Các tổ chức tín dụng đã nâng kỳ vọng tăng trưởng tín dụng cả năm 2026 lên mức 16,4%. Ảnh: Đức Thanh
Giảm áp lực chi phí vốn
Bà Phùng Thị Bình, Phó tổng giám đốc Agribank cho biết, từ đầu năm đến nay, Agribank đã triển khai 24 chương trình tín dụng ưu đãi với tổng quy mô 600.000 tỷ đồng, dư nợ đạt khoảng 300.000 tỷ đồng. Lãi suất cho vay của các chương trình này thấp hơn từ 2 đến 2,5%/năm so với lãi suất cho vay thông thường. Trong các tháng cuối năm 2026, Agribank dự kiến triển khai 11 chương trình tín dụng ưu đãi với quy mô 425.000 tỷ đồng, lãi suất giảm từ 1,5 đến 3%/năm so với lãi suất cho vay bình quân.
Tại Vietcombank, tính đến nay, có gần 17.000 doanh nghiệp, hộ kinh doanh được thụ hưởng chính sách cho vay ưu đãi, với dư nợ đã được giải ngân ước khoảng 100.000 tỷ đồng. Trong đó, hơn 3.000 doanh nghiệp và gần 14.000 cá nhân, hộ kinh doanh hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Từ ngày 19/10 đến hết năm 2026, Ngân hàng triển khai chương trình tín dụng dành cho các lĩnh vực ưu tiên, với mức giảm lãi suất 1,5-2%/năm.
Theo ông Từ Tiến Phát, Tổng giám đốc ACB, lãi suất giảm giúp doanh nghiệp giảm áp lực chi phí vốn trong ngắn hạn, nhưng khả năng cạnh tranh dài hạn phụ thuộc vào cách doanh nghiệp tiếp cận, sử dụng nguồn lực. Vì vậy, ACB không chỉ tập trung mở rộng tín dụng mà còn hướng đến nâng cao chất lượng dòng vốn, đồng hành cùng doanh nghiệp cải thiện năng lực tài chính, quản trị, phát triển thị trường.
Tín dụng toàn hệ thống đến hết quý III/2026 đạt 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so cuối năm 2025. Các tổ chức tín dụng đã nâng kỳ vọng tăng trưởng tín dụng cả năm 2026 lên mức 16,4%. Nhu cầu vay vốn tiếp tục được cải thiện, trong đó nhóm khách hàng là tổ chức kinh tế và đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) có dấu hiệu tăng trưởng rõ rệt, dẫn dắt đà phục hồi đầu tư toàn xã hội.
Xét về quy mô thực tế, BIDV tiếp tục giữ vị trí quán quân với dư nợ cho vay đạt 2,56 triệu tỷ đồng tính đến hết quý III/2026, tăng 8% so với cuối năm trước và bỏ xa ngân hàng đứng thứ hai là VietinBank với hơn 2,14 triệu tỷ đồng. Vietcombank đứng thứ ba với dư nợ đạt 1,82 triệu tỷ đồng, tăng 8,5% so với đầu năm. Tổng dư nợ của 3 ngân hàng dẫn đầu đạt gần 6,52 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 40,5% tổng dư nợ cho vay của 28 ngân hàng thống kê.
Đối với nhóm ngân hàng thương mại cổ phần còn lại, MB tiếp tục dẫn đầu với dư nợ 1,29 triệu tỷ đồng, tăng 18,8% so với cuối năm trước. VPBank xếp ngay sau với 1,21 triệu tỷ đồng, tăng 28,4%, tương ứng tăng thêm hơn 268.000 tỷ đồng sau 9 tháng. Techcombank đứng vị trí thứ sáu với dư nợ đạt 868.473 tỷ đồng, tăng 13,1%.
Bốn gương mặt còn lại trong Top 10 ngân hàng cho vay khách hàng nhiều nhất gồm ACB, HDBank, Sacombank, SHB. Trong đó, HDBank ghi nhận mức tăng trưởng 31,8%, đưa dư nợ lên gần 720.000 tỷ đồng, vượt Sacombank, SHB về quy mô cho vay. Tính chung, tổng dư nợ cho vay của 10 ngân hàng dẫn đầu đạt hơn 12,74 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 79,2% tổng dư nợ của 28 ngân hàng được thống kê.
Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà khẳng định, NHNN sẽ điều hành thanh khoản một cách chủ động, cung ứng nguồn vốn cho thị trường để hỗ trợ việc giảm mặt bằng lãi suất trong thời gian tới. NHNN đã áp dụng hàng loạt biện pháp như nghiệp vụ thị trường mở hằng ngày, tái cấp vốn, hoán đổi ngoại tệ sang đồng Việt Nam với các kỳ hạn ngắn, triển khai hoán đổi ngoại tệ sang đồng Việt Nam với kỳ hạn 6 tháng đối với các tổ chức tín dụng, hỗ trợ nguồn vốn tương đối dài hơi cho các tổ chức tín dụng trong thời gian tới.
Về tín dụng, NHNN sẽ theo dõi sát diễn biến tín dụng trong hai tháng cuối năm để bảo đảm dòng vốn tín dụng đi đúng mục tiêu, tập trung vào lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Đối với lãi suất, NHNN sẽ tiếp tục chỉ đạo các ngân hàng thương mại, các tổ chức tín dụng quyết liệt triển khai các biện pháp giảm mặt bằng lãi suất, cả lãi suất huy động và lãi suất cho vay. Đồng thời, sẽ có biện pháp xử lý đối với các tổ chức tín dụng không thực hiện nghiêm chỉ đạo của NHNN.
