Trái phiếu

Lãi suất trái phiếu ngân hàng vẫn sát 10%/năm dù lãi suất huy động hạ nhiệt

Vietnamfinance
· hôm qua

Lãi suất trái phiếu ngân hàng vẫn neo cao

Theo dữ liệu của Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội, từ ngày 18/10 đến nay, các ngân hàng đã phát hành 13 lô trái phiếu để huy động hơn 15.600 tỷ đồng.

Đáng chú ý, lãi suấy của các lô mới phát hành của nhóm tư nhân như TPBank, Sacombank, Techcombank nhích thêm khoảng 0,1-0,4 điểm phần trăm so với tháng trước. Đơn cử như trong ngày 3/11, TPBank phát hành lô trái phiếu TPBL12619 kỳ hạn 10 năm nhằm huy động 400 tỷ đồng với lãi suất phát hành 9,7%/năm.

Còn theo báo cáo của KIS, tính chung trong tháng 10/2026, tổng giá trị phát hành trái phiếu đạt 35.585 tỷ đồng, giảm 53,82% so với tháng trước và 45,97% so với cùng kỳ năm trước. Song, ngân hàng vẫn là nhóm phát hành lớn nhất với tổng quy mô 29.963 tỷ đồng, chiếm 84,2%. BIDV dẫn đầu với 10.150 tỷ đồng, theo sau là OCB với 6.000 tỷ đồng.

Lãi suất danh nghĩa bình quân của ngành ngân hàng vẫn neo ở mức cao.

Về lãi suất, lãi suất danh nghĩa bình quân giảm tới 9,3% nhưng ngành ngân hàng vẫn duy trì ở mức 8,9%. Trong đó, lãi suất của nhiều lô trái phiếu của các ngân hàng vẫn neo ở mức trên 9%/năm, như lô trái phiếu kỳ hạn 24 – 36 tháng của OCB với lãi suất 9%/năm, Sacombank với lô trái phiếu 9,5 – 9,6%/năm, PVcomBank với lãi suất 9,6 – 10,5%/năm, VIB với lãi suất 9,4%/năm hay LPBank với lãi suất 9,68%/năm.

Việc lãi suất trái phiếu của các ngân hàng vẫn tiệm cận vùng đỉnh giai đoạn 2022 - 2023 diễn ra trong bối cảnh lãi suất huy động đã hạ nhiệt, đồng loạt giảm 0,5 – 1 điểm phần trăm.

Theo VCBS, sau Công văn 9736/NHNN-XSTT yêu cầu giảm lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch phát sinh mới kỳ hạn trên 6 tháng, mặt bằng lãi suất huy động giảm đồng loạt khoảng 42 – 52 điểm phần trăm so với tháng 9. Cụ thể, ở kỳ hạn 1 – 3 tháng, lãi suất huy động bình quân trong tháng 10/2026 đã giảm 7 – 12 điểm phần trăm so với tháng trước, xuống còn 3,43 – 3,85%; kỳ hạn 6 tháng giảm 49 điểm phần trăm, xuống còn 4,47%, kỳ hạn 9 tháng giảm 48 điểm phần trăm; kỳ hạn 18 – 24 tháng giảm 49 điểm phần trăm và kỳ hạn 36 tháng giảm 52 điểm phần trăm.

Nguyên nhân lãi suất phát hành trái phiếu ngân hàng chưa thể giảm ngay và thường neo ở mức cao hơn mặt bằng lãi suất huy động tiết kiệm thông thường do công cụ này phải gánh thêm các khoản phần bù rủi ro, phần bù thanh khoản cho kỳ hạn dài.

Lãi suất huy động ghi nhận giảm trong tháng 10/2026.

