Hoạt động nghiệp vụ hải quan.
Ngày 26/1/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm. Trong quá trình triển khai Nghị định này, Cục Hải quan nhận được phản ánh vướng mắc từ các Chi cục Hải quan khu vực và một số doanh nghiệp liên quan đến việc kiểm tra an toàn thực phẩm đối với dụng cụ, bao bì nhập khẩu dùng để chứa đựng, tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.
Theo quy định tại các Điều 4, 19, 21, 45, 46 và 47 Nghị định số 46/2026/NĐ-CP, dụng cụ, bao bì chứa đựng, tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm được phân công quản lý theo lĩnh vực của từng Bộ gồm Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cụ thể tại các Phụ lục II, III, IV ban hành kèm theo Nghị định. Các mặt hàng này phải thực hiện kiểm tra an toàn thực phẩm theo các phương thức quy định.
Về cơ bản, các quy định nêu trên không thay đổi so với Nghị định số 15/2018/NĐ-CP. Tuy nhiên, khi thực hiện Nghị định số 15/2018/NĐ-CP, các Bộ quản lý chuyên ngành đã ban hành văn bản hướng dẫn, gồm Thông tư số 15/2024/TT-BYT ngày 19/9/2024 của Bộ Y tế; Thông tư số 01/2024/TT-BNNPTNT ngày 2/2/2024 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường); Quyết định số 1182/QĐ-BCT ngày 6/4/2021 của Bộ Công Thương.
Theo các văn bản này, chỉ Thông tư số 15/2024/TT-BYT quy định một số mặt hàng phải kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm, gồm: hộp, bao, túi, màng bọc, bình, chai, lọ, thùng chứa, bể chứa, đồ dùng nhà bếp bằng nhựa tổng hợp; núm vú của bình cho trẻ em ăn và các sản phẩm tương tự bằng cao su. Danh mục ban hành kèm theo Thông tư số 01/2024/TT-BNNPTNT và Quyết định số 1182/QĐ-BCT không bao gồm các mặt hàng là dụng cụ, bao bì chứa đựng, tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.
Hiện nay, Nghị định số 46/2026/NĐ-CP đã có hiệu lực nhưng các Bộ quản lý chuyên ngành chưa ban hành thông tư, quyết định hướng dẫn thi hành. Trong trường hợp áp dụng thuần túy theo quy định của Nghị định, tất cả các loại dụng cụ, bao bì chứa đựng, tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm đều phải kiểm tra an toàn thực phẩm khi nhập khẩu, bao gồm cả các mặt hàng như nồi, bao gói thực phẩm, vỏ bọc collagen, vỏ lon nhôm, đồ chứa đựng bằng kim loại, nhựa, thủy tinh.
Xét thực tiễn, các mặt hàng như bát, đĩa, xoong, chảo bằng thép, bình giữ nhiệt… là các sản phẩm dùng để chứa đựng, tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm nhưng không phải là thực phẩm và không thuộc nhóm sản phẩm được tiêu dùng trực tiếp. Do đó, có thể xem xét đây là nhóm hàng có mức độ rủi ro thấp hơn so với thực phẩm.
Trên cơ sở đó, trong thời gian chờ các Bộ ban hành văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thi hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP, Cục Hải quan đề nghị các Bộ quản lý chuyên ngành cho ý kiến về việc các mặt hàng là dụng cụ, bao bì chứa đựng, tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm nhưng không thuộc danh mục hàng hóa nhập khẩu phải kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm theo các thông tư, quyết định đã ban hành trước đây có phải thực hiện kiểm tra an toàn thực phẩm hay không, nhằm thống nhất cách hiểu và cách thực hiện.
Liên quan đến kiểm dịch, kiểm tra an toàn thực phẩm đối với các lô hàng sản phẩm động vật trên cạn và sản phẩm thủy sản nhập khẩu làm thực phẩm, Cục Hải quan cho biết, khi thực hiện Nghị định số 15/2018/NĐ-CP, Cục Thú y (nay là Cục Chăn nuôi và Thú y) đã có Công văn số 358/TY-KD ngày 8/3/2019 đề nghị cơ quan hải quan làm thủ tục thông quan cho các lô hàng trên cơ sở Giấy chứng nhận kiểm dịch nhập khẩu nhằm tránh ách tắc hàng hóa tại cửa khẩu, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
Tuy nhiên, Nghị định số 46/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định số 15/2018/NĐ-CP lại chưa có quy định chuyển tiếp về trình tự, thủ tục kiểm tra an toàn thực phẩm đối với các lô hàng thực phẩm nhập khẩu, trong đó có các mặt hàng vừa thuộc diện kiểm dịch vừa thuộc diện kiểm tra an toàn thực phẩm. Thực tế phát sinh tình trạng lô hàng đã đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch nhưng chưa thể hoàn thành thủ tục kiểm tra an toàn thực phẩm, dẫn đến ách tắc tại cửa khẩu.
Trong thời gian chờ cơ quan có thẩm quyền ban hành hướng dẫn cụ thể, Cục Hải quan đề nghị Cục Chăn nuôi và Thú y xem xét, hướng dẫn việc thực hiện kiểm dịch, kiểm tra an toàn thực phẩm đối với các lô hàng sản phẩm động vật trên cạn, sản phẩm thủy sản nhập khẩu làm thực phẩm theo hướng đã áp dụng tại Công văn số 358/TY-KD, nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp và kịp thời giải tỏa ùn tắc hàng hóa.
Thực hiện Công điện số 08/CĐ-TTg ngày 3/2/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tháo gỡ vướng mắc trong kiểm tra thực phẩm, hàng hóa xuất nhập khẩu, Cục Hải quan đã ban hành văn bản hỏa tốc yêu cầu các Chi cục Hải quan khu vực và Ban Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm thông quan kịp thời, thông suốt, không để xảy ra ách tắc.
Theo đó, các Chi cục Hải quan khu vực bố trí lãnh đạo, công chức trực 24/7 trong cao điểm trước Tết Nguyên đán, ưu tiên giải quyết thông quan đối với hàng hóa là thực phẩm nhập khẩu đã đầy đủ hồ sơ theo quy định; đồng thời báo cáo kịp thời các khó khăn, vướng mắc và số liệu hàng hóa tồn đọng về Cục Hải quan theo chế độ báo cáo định kỳ.
Ban Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan có trách nhiệm bố trí cán bộ trực, bảo đảm hệ thống xử lý dữ liệu hải quan điện tử hoạt động ổn định, thông suốt trong thời gian cao điểm.