Đưa thuế xăng dầu về 0

Chứng khoán KIS nhận thấy nguyên nhân chính đẩy lạm phát lên cao như hiện nay là giá dầu tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị ở khu vực Trung Đông. Xăng dầu là đầu vào của hầu hết hoạt động sản xuất và vận tải, nên khi giá xăng dầu tăng, giá nhiều mặt hàng khác cũng tăng theo. Vì vậy, giải pháp phù hợp nhất là giảm bớt tác động của giá dầu thế giới lên giá bán trong nước, cụ thể là giảm thuế đối với xăng dầu.

Ngày 12/4/2026, Quốc hội ban hành Nghị quyết 19/2026/QH16. Theo đó, từ ngày 16/4, thuế bảo vệ môi trường với xăng, dầu diesel, dầu hỏa, dầu mazut và nhiên liệu bay về 0 đồng/lít. Các mặt hàng này cũng không phải kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng, còn thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng về 0%.

Chính sách này đã được gia hạn nhiều lần. Ngày 30/9, Chính phủ ban hành Nghị quyết 43/2026/NQ-CP, kéo dài mức thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng ưu đãi đến hết ngày 31/12/2026. Riêng thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng nay thực hiện theo mức quy định của luật. Nhờ vậy, ngày 22/10, giá xăng E10 RON95 ở Việt Nam là 25.213 đồng/lít. Chứng khoán KIS nhận thấy chính sách này mang lại hiệu quả lớn, khi giá xăng trong nước vẫn thấp hơn Thái Lan, Campuchia và Trung Quốc.

Giữ giá các mặt hàng Nhà nước quản lý

Chứng khoán KIS nhận định công cụ thứ hai Chính phủ sử dụng để kiềm chế lạm phát là giữ ổn định giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý. Đây là những mặt hàng thiết yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sinh hoạt của người dân và chi phí sản xuất của doanh nghiệp. Giá điện bán lẻ bình quân được giữ nguyên từ đầu năm, sau lần tăng 4,8% vào ngày 10/5/2025. Với xăng dầu, giá bán trong nước đã qua nhiều lần điều chỉnh và đang bám sát giá thế giới nhưng có quỹ bình ổn giá và thuế làm đệm để tránh tăng sốc.

Tuy vậy, một số dịch vụ công vẫn phải điều chỉnh giá theo lộ trình. Bộ Y tế đã duyệt giá khám, chữa bệnh mới cho một số bệnh viện, với mức tăng khoảng 4%. Ở giáo dục, trần học phí năm học 2026-2027 của các trường đại học công lập tăng bình quân khoảng 10%. Đây là các khoản điều chỉnh theo kế hoạch, nhưng vẫn tạo thêm áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) những tháng cuối năm, khi mức giá mới bắt đầu được áp dụng.

Giữ tỷ giá và ổn định lãi suất

Chính sách tiền tệ cũng được sử dụng trong giai đoạn này, với trọng tâm là giữ ổn định tỷ giá. Trong 9 tháng đầu năm, Ngân hàng Nhà nước giữ nguyên các mức lãi suất điều hành. Đến ngày 30/9, tỷ giá trên thị trường liên ngân hàng giảm 1,22% so với cuối năm 2025, nghĩa là đồng Việt Nam tăng giá. Chứng khoán KIS nhận thấy đồng tiền ổn định giúp hạn chế giá hàng nhập khẩu tăng thêm khi giá năng lượng thế giới đang cao.

Chính sách ổn định tỷ giá và điều hành tín dụng là những yếu tố quan trọng trong nỗ lực kiểm soát lạm phát năm 2026.

Về tín dụng, Ngân hàng Nhà nước dự kiến mức tăng trưởng cả năm 2026 khoảng 15%, có thể điều chỉnh theo diễn biến thực tế nhưng vẫn phải bảo đảm kiểm soát được lạm phát. Đến cuối tháng 9, tín dụng đã tăng 11,59% so với cuối năm 2025 và 16,69% so với cùng kỳ năm trước. Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà, mức tăng này phù hợp với mục tiêu đề ra cho cả năm.

Sang tháng 10, chính sách đang nghiêng về hỗ trợ tăng trưởng. Ngày 18/10, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng thương mại giảm ít nhất 0,5 điểm phần trăm lãi suất huy động và hạ lãi suất cho vay 1,5-2 điểm phần trăm với các lĩnh vực ưu tiên. Ngân hàng không thực hiện có thể bị giảm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng. Chi phí vốn rẻ hơn sẽ hỗ trợ doanh nghiệp và thị trường. Tuy nhiên, khi lượng tiền đưa vào nền kinh tế tăng lên trong lúc giá năng lượng còn cao, áp lực lạm phát có thể quay trở lại, nhất là nếu tín dụng tăng nhanh hơn mục tiêu.

Triển vọng lạm phát

Trong ba tháng cuối năm, áp lực giá được dự báo vẫn còn. Chứng khoán KIS nhận thấy rủi ro có thể đến từ bốn nguồn chính. Thứ nhất, giá năng lượng toàn cầu có thể tiếp tục biến động nếu căng thẳng địa chính trị kéo dài. Thứ hai, chuỗi cung ứng gián đoạn có thể đẩy chi phí nhập khẩu nguyên vật liệu tăng lên. Thứ ba, đầu tư công thường được đẩy mạnh giải ngân vào cuối năm, làm tăng nhu cầu vật liệu xây dựng. Thứ tư, tiêu dùng dịp cuối năm và chuẩn bị Tết Nguyên đán thường kéo giá hàng hóa, dịch vụ đi lên.

Ngoài ra, các mức thuế ưu đãi với xăng dầu sẽ hết hạn vào ngày 31/12/2026. Nếu không được gia hạn trong khi giá dầu vẫn cao, giá xăng đầu năm 2027 có thể tăng đáng kể. Khi đó, chi phí vận tải và sản xuất cũng tăng theo, rồi lan sang giá của nhiều mặt hàng khác.

Chứng khoán KIS cho rằng lạm phát năm 2026 có thể xoay quanh mức mục tiêu, nhưng áp lực có thể bắt đầu gia tăng từ những tháng đầu năm 2027. Nguyên nhân là tác động trễ của việc mở rộng tín dụng và khả năng giá xăng dầu tăng khi ưu đãi thuế kết thúc. Diễn biến giá dầu, quyết định gia hạn ưu đãi thuế và tốc độ tăng tín dụng sẽ là những yếu tố cần theo dõi sát trong thời gian tới.