Cụ thể, về bản chất loại hình huy động vốn, cả tiền gửi tiết kiệm và trái phiếu đều ghi nhận nghĩa vụ nợ phải trả trên bảng cân đối kế toán của ngân hàng. Tuy nhiên, nếu xét về lãi suất và chi phí huy động, tiền gửi luôn là kênh có chi phí thấp và linh hoạt hơn đáng kể so với phát hành trái phiếu. Ngoài ra, lãi suất tiền gửi được ấn định trong suốt kỳ hạn và có thể được điều chỉnh tăng, giảm linh hoạt dựa vào thanh khoản thị trường.

Trái lại, lãi suất trái phiếu thường theo cơ chế thả nổi do kéo dài nhiều năm, được tính bằng lãi suất tham chiếu bình quân của 4 ngân hàng quốc doanh cộng với biên độ cố định nhằm phản ánh sát biến động chi phí vốn trên thị trường. Do độ trễ này, lãi suất kỳ đầu tiên của các lô trái phiếu ngân hàng vẫn neo ở mức cao.

Nghịch lý trên thị trường vốn

Theo số liệu từ Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA), lũy kế 10 tháng năm 2026, ngân hàng là nhóm phát hành trái phiếu nhiều nhất, chiếm 55% giá trị toàn thị trường, tức khoảng 260.000 tỷ đồng. Riêng tháng 9 và 10 là cao điểm phát hành của nhóm ngân hàng với khoảng 100.000 tỷ đồng, trong đó một vài lô trả lãi đến 10,5%.

Theo giới phân tích, việc ngân hàng đẩy mạnh phát hành trái phiếu và lãi suất trái phiếu ngân hàng tăng cao phản ánh nhu cầu bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn vốn đang ngày càng tăng. Đồng thời, việc phát hành trái phiếu cũng giúp các ngân hàng cân đối lại tài sản và nguồn vốn, giảm mức độ phụ thuộc vào vốn tín dụng ngắn hạn.

Tuy nhiên, chính vai trò áp đảo ở khâu phát hành này lại làm lộ ra một nghịch lý của thị trường khi kênh trái phiếu vốn được kỳ vọng 'chia lửa' với tín dụng ngân hàng, nhưng ngân hàng cũng là nhà đầu tư mua nhiều nhất, trong khi các quỹ đầu tư chưa đóng được vai trò đối trọng.

Chia sẻ tại sự kiện gần đây, ông Phạm Phú Khôi, Tổng Thư ký VBMA cho biết ngân hàng còn làm đại lý phát hành, phân phối và bảo lãnh, nên dù doanh nghiệp vay qua tín dụng hay huy động qua trái phiếu, dòng vốn đều không rời khỏi hệ thống ngân hàng. Hệ quả là một vòng khép kín: tiền tiết kiệm của dân cư và doanh nghiệp gửi vào ngân hàng, ngân hàng phát hành trái phiếu để huy động thêm, rồi lại dùng nguồn vốn đó đầu tư vào trái phiếu.

Cùng nhận định, ông Nguyễn Hữu Hiệu, Tổng giám đốc FiinGroup, cho biết ngân hàng vừa là bên phát hành nhiều nhất, vừa là trái chủ lớn nhất khi nắm giữ gần 60% lượng trái phiếu doanh nghiệp. Mức độ tập trung này khiến thị trường lệ thuộc vào các ngân hàng, và theo ông, nếu xảy ra sự cố như một số trường hợp trước đây, hệ lụy với nền kinh tế sẽ rất lớn.

Rủi ro đó càng đáng chú ý khi lượng trái phiếu đến hạn dồn về những tháng cuối năm. Theo VBMA, từ nay đến hết năm 2026 có khoảng 106.155 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn, trong đó khối ngân hàng chiếm khoảng 20.756 tỷ đồng. Các ngân hàng vì vậy phải vừa bố trí dòng tiền trả nợ gốc, vừa tiếp tục phát hành mới để đáp ứng nhu cầu kinh doanh và yêu cầu an toàn vốn, nghĩa là vòng luẩn quẩn nói trên tiếp tục được duy trì bằng chính áp lực trả nợ.