IFRS: ‘Cú hích’ cho FPT, ‘phao cứu sinh’ cho Vietnam Airlines?

 IFRS không chỉ thay đổi chuẩn mực kế toán mà còn có thể “viết lại” bức tranh tài chính của nhiều doanh nghiệp niêm yết.

Làm thay đổi đáng kể bức tranh tài chính

Theo Chứng khoán Mirae Asset, việc chuyển đổi từ Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) sang Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) có thể làm thay đổi đáng kể bức tranh tài chính của nhiều doanh nghiệp niêm yết.

Lộ trình triển khai hiện nay về cơ bản chia thành ba giai đoạn: 2020 – 2021 là thời kỳ chuẩn bị, giai đoạn 2022 – 2025 cho phép doanh nghiệp áp dụng tự nguyện và sau năm 2025 dự kiến mở rộng áp dụng bắt buộc đối với các tập đoàn nhà nước, doanh nghiệp niêm yết và doanh nghiệp đại chúng quy mô lớn.

Tuy nhiên, do các văn bản hướng dẫn chi tiết vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, nhiều chuyên gia cho rằng phải đến giai đoạn 2027–2029 IFRS mới thực sự được áp dụng rộng rãi đối với các doanh nghiệp niêm yết lớn.

IFRS (International Financial Reporting Standards) là hệ thống chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế do Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB) ban hành nhằm chuẩn hóa cách lập và trình bày báo cáo tài chính trên phạm vi toàn cầu.

Đối với nhóm 30 doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất thị trường (ngoại trừ bất động sản), Mirae Asset cho rằng việc áp dụng IFRS có thể khiến lợi nhuận, vốn chủ sở hữu cũng như các chỉ số định giá của nhiều doanh nghiệp thay đổi đáng kể.

Một ví dụ điển hình là Tập đoàn FPT. Theo ước tính của Mirae Asset, nếu áp dụng IFRS, lợi nhuận trước thuế của FPT có thể tăng khoảng 30%, trong khi vốn chủ sở hữu tăng thêm khoảng 12%.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc IFRS cho phép đánh giá lại các khoản đầu tư tài chính theo giá trị hợp lý (fair value) và ghi nhận trực tiếp vào lợi nhuận. Trong trường hợp của FPT, các khoản đầu tư vào TPBank và Chứng khoán FPT có thể được định giá lại theo giá thị trường thay vì ghi nhận theo giá gốc như trong VAS.

Việc điều chỉnh này không chỉ giúp cải thiện lợi nhuận mà còn khiến các chỉ số định giá của doanh nghiệp trở nên hấp dẫn hơn. Theo mô hình của Mirae Asset, P/E của FPT có thể giảm khoảng 23%, trong khi P/B giảm khoảng 11%, qua đó khiến cổ phiếu trở nên “rẻ” hơn trên phương diện định giá.

Một trường hợp đáng chú ý khác là Vietnam Airlines – doanh nghiệp đang chịu áp lực lớn từ khoản lỗ lũy kế và nền vốn chủ sở hữu mỏng.

Khác với FPT, lợi ích của Vietnam Airlines chủ yếu đến từ việc IFRS cho phép đánh giá lại tài sản cố định theo giá trị hợp lý, thay vì chỉ ghi nhận theo giá gốc như trong chuẩn mực kế toán Việt Nam.

Theo tính toán của Mirae Asset, nếu áp dụng IFRS, vốn chủ sở hữu của Vietnam Airlines có thể tăng thêm khoảng 16% nhờ việc đánh giá lại giá trị tài sản cố định hữu hình, đặc biệt là đội tàu bay.

Điều này có ý nghĩa đáng kể đối với hãng hàng không quốc gia, bởi hiện nay vốn chủ sở hữu của HVN chỉ chiếm khoảng 9% tổng tài sản, trong khi doanh nghiệp vẫn đang gánh khoản lỗ lũy kế lớn sau giai đoạn dịch bệnh. Việc vốn chủ sở hữu được cải thiện không chỉ giúp củng cố cấu trúc tài chính mà còn khiến chỉ số P/B của HVN giảm khoảng 14%, qua đó hỗ trợ định giá cổ phiếu trên thị trường.

Chưa tạo ra tác động lớn ngay lập tức

Bên cạnh những yếu tố có thể làm thay đổi đáng kể lợi nhuận hoặc vốn chủ sở hữu, IFRS cũng kéo theo nhiều thay đổi trong cách ghi nhận kế toán nhưng không tạo ra tác động lớn ngay lập tức đến kết quả kinh doanh.

Một ví dụ là cách ghi nhận chiết khấu thanh toán trong hàng tồn kho. Theo IFRS, khoản chiết khấu này sẽ được ghi giảm trực tiếp vào giá trị hàng tồn kho thay vì ghi nhận là doanh thu tài chính như trong VAS. Điều này có thể khiến lợi nhuận tại thời điểm chuyển đổi giảm nhẹ, nhưng về sau lại giúp giảm giá vốn khi hàng tồn kho được bán ra.

Ngoài ra, các khoản phải thu và phải trả cũng sẽ được hạch toán theo phương pháp giá trị phân bổ và lãi suất thực (EIR). Tuy nhiên, theo ước tính của Mirae Asset, những điều chỉnh này thường chỉ tạo ra chênh lệch nhỏ, khoảng 0,1–1% tổng giá trị điều chỉnh và phần lớn có xu hướng bù trừ lẫn nhau.

Một số thay đổi khác của IFRS cũng có thể ảnh hưởng đến cách nhà đầu tư nhìn nhận báo cáo tài chính của doanh nghiệp.

Chẳng hạn, các hợp đồng thuê hoạt động sẽ được ghi nhận thành tài sản quyền sử dụng và nghĩa vụ nợ thuê, thay vì chỉ được hạch toán như chi phí hoạt động như trước. Điều này khiến tổng tài sản và nợ phải trả của doanh nghiệp tăng lên, nhưng đồng thời EBITDA cũng tăng, dẫn tới việc EV/EBITDA giảm – yếu tố có thể làm thay đổi cách định giá doanh nghiệp, đặc biệt trong các ngành bán lẻ và tiêu dùng như Vinamilk (VNM), Thế giới Di động (MWG) và Tập đoàn Masan (MSN).

Tương tự, chi phí đại tu lớn cũng sẽ được ghi nhận như một phần của tài sản cố định và được khấu hao theo chu kỳ sử dụng, thay vì hạch toán như chi phí trả trước dài hạn.

Link gốc