Kỷ nguyên tiền rẻ của Nhật Bản đang đi đến hồi kết?

Kỷ nguyên tiền rẻ của Nhật Bản đang đi đến hồi kết?Bích Hợp-18/09/2026 13:15 (GMT+7)(VNF) - Từ lãi suất âm lên 1,25% chỉ trong hơn hai năm, Nhật Bản đang rời xa mô hình tiền rẻ từng kéo dài hàng thập kỷ. Nhưng khi lãi suất tăng, đồng yên vẫn yếu và nội bộ Ngân hàng Trung ương Nhật Bản còn nhiều bất đồng, câu hỏi đặt ra là: kỷ nguyên tiền rẻ thực sự đang đi đến hồi kết, hay Nhật Bản mới chỉ bước vào một giai đoạn chuyển tiếp?TIN LIÊN QUANBOJ tăng lãi suất lên cao nhất 31 năm, chứng khoán châu Á khởi sắc18/09/2026 10:45Bước ngoặt trong chính sách tiền tệ Nhật BảnTrong nhiều thập kỷ, Nhật Bản là một ngoại lệ của kinh tế toàn cầu. Khi phần lớn các nền kinh tế lớn tìm cách kiểm soát lạm phát bằng lãi suất cao, Nhật Bản lại phải vật lộn với giảm phát, tăng trưởng yếu và nhu cầu trong nước trì trệ.Mức lãi suất âm từng trở thành một đặc trưng của Nhật Bản, đồng thời biến đồng yên thành một trong những nguồn vốn giá rẻ quan trọng đối với các nhà đầu tư toàn cầu.Nhưng bức tranh đó đang thay đổi. Việc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) nâng lãi suất lên 1,25%, mức cao nhất kể từ năm 1995, không chỉ là một quyết định chính sách đơn lẻ. Đây là bước mới nhất trong quá trình bình thường hóa tiền tệ bắt đầu từ năm 2024, khi BOJ đưa lãi suất ra khỏi mức âm -0,1%.Lạm phát toàn phần của Nhật Bản trong tháng 8 ở mức 1,9% (Ảnh:Anadolu/Getty Images)Đáng chú ý hơn, khoảng cách giữa các lần tăng lãi suất đang được rút ngắn. Lần tăng mới nhất diễn ra chỉ 3 tháng sau đợt trước, thay vì khoảng 6 tháng như trước đó. Điều này cho thấy quá trình rời khỏi chính sách siêu nới lỏng đang có dấu hiệu được đẩy nhanh.Nếu nhìn lại quãng đường từ đầu năm 2024, thay đổi của Nhật Bản trở nên rõ ràng hơn nhiều: từ lãi suất âm -0,1% lên 1,25% trong khoảng hai năm rưỡi.Đối với một nền kinh tế từng sống với chi phí vốn cực thấp trong nhiều thập kỷ, đây là một bước chuyển lớn.Trong thời gian dài, vấn đề của Nhật Bản không phải là lạm phát quá cao mà ngược lại, là nguy cơ giảm phát. Chính sách tiền tệ siêu nới lỏng vì thế được duy trì để khuyến khích tín dụng, đầu tư và tiêu dùng, đồng thời tạo điều kiện để nền kinh tế thoát khỏi vòng xoáy giá cả trì trệ.Giờ đây, bài toán đã khác. Lạm phát toàn phần của Nhật Bản trong tháng 8 ở mức 1,9%, trong khi lạm phát lõi là 1,7%. Con số này chưa vượt mục tiêu 2% của BOJ, nhưng ngân hàng trung ương lo ngại áp lực giá có thể tăng trở lại và vượt mục tiêu trong thời gian tới.Áp lực còn đến từ bên ngoài. Giá năng lượng tăng khiến Nhật Bản chịu tác động đáng kể do phụ thuộc lớn vào nhập khẩu. Trong tháng 8, nhập khẩu của Nhật Bản tăng 28% so với cùng kỳ, mức tăng mạnh nhất trong gần 4 năm, khi chi phí nhập khẩu dầu tăng cao.Tuy nhiên, con đường phía trước không hoàn toàn rõ ràng. Quyết định nâng lãi suất lần này chỉ được thông qua với tỷ lệ 7-2. Hai thành viên của BOJ là ông Toichiro Asada và bà Ayano Sato phản đối, cho rằng các điều kiện kinh tế và giá cả chưa đủ mạnh để cần tiếp tục nâng lãi suất. Ông Asada đặc biệt lưu ý rằng lạm phát lõi vẫn dưới 2%, trong khi bà Sato cho rằng diễn biến kinh tế và giá cả chưa tăng tốc đáng