Lãi suất có giảm thêm?
TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh, Thành viên Tổ tư vấn Chính phủ cho rằng, việc các ngân hàng trung ương lớn nới lỏng tiền tệ cùng sự hạ nhiệt của giá năng lượng toàn cầu sẽ giảm bớt áp lực lên tỷ giá và tạo dư địa dễ thở hơn cho chính sách tiền tệ Việt Nam. Song thách thức lớn nhất đối với việc hạ lãi suất hiện nay không còn nằm ở yếu tố bên ngoài, mà đến từ sự lệch pha thanh khoản trong nội tại hệ thống ngân hàng.
'Số liệu thực tế cho thấy, tổng dư nợ tín dụng ngân hàng đã lên khoảng 20,7 triệu tỷ đồng, trong khi tổng lượng tiền gửi huy động mới đạt khoảng 19,1 triệu tỷ đồng. Khoảng trống thanh khoản gần 1,6 triệu tỷ đồng này trực tiếp tạo ra áp lực đua tranh huy động vốn giữa các ngân hàng thương mại, khiến chi phí đầu vào duy trì ở mức cao và kéo chậm tốc độ giảm lãi suất cho vay', TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh.
Việc dòng tín dụng đọng lại ở các dự án dở dang hoặc chưa quay vòng nhanh, theo TS. Thành, khiến tốc độ chu chuyển tiền mặt trong nền kinh tế sụt giảm, làm tăng thêm tình trạng thiếu hụt thanh khoản cục bộ. Một khi nền kinh tế chưa có đủ các kênh tài sản tài chính đa dạng để thu hút nguồn tiền tiết kiệm ngoài kênh tiền gửi ngân hàng, áp lực giữ lãi suất huy động ở mức hấp dẫn để duy trì thanh khoản hệ thống vẫn là rào cản đối với mục tiêu hạ mặt bằng lãi suất cho vay.
TS. Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu Chính sách tại VinUniversity, nguyên Vụ trưởng Vụ Kinh tế Tổng hợp (Ban Kinh tế Trung ương) cho rằng, những thay đổi căn bản trong dòng vốn toàn cầu, cùng sự cải thiện của cán cân thanh toán trong nước, đã tạo thêm dư địa để Việt Nam điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt hơn. Tuy nhiên, năm 2026, xu hướng này hạ nhiệt khi chi phí năng lượng lớn cùng quy mô đầu tư AI vượt ngưỡng cần thiết khiến thị trường điều chỉnh.
Về phía Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), mặc dù trong ngắn hạn vẫn tồn tại khả năng điều chỉnh nhẹ do sự lệch pha giữa chính sách tài khóa mở rộng và tiền tệ thắt chặt, áp lực nợ công kỷ lục của Mỹ sẽ buộc chính sách tài khóa phải thu hẹp nhằm giảm chi phí trả nợ. Khi chính sách tài khóa thu hẹp, Fed sẽ có đủ không gian để hạ lãi suất rõ nét hơn vào năm 2027.
'Nếu Fed hạ lãi suất năm tới, đây là tín hiệu quan trọng giúp dòng vốn ngoại quay trở lại các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam', TS. Tú Anh nói và cho rằng, đối với Việt Nam, việc chấp nhận duy trì mặt bằng lãi suất trong nước ở mức cao trong năm 2026 đã mang lại thành quả chiến lược là giữ vững ổn định tỷ giá, củng cố niềm tin cho dòng vốn đầu tư nước ngoài chảy vào đều đặn.
Theo TS. Tú Anh, cán cân thanh toán đang ghi nhận sự đảo chiều khi chuyển sang giá trị dương khoảng 9,1 tỷ USD, chứng minh dòng tiền ngoại tệ từ nền kinh tế thực đang chảy ngược trở lại hệ thống ngân hàng thay vì rút ra nước ngoài như các năm trước. Khi cán cân thương mại và tài chính đều đạt thặng dư, Việt Nam có thể đón nhận 10-20 tỷ USD dòng vốn mới. Điều này cho phép NHNN chủ động mua ngoại tệ tăng dự trữ hối đoái và tung tiền đồng ra thị trường nhằm giải tỏa áp lực thanh khoản, từ đó hạ lãi suất tiền gửi và giữ cho tỷ giá trong tầm kiểm soát.
Tuy nhiên, nhu cầu vốn cho tăng trưởng ngày càng lớn, trong khi nền kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng, tạo áp lực lên thanh khoản và mặt bằng lãi suất huy động khó giảm về mức thấp. Vì thế, các chuyên gia tài chính cho rằng, thị trường cổ phiếu, trái phiếu cần đóng vai trò lớn hơn, song vẫn còn các điểm nghẽn phải tháo gỡ.
Giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng
Hệ thống ngân hàng đang chịu áp lực lớn trong việc cung ứng vốn cho nền kinh tế, khi tỷ lệ tín dụng trên GDP đã vượt 140%. Trong khi đó, tổng nhu cầu vốn đầu tư giai đoạn 2026-2030 được ước tính khoảng 1.500 tỷ USD. Theo ông Nguyễn Hữu Hiệu, Tổng giám đốc FiinGroup, việc nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng không chỉ tạo áp lực huy động vốn, mà còn tiềm ẩn rủi ro đối với sự ổn định tài chính.