Phái sinh & Chứng quyền

Kim Long thắng thầu xe buýt điện tại Thái Lan, thương vụ bất ngờ gây tranh cãi lớn

Vietnamfinance
· 11/11/2026

Xe buýt điện Việt Nam xuất hiện trong dự án hơn 63 triệu baht

Ngày 9/11, Đại học Công nghệ Suranaree (SUT), một trường đại học tại Nakhon Ratchasima của Thái Lan, phát đi thông cáo chính thức nhằm làm rõ những tranh cãi liên quan đến dự án thuê dịch vụ xe buýt điện, một phần trong chiến lược phát triển khuôn viên xanh và bền vững của nhà trường.

Việc này diễn ra sau khi truyền thông và mạng xã hội Thái Lan đặt câu hỏi về việc SUT sử dụng xe buýt điện nhập khẩu từ Việt Nam, trong khi Thái Lan cũng có các nhà máy sản xuất loại phương tiện này.

Theo báo Matichon, dự án có quy mô 9 xe buýt điện, thời hạn thuê dịch vụ 5 năm, với tổng giá trị khoảng 63,72 triệu baht. Những ý kiến chỉ trích tập trung vào việc một cơ sở giáo dục công lập sử dụng nguồn lực tài chính để thuê phương tiện nhập khẩu, thay vì ưu tiên sản phẩm do ngành công nghiệp ô tô trong nước sản xuất.

Đội xe buýt điện được SUT giới thiệu với tên gọi SUT EV Bus, gồm 9 phương tiện đánh số từ 1 đến 9, bắt đầu phục vụ từ ngày 5/11. Các xe hoạt động từ 7h đến 21h, thay thế phương tiện sử dụng động cơ diesel trước đây, hướng tới giảm phát thải trong khuôn viên trường.

Những chiếc xe được đưa vào sử dụng mang thương hiệu Kim Long Motor của Việt Nam. Hình ảnh giới thiệu đội xe cho thấy logo Kim Long xuất hiện trên bảng đồng hồ điều khiển, đồng thời thiết kế phương tiện phù hợp với dòng xe buýt điện đô thị của hãng.

Sự xuất hiện của xe buýt điện Kim Long tại một trường đại học công lập Thái Lan là diễn biến đáng quan tâm đối với ngành công nghiệp ô tô Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh các doanh nghiệp trong nước đang đẩy mạnh xuất khẩu phương tiện thương mại sử dụng năng lượng sạch.

Thông tin về đội xe bus điện của SUT. Ảnh: SUT

Trước đó, ngày 10/9, Công ty Cổ phần Kim Long Motor Huế công bố bàn giao lô 9 xe buýt điện KIMLONGB30-EV cho Công ty TNHH INNOPOWER của Thái Lan. Đây là đợt bàn giao đầu tiên trong hợp đồng xuất khẩu tổng cộng 113 xe buýt điện giữa hai doanh nghiệp, với kế hoạch hoàn tất trong năm 2026.

Lô xe đầu tiên được lên kế hoạch xuất cảng Chân Mây vào ngày 18/9. Theo Kim Long Motor, đối tác INNOPOWER là liên doanh giữa ba doanh nghiệp năng lượng lớn của Thái Lan, gồm Cơ quan Phát điện Thái Lan (EGAT), RATCH Group và Electricity Generating Public Company Limited (EGCO).

Thông tin về hợp tác giữa Kim Long và INNOPOWER càng thu hút sự chú ý khi Korat Daily, tờ báo địa phương tại Nakhon Ratchasima, đề cập INNOPOWER là doanh nghiệp thực hiện dự án xe buýt điện tại SUT.

Sự hiện diện của thương hiệu ô tô Việt Nam tại một thị trường vốn có ngành công nghiệp sản xuất và lắp ráp ô tô phát triển mạnh như Thái Lan là một điểm đáng quan tâm. Tuy nhiên, cơ hội mở rộng thị trường của Kim Long cũng diễn ra trong bối cảnh chính sách hỗ trợ sản xuất nội địa tại nước sở tại đang được quan tâm.

Vì sao trường đại học Thái Lan chọn xe nhập khẩu của Kim Long?

Trong thông cáo ngày 9/11, Đại học Công nghệ Suranaree khẳng định dự án xe buýt điện được triển khai nhằm thay thế hợp đồng vận tải cũ đã hết hạn, đồng thời tiếp tục áp dụng mô hình quản trị tinh gọn mà nhà trường theo đuổi từ nhiều năm qua.

Theo SUT, việc thuê ngoài dịch vụ vận tải giúp trường không phải trực tiếp sở hữu phương tiện, hạn chế gánh nặng đầu tư ban đầu và chi phí bảo dưỡng dài hạn. Hợp đồng bao gồm cả xe buýt điện, tài xế và hệ thống bảo dưỡng, thay vì chỉ mua sắm phương tiện.

