Hàng loạt hãng máy tính 'quay xe', đưa sản xuất quay về Trung Quốc

Chiến lược sản xuất thay đổi

Theo Nikkei Asia, các hãng máy tính đang chuyển một phần đơn hàng sang những nhà sản xuất theo hợp đồng của Trung Quốc ít được biết đến hơn. Trong khi đó, các đối tác gia công lớn của Đài Loan (Trung Quốc) ngày càng tập trung vào máy chủ trung tâm dữ liệu AI, lĩnh vực có doanh thu và tiềm năng tăng trưởng cao hơn. Theo các nguồn tin, Dell, nhà sản xuất máy tính lớn thứ ba thế giới sau Lenovo và HP, cũng đang xem xét điều chỉnh hoạt động theo hướng tương tự.

'Động thái này thực sự xuất phát từ áp lực chi phí', một lãnh đạo doanh nghiệp trong ngành chip, có công ty cung cấp linh kiện cho các hãng máy tính lớn, cho biết. Theo người này, giá chip nhớ và nhiều linh kiện khác đều tăng mạnh, khiến các nhà sản xuất khó hấp thụ chi phí. Vị lãnh đạo nhận định các hãng máy tính có thể tiếp tục chuyển thêm đơn hàng về Trung Quốc nếu chi phí sản xuất tại các thị trường khác không được cải thiện.

Việc chuyển một phần sản xuất trở lại Trung Quốc cho thấy chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng 'Trung Quốc + 1' đang có sự điều chỉnh. Trước đây, các hãng công nghệ chuyển một phần hoạt động khỏi Trung Quốc sang Đông Nam Á nhằm giảm phụ thuộc vào một thị trường, nhất là khi căng thẳng thương mại Mỹ Trung gia tăng.

Dell là một trong những hãng máy tính cá nhân đầu tiên yêu cầu nhà cung cấp hạn chế sử dụng linh kiện sản xuất tại Trung Quốc và đẩy mạnh chuyển hoạt động sản xuất sang Việt Nam. HP sau đó cũng triển khai chiến lược tương tự, với mục tiêu đưa tới 70% sản lượng ra ngoài Trung Quốc. Tuy nhiên, nhu cầu tăng mạnh đối với hạ tầng AI đang khiến các doanh nghiệp phải xem xét lại cách phân bổ đơn hàng giữa các quốc gia.

Người phát ngôn Acer cho biết công ty linh hoạt điều chỉnh chuỗi cung ứng để tăng khả năng chống chịu và duy trì sức cạnh tranh. Hãng cũng duy trì chiến lược hợp tác với nhiều nhà sản xuất và nhà cung cấp trong nhiều năm qua.

Trong nhiều thập kỷ, ngành gia công máy tính toàn cầu chủ yếu do các doanh nghiệp Đài Loan như Quanta Computer, Compal Electronics, Inventec và Foxconn chi phối. Đây là những đối tác sản xuất quan trọng của Nvidia, Apple, HP và Dell. Tuy nhiên, khi các doanh nghiệp này chuyển nguồn lực sang sản xuất máy chủ AI, những nhà gia công mới của Trung Quốc như Luxshare, Huaqin Technology và Longcheer Technology có thêm cơ hội tham gia thị trường.

Một lãnh đạo tại nhà cung cấp linh kiện cho HP, Dell, Asus và Lenovo nhận định việc các đối thủ giàu kinh nghiệm chuyển sang sản xuất máy chủ AI đang mở ra cơ hội cho các nhà gia công Trung Quốc. Những doanh nghiệp này có thể đưa ra mức giá thấp hơn khi các hãng máy tính phải đối mặt với chi phí linh kiện ngày càng đắt đỏ.

Trung Quốc từ lâu đã tìm cách nâng cấp ngành sản xuất, hướng đến các sản phẩm điện tử có giá trị gia tăng cao hơn. Nước này đã xây dựng hệ sinh thái điện thoại thông minh quy mô lớn, với các thương hiệu như Xiaomi, Oppo, Vivo, Huawei và Transsion.

Thị phần của Trung Quốc trong ngành máy tính cá nhân vẫn tập trung chủ yếu ở Lenovo. Theo công ty nghiên cứu Omdia, hãng này chiếm khoảng một phần tư lượng máy tính cá nhân xuất xưởng toàn cầu trong quý III. Phần còn lại của thị trường chủ yếu thuộc về các doanh nghiệp quốc tế như HP, Dell, Apple, Asus, Samsung Electronics và Acer.

Chi phí linh kiện của máy tính phổ thông có giá bán từ 500 đến 699 USD đã tăng từ 435 USD trong quý I/2025 lên 699 USD trong quý III/2026, theo Omdia. Với các mẫu máy dưới 500 USD, chi phí linh kiện cũng tăng từ 275 USD lên 471 USD trong cùng kỳ. Mức tăng này gây sức ép lên giá bán và khả năng duy trì lợi nhuận của các nhà sản xuất.

