IMF: Việt Nam nổi lên giữa cuộc tái định hình kinh tế toàn cầu

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ngày 13/10 vừa công bố hai báo cáo quan trọng trong tháng 10/2026, gồm World Economic Outlook (WEO - Triển vọng Kinh tế Thế giới) với chủ đề "Khả năng chống chịu chịu sức ép, những lựa chọn cấp bách" và Global Financial Stability Report (GFSR - Báo cáo Ổn định Tài chính Toàn cầu) với chủ đề "Khả năng chống chịu, rủi ro và chuyển đổi".

Theo IMF, kinh tế toàn cầu dự kiến tăng trưởng 3,1% trong năm 2026 và 3,4% năm 2027. Lạm phát toàn cầu được dự báo ở mức 4,7% trong năm nay, trước khi giảm xuống 4,1% vào năm tới. Việt Nam nổi lên là một trong những nền kinh tế có triển vọng tăng trưởng tích cực, đồng thời có sự hiện diện trong chuỗi cung ứng công nghệ đang đóng vai trò quan trọng đối với thương mại quốc tế.

IMF dự báo GDP Việt Nam vượt xa mức tăng trưởng chung Châu Á

Theo bảng dự báo dành cho các nền kinh tế châu Á - Thái Bình Dương trong báo cáo WEO tháng 10/2026, IMF dự báo GDP thực của Việt Nam tăng 8,4% trong năm 2026, cao hơn mức 8% của năm 2025. Sang năm 2027, tăng trưởng dự kiến giảm xuống 7,5%, nhưng vẫn duy trì ở mức cao so với mặt bằng khu vực.

Với dự báo này, Việt Nam vượt đáng kể mức tăng trưởng 4,8% của toàn châu Á và 5,1% của nhóm các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển tại châu Á trong năm 2026.

Mức tăng trưởng dự báo của Việt Nam cũng cao hơn Trung Quốc (4,5%), Ấn Độ (7%), Indonesia (5,1%), Malaysia (5,2%), Philippines (3,4%) và Thái Lan (2,1%). Trong số các nền kinh tế lớn được IMF thống kê tại khu vực, Đài Loan có mức tăng trưởng dự báo nổi bật hơn, đạt 10,7%.

Cùng với triển vọng tăng trưởng tích cực, IMF cũng dự báo áp lực lạm phát tại Việt Nam gia tăng trong hai năm tới. Cụ thể, lạm phát giá tiêu dùng bình quân được dự báo tăng từ 3,3% năm 2025 lên 4,7% năm 2026 và tiếp tục đạt 4,9% vào năm 2027. Diễn biến này trái chiều với xu hướng lạm phát toàn cầu mà IMF dự báo sẽ hạ nhiệt trong năm tới.

Một chỉ tiêu khác cũng ghi nhận sự thay đổi đáng kể là cán cân tài khoản vãng lai. Theo IMF, thặng dư tài khoản vãng lai của Việt Nam được dự báo giảm từ mức tương đương 6,7% GDP năm 2025 xuống chỉ còn 0,3% GDP trong năm 2026, trước khi phục hồi lên 3,4% GDP vào năm 2027. Đây là biến động tương đối lớn về cán cân đối ngoại trong thời gian ngắn.

Ở chiều ngược lại, thị trường lao động được IMF dự báo tương đối ổn định. Tỷ lệ thất nghiệp của Việt Nam dự kiến ở mức 2,1% năm 2026 và 2,2% năm 2027, gần như không biến động so với mức 2,2% năm 2025. 

Lợi thế từ chuỗi cung ứng AI và những rủi ro tài chính cần theo dõi

Ngoài các số liệu dự báo vĩ mô, một trong những nội dung đáng chú ý của WEO tháng 10/2026 là sự xuất hiện của Việt Nam trong các biểu đồ phân tích chuỗi cung ứng công nghệ phục vụ AI.

Tại biểu đồ về thương mại phần cứng AI toàn cầu, IMF đưa Việt Nam vào nhóm 15 nền kinh tế xuất siêu đối với rổ sản phẩm công nghệ liên quan đến AI được thể hiện trong nghiên cứu. Việt Nam đứng thứ chín trong danh sách này, với dữ liệu năm 2025 được xây dựng từ báo cáo của các đối tác thương mại.