Do đó, khoản ngân sách hơn 63 triệu baht được truyền thông Thái Lan đề cập là giá trị của gói dịch vụ trong 5 năm, không phải số tiền trường bỏ ra để mua 9 chiếc xe buýt điện.

Một trong những nội dung được SUT nhấn mạnh là hồ sơ mời thầu không có quy định hạn chế xe buýt điện nhập khẩu. Theo nhà trường, điều khoản tham chiếu (TOR) cho phép các đơn vị tham gia đề xuất xe được sản xuất và lắp ráp tại Thái Lan ở nhà máy đạt tiêu chuẩn ISO 9001, hoặc xe nhập khẩu đáp ứng đầy đủ quy định pháp luật, đủ điều kiện đăng ký và lưu hành tại nước này.

Như vậy, các nhà cung cấp phương tiện trong nước và nước ngoài đều có cơ hội tham gia cạnh tranh, miễn đáp ứng được những yêu cầu kỹ thuật và pháp lý.

Đối với chính sách ưu tiên hàng sản xuất trong nước, SUT cho biết hồ sơ đấu thầu điện tử công bố ngày 6/3/2026 đã quy định cụ thể cơ chế ưu đãi dành cho sản phẩm được Liên đoàn Công nghiệp Thái Lan cấp chứng nhận Made in Thailand (MiT). Theo đó, nếu một nhà thầu đề xuất sản phẩm có chứng nhận MiT với mức giá cao hơn giá chào thấp nhất không quá 5%, nhà trường sẽ ưu tiên lựa chọn nhà thầu cung cấp sản phẩm được chứng nhận này.

Tuy nhiên, kết quả kiểm tra hồ sơ cho thấy cả hai nhà thầu tham gia đều không đề xuất xe buýt điện có chứng nhận MiT. Vì vậy, không đơn vị nào đủ điều kiện được hưởng ưu đãi về giá. Việc lựa chọn nhà thầu được thực hiện dựa trên khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và mức giá chào thầu thấp nhất theo quy định.

Tuyên bố của SUT về vấn đề sử dụng xe bus điện nhập khẩu. Ảnh: SUT

Đại học Công nghệ Suranaree khẳng định toàn bộ quá trình đấu thầu tuân thủ Luật Mua sắm công và Quản lý vật tư công năm 2017 của Thái Lan, đồng thời bảo đảm các nguyên tắc minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả sử dụng ngân sách.

Tuyên bố này phần nào lý giải cơ sở lựa chọn dịch vụ vận tải sử dụng phương tiện nhập khẩu, song cũng cho thấy tính phức tạp của chính sách hỗ trợ công nghiệp nội địa. Việc một quốc gia có năng lực sản xuất xe buýt điện không đồng nghĩa các sản phẩm trong nước đương nhiên được lựa chọn trong mọi dự án sử dụng ngân sách công. Doanh nghiệp vẫn phải tham gia đấu thầu, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, giá cả và các điều kiện hưởng ưu đãi theo quy định.

Trường hợp tại SUT cho thấy các thương hiệu xe thương mại Việt Nam đang có cơ hội tham gia thị trường khu vực thông qua những hợp đồng cung cấp phương tiện và dịch vụ vận tải. Thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá bán xe, khả năng đáp ứng yêu cầu vận hành, bảo dưỡng, độ an toàn và hiệu quả khai thác dài hạn cũng có vai trò quan trọng.

Theo Kim Long Motor, các dòng xe điện do doanh nghiệp sản xuất đã đạt tỷ lệ nội địa hóa trên 60% vào tháng 9/2026, với mục tiêu nâng lên 90% vào cuối năm. Hãng cũng cam kết phối hợp cùng đối tác Thái Lan trong hoạt động bảo hành, bảo dưỡng và hỗ trợ kỹ thuật, thay vì chỉ dừng lại ở việc bàn giao phương tiện.

Về phía SUT, nhà trường hiện khẳng định quy trình lựa chọn nhà cung cấp được thực hiện đúng quy định. Những thông tin đã công bố chưa cho thấy kết luận của cơ quan có thẩm quyền về bất kỳ sai phạm nào trong quá trình đấu thầu.

Đại học Công nghệ Suranaree (SUT) là một trong những cơ sở đào tạo và nghiên cứu khoa học, công nghệ hàng đầu Thái Lan. Thành lập năm 1990 tại Nakhon Ratchasima, SUT là đại học công lập tự chủ đầu tiên của nước này. Theo bảng xếp hạng QS World University Rankings 2027, trường nằm trong nhóm 10 đại học có thứ hạng cao nhất Thái Lan, đồng thời giữ vị trí dẫn đầu cả nước về số lượng công bố khoa học trên mỗi giảng viên theo QS Asia University Rankings 2027.