy nhiên, quá trình kết nối phải bảo đảm yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật kinh doanh và quyền lợi hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường.

Tại hội thảo về quản trị rủi ro thuế thương mại điện tử tháng 8/2026, bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số thuộc Bộ Công Thương, nhấn mạnh dữ liệu là nền tảng quan trọng để giám sát thị trường, phát hiện vi phạm, giải quyết tranh chấp và xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch. Theo bà, việc tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan quản lý thương mại điện tử và cơ quan thuế sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý liên thông đối với các hoạt động kinh doanh số.

Định hướng này cũng được thể hiện trong Kế hoạch số 84/KH-UBND ngày 5/3/2026 về phát triển thương mại điện tử Hà Nội giai đoạn 2026–2030. Theo đó, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, doanh thu bán lẻ thương mại điện tử chiếm khoảng 17–20% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng, 80% dân số tham gia mua sắm trực tuyến và 90% giao dịch trên nền tảng thương mại điện tử có hóa đơn điện tử.