Hướng dẫn thủ tục nhận trợ cấp với người chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu

Từ quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, đã bổ sung chế độ trợ cấp hằng tháng đối với người lao động không đủ điều kiện hưởng lương hưu, và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Trong thời gian hưởng trợ cấp, họ còn được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế để đảm bảo quyền lợi khi đi khám chữa bệnh...

Theo thông tin từ Bảo hiểm xã hội Việt Nam, Luật Bảo hiểm xã hội 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, đã quy định người lao động cao tuổi chưa tích lũy đủ số năm đóng bảo hiểm xã hội để hưởng lương hưu (chưa đủ 15 năm đóng), và chưa đến tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội (chưa đủ 75 tuổi), đã có thêm một chế độ mới. Đó là, họ được hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính khoản đóng tích lũy của mình.

Thủ tục hưởng chế độ này được quy định cụ thể tại Quyết định số 2270/QĐ-BTC ngày 19/8/2026 của Bộ Tài chính.

Thủ tục này áp dụng cho đối tượng thực hiện là cá nhân đáp ứng các yêu cầu và điều kiện thực hiện theo quy định tại Điều 23 Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Đó là, người lao động đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu (thời gian đóng bảo hiểm xã hội chưa đạt mức tối thiểu).

Đồng thời, người lao động chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội theo quy định pháp luật. Người lao động có yêu cầu hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính khoản đóng tích lũy của mình thay vì nhận bảo hiểm xã hội một lần.

Để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân và đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu điện tử, hồ sơ yêu cầu giải quyết chế độ được tối giản, bao gồm: Văn bản đề nghị (theo mẫu), người lao động kê khai bản chính theo mẫu do cơ quan Bảo hiểm xã hội ban hành.

Với sổ bảo hiểm xã hội, người dân không cần phải nộp lại sổ bản giấy nếu cơ quan Bảo hiểm xã hội đã có dữ liệu điện tử liên thông đầy đủ trên hệ thống.

Trường hợp người lao động không thể trực tiếp đi nộp, hồ sơ cần kèm theo văn bản ủy quyền đã được chứng thực theo đúng quy định pháp luật cùng với văn bản đề nghị (theo mẫu).

Quy trình làm thủ tục hưởng chế độ được thực hiện theo 3 bước. Bước 1: Lập và nộp hồ sơ. Người lao động chuẩn bị đầy đủ hồ sơ nêu trên và nộp đến cơ quan Bảo hiểm xã hội theo một trong các cách thức linh hoạt, như trực tuyến (qua cổng dịch vụ công trực tuyến), hoặc trực tiếp tại bộ phận một cửa của cơ quan Bảo hiểm xã hội. Đồng thời, có thể gửi hồ sơ qua dịch vụ bưu chính công ích.

Bước 2: Cơ quan Bảo hiểm xã hội tiếp nhận và giải quyết. Cơ quan Bảo hiểm xã hội có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ hợp lệ từ người lao động và tiến hành rà soát, giải quyết chế độ theo quy định.

Bước 3: Nhận kết quả giải quyết. Người lao động nhận kết quả theo hình thức đã đăng ký (trực tiếp, bưu chính hoặc giao dịch điện tử). Kết quả nhận về bao gồm: Quyết định về việc hưởng trợ cấp hằng tháng; thẻ bảo hiểm y tế được cấp trong thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng; bản quá trình đóng bảo hiểm xã hội; tiền trợ cấp hằng tháng.

Về thông báo về số tiền đóng một lần cho phần còn thiếu, chỉ cấp đối với trường hợp người lao động có nguyện vọng đóng gộp một lần cho phần còn thiếu, để hưởng liên tục cho đến khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Thời hạn giải quyết hưởng trợ cấp hằng tháng là tối đa không quá 5 ngày làm việc, kể từ ngày cơ quan Bảo hiểm xã hội nhận đủ hồ sơ hợp lệ theo quy định.

Thời hạn giải quyết khi đóng gộp một lần cho phần còn thiếu tối đa 5 ngày làm việc, kể từ ngày người lao động hoàn thành việc đóng đủ số tiền theo quy định cho cơ quan Bảo hiểm xã hội.

Với việc thực hiện các thủ tục nêu trên, người dân hoàn toàn không phải nộp bất kỳ khoản phí hay lệ phí nào.

Người lao động nộp hồ sơ và giải quyết thủ tục tại Bảo hiểm xã hội tỉnh hoặc Bảo hiểm xã hội cơ sở, theo phân cấp giải quyết thuận tiện nhất cho địa bàn cư trú của mình.

Về mức trợ cấp, hiện nay, quy định mới cho phép người lao động được hưởng trợ cấp hằng tháng với thời gian hưởng, mức hưởng tùy theo thời gian đóng, căn cứ đóng bảo hiểm xã hội của họ. Mức trợ cấp thấp nhất bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội (500.000 đồng), và được điều chỉnh khi Chính phủ điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội.

Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 162/2026/NĐ-CP quy định điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng áp dụng từ ngày 1/7/2026 với mức điều chỉnh chung tăng 8%.

Trong thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng, họ còn được ngân sách Nhà nước đóng bảo hiểm y tế. Ngoài ra, thân nhân của họ sẽ được hưởng trợ cấp mai táng nếu có thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 12 tháng trở lên, hoặc người có thời gian đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 60 tháng trở lên.