Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp - Ảnh: QH.
Góp ý hoàn thiện dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, khơi thông nguồn lực tài chính, tín dụng là điểm đột phá then chốt.
Sáng 28/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Đánh giá rất cao Bộ Tài chính trong thời gian ngắn đã chuẩn bị được dự thảo Luật này. Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, mục tiêu là từ hỗ trợ theo khả năng cung cấp của nhà nước chuyển sang hỗ trợ theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, đo bằng kết quả đầu ra.
Luật phải có sự đột phá về chính sách, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Theo Chủ tịch Quốc hội, dự thảo cần phải thay đổi tiêu chí xác định và đối tượng ưu tiên, khơi thông điểm nghẽn nguồn lực: tài chính, tín dụng, đất đai, hạ tầng.
'Sắp tới Quốc hội sửa Luật Đất đai và hàng loạt các Luật khác để phục vụ cho sự phát triển của đất nước thì trong này doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng được hưởng lợi', Chủ tịch Quốc hội nêu.
Yêu cầu tiếp theo từ Chủ tịch Quốc hội là phải đổi mới phương thức hỗ trợ: hỗ trợ theo kết quả, không cào bằng, cùng với đó là phát triển hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện và chuyển đổi số.
Góp ý vào nội dung cụ thể, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, điểm mới về tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa trong dự thảo Luật lần này là bỏ tiêu chí tổng nguồn vốn khó xác định, dễ tranh cãi, chỉ giữ số lao động bình quân năm bằng hoặc nhỏ hơn 300 người, và tổng doanh thu năm trước liền kề bằng hoặc nhỏ hơn 400 tỷ đồng. Đồng thời mở rộng đối tượng ưu tiên doanh nghiệp do phụ nữ, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ; doanh nghiệp kinh doanh bền vững áp dụng ESG, doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh.
Điểm mới này, mặt tích cực, theo Chủ tịch Quốc hội là phù hợp với thực tiễn, dễ đối chiếu dữ liệu bảo hiểm, tăng minh bạch, giảm thủ tục, nâng ngưỡng doanh thu phản ánh đúng quy mô kinh tế hiện tại.
Nhưng, Chủ tịch Quốc hội lưu ý về rủi ro, đó là ngưỡng 400 tỷ đồng vẫn có thể lọt một số doanh nghiệp đã có năng lực cạnh tranh tốt vào diện hỗ trợ, làm loãng nguồn lực. Tiêu chí lao động có thể chưa phản ánh đúng doanh nghiệp công nghệ cao, ít người nhưng doanh thu lớn, giá trị gia tăng cao.
Chủ tịch Quốc hội gợi ý Ban soạn thảo tiếp tục nghiên cứu bổ sung tiêu chí giá trị gia tăng hoặc tỷ lệ chi phí trên doanh thu cho nhóm công nghệ khởi nghiệp và có cơ chế làm tốt khi vượt ngưỡng liên tục từ 2-3 năm để tránh việc hỗ trợ dàn trải.
Nêu rõ quan tâm khơi thông nguồn lực tài chính, tín dụng là điểm đột phá then chốt, Chủ tịch Quốc hội nói thêm, vấn đề đầu tiên của bất cứ doanh nghiệp nào cũng là vốn ở đâu, có vốn mới có mặt bằng, mới có thiết bị, khoa học công nghệ.
Dự thảo luật khuyến khích tổ chức tín dụng cho vay dựa trên dòng tiền, chuỗi giá trị, tài sản vô hình, quyền sở hữu trí tuệ, tài sản số, tài sản ảo, thay vì chỉ thế chấp bất động sản; xây dựng chế độ kiểm toán đơn giản cho doanh nghiệp siêu nhỏ tương đồng hộ kinh doanh; nâng cấp Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa với chức năng cho vay, tài trợ khởi nghiệp, đầu tư quỹ tư nhân.
'Đây là nội dung rất thực chất', nhấn mạnh điều này, Chủ tịch Quốc hội cũng nói thêm, rào cản lớn nhất của doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay chính là tiếp cận vốn. Nếu cho vay dựa trên dữ liệu được thiết kế tốt và có bảo lãnh tín dụng hiệu quả thì sẽ đảm bảo năng lực tăng trưởng cho doanh nghiệp.
Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội cũng đề cập thách thức là ngân hàng thương mại e ngại rủi ro về tài sản vô hình. Vì thế, cần có khung định giá tài sản trí tuệ và tài sản số rõ ràng cùng cơ chế chia sẻ rủi ro từ Quỹ bảo lãnh tín dụng, nếu không quy định thì dễ thành 'nằm trên giấy'.
Quá trình hoàn thiện dự thảo, Chủ tịch Quốc hội lưu ý một số vấn đề trọng tâm, như quy định rõ cơ chế đánh giá tác động định kỳ 3 năm một lần về kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thụ hưởng chính sách. Xây dựng khung pháp lý chi tiết cho việc thế chấp tài sản vô hình và cấp tín dụng trong thời gian ngắn sau khi Luật có hiệu lực. Ưu tiên nguồn lực và chỉ tiêu KPI cho các địa phương khó khăn, dữ liệu doanh nghiệp phải liên thông giữa thuế, bảo hiểm xã hội, tín dụng, đất đai ngay từ đầu.
Cùng với đó là tăng cường vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp trong giám sát và phản biện chính sách, tăng cường sự kiểm tra, giám sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam ở trung ương và địa phương.
'Luật này không chỉ là hỗ trợ, mà phải trở thành Luật kiến tạo môi trường để doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam lớn lên, tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu và đóng góp thực chất vào tăng trưởng bền vững. Thành công phụ thuộc vào việc chuyển từ 'có chính sách' sang 'chính sách thực sự đến được với doanh nghiệp' và tạo ra kết quả đo lường được', Chủ tịch Quốc hội yêu cầu.