Counterpoint Research dự báo lượng máy tính xuất xưởng sẽ giảm 27% trong quý IV và thị trường nhìn chung ổn định trong năm 2027. Nhà phân tích cấp cao Minsoo Kang cho rằng máy tính AI, màn hình cao cấp và các sản phẩm có tính khác biệt vẫn tạo ra cơ hội tăng trưởng. Tuy nhiên, doanh nghiệp muốn giành lợi thế cần kết hợp đổi mới sản phẩm với giá bán cạnh tranh và quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả.

Acer đã giao thêm trách nhiệm mua sắm linh kiện, gồm bộ xử lý và chip nhớ, cho các đối tác gia công tại Trung Quốc. Đây là cách hãng giảm bớt khối lượng công việc mua sắm trực tiếp và tận dụng năng lực của nhà sản xuất.

Theo một lãnh đạo tại công ty phát triển chip cung cấp linh kiện cho Acer, HP và Dell, các nhà gia công Trung Quốc hiện có thể nắm quyền chủ động lớn hơn trong việc lựa chọn chip sử dụng cho một số mẫu máy tính so với những thương hiệu quy mô nhỏ hơn như Acer.

Một lãnh đạo khác trong ngành máy tính cho biết HP, Dell, Lenovo và Asus cũng triển khai các dự án máy tính phân khúc trung cấp và phổ thông để các nhà gia công Trung Quốc đảm nhận thêm trách nhiệm thu mua linh kiện. Cách làm này giúp các đối tác gia công mở rộng vai trò trong chuỗi cung ứng, bao gồm cả những nhà cung cấp cấp hai truyền thống như Weibu Information và Great Wall.

Đông Nam Á vẫn giữ vai trò trong chiến lược đa dạng hóa sản xuất

Dù một phần đơn hàng có thể quay lại Trung Quốc, Đông Nam Á vẫn giữ vai trò quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng dài hạn. Theo các cuộc phỏng vấn của Nikkei Asia với nhiều lãnh đạo trong ngành, doanh nghiệp vẫn muốn duy trì năng lực sản xuất bên ngoài Trung Quốc do chưa kỳ vọng quan hệ Washington và Bắc Kinh sẽ cải thiện đáng kể.

Việc liên tục điều chỉnh địa điểm sản xuất giữa Trung Quốc và Đông Nam Á cũng tạo ra khó khăn cho các nhà cung cấp đã đầu tư xây dựng nhà máy và dây chuyền mới tại khu vực. Một quản lý tại nhà cung cấp linh kiện bàn phím máy tính cho biết công ty đã xây dựng hai dây chuyền mới tại Thái Lan theo đơn đặt hàng của khách hàng máy tính cá nhân. Tuy nhiên, khách hàng hiện chuyển một lượng lớn đơn hàng trở lại Trung Quốc, khiến hai dây chuyền chưa có lãi và chưa rõ thời điểm được nhận lại đơn hàng.

Tác động cũng khác nhau giữa các nhà cung cấp. Theo một lãnh đạo của doanh nghiệp cung ứng linh kiện máy tính và điện thoại thông minh, những công ty như Quanta và Foxconn có thể ít chịu ảnh hưởng hơn nhờ lượng đơn hàng máy chủ AI lớn. Ngược lại, các nhà cung cấp nhỏ phụ thuộc nhiều vào máy tính cá nhân và chưa tham gia sâu vào thị trường AI có nguy cơ mất đơn hàng và đối mặt với tác động dây chuyền.

Ông Ivan Lam, nhà phân tích chuỗi cung ứng tại Counterpoint Research, cho rằng các nhà gia công Trung Quốc đang tìm cách mở rộng sang máy tính cá nhân để bù đắp tác động từ chi phí linh kiện tăng cao. Các nhà sản xuất điện thoại thông minh Trung Quốc cũng chịu sức ép từ giá bộ nhớ và đang tìm cách tăng doanh thu ở những lĩnh vực khác.

Theo ông Lam, sản xuất máy tính cá nhân chưa chắc mang lại doanh thu hoặc lợi nhuận lớn cho các doanh nghiệp này. Tuy nhiên, các nhà gia công tại Trung Quốc đại lục có thể đưa ra nhiều mẫu sản phẩm mới hơn từ năm sau, ngay cả khi thị trường máy tính toàn cầu chưa có triển vọng tăng trưởng rõ rệt.

Lợi thế lớn nhất của Trung Quốc vẫn nằm ở hệ sinh thái linh kiện điện tử đã phát triển trong nhiều năm. CPU, GPU và bộ nhớ của các thương hiệu lớn thường đến từ những nhà cung cấp hàng đầu thế giới, nhưng Trung Quốc có năng lực đáng kể ở các linh kiện ngoại vi và bộ phận cấu trúc. Theo ông Lam, đây là những lĩnh vực mà các trung tâm sản xuất khác vẫn khó đạt được quy mô và năng lực tương đương Trung Quốc.