kể so với trước.Sự chia rẽ này cho thấy ngay bên trong BOJ vẫn tồn tại câu hỏi về việc Nhật Bản nên bình thường hóa chính sách nhanh đến đâu.Lãi suất 1,25% vẫn thấp hơn đáng kể so với Mỹ và nhiều nền kinh tế phát triển khác. Mức lãi suất hiện tại đã tiến gần vùng lãi suất trung tính mà BOJ ước tính khoảng 1,1-2,5%, nhưng tốc độ tiến tới vùng này vẫn là vấn đề chưa rõ ràng.Vì vậy, câu chuyện phía trước không đơn giản là BOJ sẽ tiếp tục tăng lãi suất bao nhiêu lần. Điều quan trọng hơn là liệu nền kinh tế Nhật Bản có đủ sức hấp thụ một mặt bằng chi phí vốn cao hơn sau nhiều năm quen với tiền rẻ hay không.Khi đồng yên không còn là nguồn vốn giá rẻSự thay đổi của Nhật Bản có ý nghĩa vượt ra ngoài biên giới nước này. Trong nhiều năm, lãi suất thấp của Nhật Bản đã tạo điều kiện cho một chiến lược đầu tư phổ biến: vay bằng yên với chi phí thấp rồi chuyển vốn sang những tài sản có lợi suất cao hơn.Reuters dẫn các số liệu ước tính cho thấy lượng vay yên xuyên biên giới có thể đã đạt khoảng 360.000 tỷ yên, tương đương 2.340 tỷ USD, vào tháng 3.Khi lãi suất Nhật Bản tăng và đồng yên mạnh lên, bài toán của các nhà đầu tư cũng thay đổi. Chi phí vay yên tăng, trong khi việc đồng yên tăng giá có thể làm gia tăng chi phí khi đóng các vị thế vay yên.Điều này từng được thể hiện rõ vào năm 2024, khi một đợt tăng lãi suất bất ngờ của BOJ góp phần thúc đẩy đồng yên tăng mạnh và gây ra một đợt bán tháo trên nhiều thị trường.Năm nay, thị trường đã bắt đầu điều chỉnh trước khả năng BOJ thắt chặt hơn. Những biến động của đồng yên đầu tháng 9 đã gây sức ép lên các chiến lược carry trade, trong bối cảnh nhà đầu tư thu hẹp các vị thế bán yên.Điều đó cho thấy sự thay đổi của BOJ không chỉ liên quan đến người vay tiền tại Nhật Bản. Nó còn có thể tác động tới dòng vốn quốc tế vốn đã quen với việc sử dụng đồng yên như một nguồn tài trợ giá rẻ.Nếu mục tiêu của việc tăng lãi suất là một phần nhằm tạo thêm sức mạnh cho đồng yên, diễn biến sau quyết định mới nhất lại cho thấy nhiệm vụ này không đơn giản. Đồng yên giảm khoảng 0,5-0,6% so với USD sau khi BOJ nâng lãi suất lên 1,25%.Thị trường quan tâm không chỉ đến mức lãi suất hiện tại mà còn đến chênh lệch lãi suất với Mỹ, tốc độ tăng tiếp theo và thông điệp của BOJ về chính sách trong tương lai.Nhật Bản thậm chí đã phải chi số tiền kỷ lục 15.400 tỷ yên, tương đương khoảng 96,5 tỷ USD, trong khoảng thời gian từ cuối tháng 7 đến cuối tháng 8 để hỗ trợ đồng yên, theo số liệu của Bộ Tài chính Nhật Bản.Có thể thấy Nhật Bản chưa bước vào một thời kỳ lãi suất cao, nhưng thời kỳ mà đồng yên gần như là nguồn vốn miễn phí cũng đang dần thay đổi. Sự dịch chuyển đó không chỉ làm tăng chi phí vốn đối với các hộ gia đình và doanh nghiệp Nhật Bản, mà còn có thể buộc các nhà đầu tư toàn cầu tính toán lại những chiến lược đã dựa vào đồng yên giá rẻ trong nhiều năm.Đồng yên bất ngờ tăng mạnh so với USDĐồng yên bất ngờ tăng mạnh so với USDTài chính quốc tế(VNF) - Đồng yên Nhật Bản tăng mạnh so với đồng USD, leo lên vùng 153 yên/USD trong phiên sáng 8/9 và chạm mức cao nhất trong 6 tháng, trong bối cảnh kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) sẽ đẩy nhanh tốc độ tăng lãi suất.