Rổ sản phẩm được IMF phân tích bao gồm thiết bị xử lý dữ liệu, linh kiện điện tử, bộ vi xử lý, bộ nhớ và một số loại máy móc phục vụ sản xuất bán dẫn. Vì vậy, vị trí của Việt Nam phản ánh sự tham gia vào hoạt động thương mại phần cứng liên quan đến AI, chứ không đồng nghĩa với việc Việt Nam đã trở thành trung tâm sản xuất chip AI tiên tiến.

IMF cho biết chuỗi cung ứng phần cứng AI toàn cầu hiện có mức độ tập trung rất cao. Riêng Hàn Quốc và Đài Loan chiếm khoảng 62% thương mại ròng trong nhóm phần cứng điện toán liên quan đến AI, trong khi Trung Quốc và Mỹ là những thị trường có nhu cầu nhập khẩu đặc biệt lớn.

Dù không giữ vai trò trung tâm trong công nghệ bán dẫn tiên tiến, Việt Nam vẫn có thể hưởng lợi từ sự mở rộng sản xuất của các quốc gia dẫn đầu thông qua các mắt xích trong chuỗi giá trị điện tử.

Điều này được thể hiện trong một mô hình của IMF về tác động lan tỏa từ xuất khẩu công nghệ của Hàn Quốc và Đài Loan. Theo đó, nếu xuất khẩu máy tính, sản phẩm điện tử và quang học của hai nền kinh tế này cùng tăng 40%, tác động thông qua chuỗi giá trị có thể giúp giá trị gia tăng trong nước của Việt Nam tăng khoảng 0,2%, trong điều kiện giá cả không thay đổi.

Kết quả mô phỏng đưa Việt Nam vào nhóm các nền kinh tế sản xuất và dịch vụ có khả năng hưởng lợi từ việc mở rộng xuất khẩu công nghệ của Hàn Quốc và Đài Loan. Tuy nhiên, đây là tác động giả định trong mô hình, không phải mức đóng góp tăng trưởng mà IMF dự báo sẽ thực sự xảy ra tại Việt Nam trong năm 2026.

Bên cạnh làn sóng AI, báo cáo WEO còn dành một phần phân tích cho sự tái cấu trúc thương mại quốc tế sau các biện pháp thuế quan được Mỹ triển khai từ năm 2025.

Theo IMF, xuất khẩu Trung Quốc sang Mỹ đã giảm 22% trong giai đoạn từ tháng 2/2025 đến tháng 1/2026, trong khi xuất khẩu Mỹ sang Trung Quốc giảm 25%. Tuy nhiên, dòng chảy thương mại toàn cầu vẫn duy trì khả năng thích ứng nhờ việc doanh nghiệp chuyển hướng hàng hóa sang các thị trường khác.

IMF ước tính các nền kinh tế châu Á phát triển và mới nổi đã tiếp nhận khoảng một nửa lượng thương mại được tái phân bổ. Trong đó, ASEAN nằm trong số những khu vực ghi nhận tác động tương đối đáng kể của dòng hàng hóa chuyển hướng khi so với quy mô nhập khẩu những sản phẩm liên quan.

Về chính sách đầu tư, WEO cũng nhắc tới Việt Nam trong chương phân tích cạnh tranh thuế thu nhập doanh nghiệp và hành vi chuyển lợi nhuận của các tập đoàn đa quốc gia.

IMF dẫn Việt Nam là một trong những nền kinh tế triển khai quy định hạn chế khấu trừ chi phí lãi vay từ năm 2018, nhằm giảm nguy cơ các doanh nghiệp sử dụng cấu trúc vay nợ để chuyển lợi nhuận và thu hẹp cơ sở tính thuế. Theo IMF, trong môi trường cạnh tranh thu hút đầu tư quốc tế, các biện pháp chống tránh thuế và bảo vệ nguồn thu ngân sách đóng vai trò quan trọng đối với khả năng duy trì đầu tư công và tăng trưởng dài hạn.