Không nên xem nhà ở cho người nước ngoài là thị trường ngách

Thưa ông, trong bối cảnh Thành phố Bắc Ninh bước vào giai đoạn phát triển mới và hướng tới thu hút FDI chất lượng cao, ông đánh giá như thế nào về vai trò của nhà ở và môi trường sống đối với năng lực cạnh tranh của Thành phố trong việc thu hút, giữ chân nguồn nhân lực quốc tế?

Ngày 20/9/2026, Nghị quyết số 39/2026/QH16 của Quốc hội về việc thành lập Thành phố Bắc Ninh chính thức có hiệu lực. Thành phố được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Bắc Ninh. Vị thế phát triển mới cũng đặt ra những yêu cầu cao hơn về chất lượng đô thị, chất lượng quản trị và môi trường sống.

Thành phố Bắc Ninh hiện là một trong những trung tâm sản xuất công nghiệp và thu hút đầu tư nước ngoài lớn của cả nước. Đến hết tháng 9/2026, Thành phố có 3.720 dự án FDI, với tổng vốn đầu tư đăng ký khoảng 52,39 tỷ USD. GRDP trong 9 tháng đầu năm 2026 ước tăng 11,81%, xếp thứ 4 trong số 34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Sự hiện diện của các tập đoàn công nghệ và sản xuất toàn cầu đã hình thành lực lượng ngày càng đông đảo gồm chuyên gia, kỹ sư, nhà quản lý và người lao động nước ngoài làm việc lâu dài tại địa phương.

Trong bối cảnh đó, câu chuyện đặt ra không đơn thuần là có bao nhiêu căn hộ có thể bán hoặc cho người nước ngoài thuê. Vấn đề lớn hơn là Thành phố cần chuẩn bị một môi trường sống như thế nào để tương xứng với quy mô và chất lượng dòng vốn đầu tư mà chúng ta hướng tới thu hút.

Tôi cho rằng, khi cạnh tranh thu hút đầu tư chuyển dần từ số lượng sang chất lượng, lợi thế của một địa phương không thể chỉ được đo bằng quỹ đất công nghiệp, hạ tầng nhà máy hay các chính sách hỗ trợ đầu tư. Khả năng thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là một bộ phận quan trọng cấu thành năng lực cạnh tranh của địa phương.

Vì vậy, nhà ở dành cho người nước ngoài không nên chỉ được nhìn nhận như một thị trường ngách của bất động sản, mà cần được xem là một cấu phần của hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế, thu hút FDI chất lượng cao và nâng cao khả năng cạnh tranh của Thành phố trong dài hạn.

Qua quá trình triển khai chính sách nhà ở cho người nước ngoài tại Bắc Ninh, ông có thể chia sẻ những kết quả đạt được và những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ?

Thời gian qua, Thành phố Bắc Ninh đã từng bước chuyển từ chủ trương sang triển khai thực tế. Ngay từ tháng 3/2026, Ủy ban Nhân dân Thành phố đã yêu cầu rà soát, công khai danh mục các dự án nhà ở mà tổ chức, cá nhân nước ngoài được phép sở hữu. Sau đó, Sở Xây dựng tiếp tục công bố các danh mục dự án và hạn mức sở hữu cụ thể.

Theo số liệu của cơ quan đăng ký đất đai, đến nay, toàn Thành phố đã cấp 498 Giấy chứng nhận cho tổ chức, cá nhân nước ngoài. Đáng chú ý, 100% hồ sơ được giải quyết đúng hạn, trong thời gian thực hiện thủ tục hành chính là 8 ngày làm việc. Các hồ sơ còn lại đang trong quá trình thẩm định hoặc chờ xác nhận hoàn thành nghĩa vụ tài chính.

Những con số này cho thấy nhu cầu sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Thành phố Bắc Ninh là nhu cầu thực tế, đã chuyển hóa thành các giao dịch và quyền sở hữu cụ thể. Đồng thời, đối với những hồ sơ đã đủ điều kiện chuyển sang khâu đăng ký, cấp Giấy chứng nhận, thời gian xử lý tại cơ quan đăng ký đất đai hiện không phải là điểm nghẽn lớn.

Tuy nhiên, để đánh giá đầy đủ hiệu quả thực thi chính sách, cần nhìn nhận toàn bộ quá trình trước và sau một giao dịch. Người nước ngoài có dễ dàng tìm được sản phẩm phù hợp hay không? Họ có thể xác định chính xác dự án nào đủ điều kiện cho người nước ngoài sở hữu và còn hạn mức bao nhiêu hay không? Quy trình tư vấn, giao dịch và chuẩn bị hồ sơ có thuận tiện không? Các thông tin cần thiết đã được kết nối, công khai đầy đủ để người có nhu cầu dễ dàng tiếp cận hay chưa?

Theo tôi, đây mới là những vấn đề cần tiếp tục quan tâm. Mục tiêu không chỉ là giải quyết nhanh các thủ tục hành chính ở khâu cuối, mà còn phải tạo thuận lợi cho người nước ngoài trong toàn bộ quá trình tìm hiểu, lựa chọn nhà ở, thực hiện giao dịch và xác lập quyền sở hữu hợp pháp tại Thành phố.

Để thị trường nhà ở dành cho người nước ngoài tại Bắc Ninh phát triển đúng hướng, theo ông, Thành phố cần tập trung vào những vấn đề trọng tâm nào?

Theo tôi, Thành phố cần tập trung vào 4 vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, lượng hóa nhu cầu thực tế. Cần làm rõ hiện có bao nhiêu chuyên gia, nhà quản lý, kỹ sư và người lao động nước ngoài đang làm việc tại Thành phố; họ tập trung ở những khu công nghiệp nào; nhu cầu thuê hay mua nhà, lưu trú ngắn hạn hay dài hạn ra sao; khả năng chi trả ở mức nào. Đồng thời, cần dự báo nhu cầu trong 3-5 năm tới để chủ động định hướng phát triển nguồn cung. Nếu không có dữ liệu đủ tin cậy, việc quy hoạch và đưa ra quyết định đầu tư sẽ gặp nhiều khó khăn.

Thứ hai, đánh giá đúng chất lượng và mức độ phù hợp của nguồn cung. Việc rà soát không nên chỉ dừng ở số lượng căn hộ hiện có, mà cần đánh giá liệu nguồn cung có nằm ở những khu vực mà người lao động quốc tế có nhu cầu sinh sống hay không; có đáp ứng được yêu cầu về dịch vụ, quản lý vận hành, giao thông, giáo dục, thương mại và chất lượng môi trường sống hay không. Đây là cơ sở để xác định những phân khúc còn thiếu và định hướng phát triển sản phẩm phù hợp.

Thứ ba, phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm giải quyết. Đối với những thủ tục thuộc thẩm quyền của Thành phố và các sở, ngành, cần xác định rõ đơn vị phụ trách, phương thức xử lý và thời hạn thực hiện. Với những vấn đề liên quan đến quy định pháp luật hoặc chính sách thuộc thẩm quyền Trung ương, cần tổng hợp đầy đủ, có căn cứ thực tiễn để kiến nghị điều chỉnh. Không nên gộp tất cả khó khăn vào khái niệm chung là 'vướng cơ chế', mà cần xác định cụ thể từng vấn đề để có hướng xử lý phù hợp.

Thứ tư, nâng cao khả năng tiếp cận và khai thác thông tin. Ủy ban Nhân dân Thành phố Bắc Ninh đã tổ chức công khai danh mục dự án theo quy định. Tuy nhiên, bước tiếp theo cần hướng tới xây dựng một hệ thống dữ liệu thuận tiện hơn, giúp người nước ngoài và doanh nghiệp FDI dễ dàng tìm hiểu dự án phù hợp, số lượng sản phẩm còn được phép sở hữu, điều kiện và thủ tục liên quan, cũng như đầu mối liên hệ để được hướng dẫn.

Trên thực tế, công khai thông tin là yêu cầu pháp lý, nhưng chuyển thông tin thành dữ liệu có cấu trúc, dễ tra cứu và có thể sử dụng mới tạo thêm giá trị cho thị trường. Ủy ban Nhân dân Thành phố đã giao Sở Xây dựng cập nhật số lượng nhà ở được phép cho tổ chức, cá nhân nước ngoài sở hữu, số lượng đã được mua, thuê mua và cấp Giấy chứng nhận; Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm cung cấp thông tin phát sinh để phục vụ việc cập nhật, công bố công khai.

Đây là cơ sở quan trọng để Thành phố nghiên cứu xây dựng cổng dữ liệu hoặc cẩm nang trực tuyến dành cho người nước ngoài có nhu cầu tìm hiểu, thuê hoặc sở hữu nhà ở tại Bắc Ninh trong thời gian tới.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 43-2026 phát hành ngày 26/10/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-43-2026.html