Làn sóng đầu tư hạ tầng AI 10 nghìn tỷ USD của Mỹ bắt đầu gặp nhiều trở ngại

Làn sóng đầu tư cơ sở hạ tầng (AI) trị giá 10 nghìn tỷ USD tại Mỹ - những hoạt động dựa nhiều vào vay nợ - đã bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu đáng lo ngại...

Các dự án bị trì hoãn, sự phản đối từ công chúng và niềm tin lung lay của nhà đầu tư đang dẫn tới một góc nhìn khác về hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu vốn đang giữ một vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế Mỹ.

Cuộc chạy đua về năng lực điện toán trong những năm gần đây đã tạo ra một thị trường mà nhiều người trong cuộc mô tả là thiếu kiểm soát. Dòng vốn đã ồ ạt rót vào các công ty mới thành lập, trong khi quy trình thẩm định các dự án mới lại bị rút gọn. Các công ty mới AI như Anthropic hay OpenAI chấp nhận chi phí ngắn hạn cao hơn để có thể đẩy nhanh tiến độ tối đa.

THỰC TẾ KHẮC NGHIỆT

Nhưng theo tờ báo Financial Times, sau hơn ba năm bùng nổ AI, những kế hoạch đầy tham vọng về trung tâm dữ liệu đang phải đối mặt với thực tế khắc nghiệt. Dữ liệu từ RegLayer, một công ty chuyên về thông tin quản lý, đã có ít nhất 47 dự án quy mô lớn đã bị trì hoãn, hủy bỏ hoặc ngăn chặn. RegLayer lưu ý rằng đây chỉ là 'con số ước tính thận trọng', tập trung vào các cơ sở hạ tầng AI lớn nhất.

Trong tháng này, các nhà phân tích tại công ty Bernstein ước tính rằng chỉ khoảng 35% số dự án trung tâm dữ liệu được lên kế hoạch tại Mỹ là khả thi. Theo nghiên cứu của Financial Times, hơn 1.000 cộng đồng trên khắp nước Mỹ đã tìm cách áp lệnh tạm dừng hoặc các hạn chế khác đối với cơ sở hạ tầng AI trong năm nay.

Các công ty mới về AI và những tập đoàn công nghệ lớn đã cam kết chi hàng nghìn tỷ USD trong những năm tới để phát triển năng lực điện toán. Tuy nhiên, để đạt được những thành quả to lớn đó, các nhà cung cấp trung tâm dữ liệu thế hệ mới - hay còn gọi là 'neocloud' - trước hết phải giải quyết được bài toán tài chính cho khối lượng công việc xây dựng chưa từng có tiền lệ này. Theo nhiều nhà tham gia thị trường, lãi suất cao hơn cùng với sự suy yếu của thị trường trái phiếu đang đe dọa các tham vọng này, đồng thời gây rủi ro cho toàn bộ quá trình xây dựng cơ sở hạ tầng AI.

Trong tuần vừa rồi, các nhà đầu tư đã bắt đầu định giá lại rủi ro trong lĩnh vực này, thể hiện qua việc các trái phiếu gắn liền với nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực hạ tầng AI - bao gồm cả nhà cung cấp dịch vụ đám mây mới nổi CoreWeave - bị bán tháo mạnh. Cả tuần, cổ phiếu của CoreWeave mất gần 25% giá trị.

Chi phí vay vốn tăng cao cùng với lạm phát leo thang càng làm dấy lên những nghi ngại về việc liệu doanh thu của các công ty AI hàng đầu như Anthropic hay OpenAI có đủ để bù đắp chi phí hay không. Các kế hoạch niêm yết trên sàn chứng khoán của một loạt nhà phát triển mới và nhà cung cấp dịch vụ đám mây, bao gồm SB Energy thuộc SoftBank và Firmus - một công ty được Nvidia hậu thuẫn - đã bị trì hoãn hoặc tạm gác lại. Quyết định hoãn kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của OpenAI càng khiến tâm lý thị trường trở nên ảm đạm hơn.

Bên cạnh đó, tình trạng chậm trễ trong quá trình xây dựng cũng làm dấy lên khả năng các khách thuê - thường là những tập đoàn công nghệ lớn hoặc các doanh nghiệp nghiên cứu AI - có thể viện dẫn các điều khoản trong hợp đồng để rút lui nếu dự án không được bàn giao đúng thời hạn.

Các dự án quy mô lớn đang đối mặt với tình trạng kéo dài thời gian thực hiện, trong đó một số cơ sở do Oracle xây dựng cho sáng kiến trung tâm dữ liệu Stargate của OpenAI đã gặp phải những trở ngại nhất định.

Trong những tháng gần đây, các công ty từng hoạt động trong lĩnh vực đào tiền điện tử như TeraWulf và Cipher cũng đã đàm phán lại các hợp đồng thuê và điều chỉnh kéo dài tiến độ bàn giao cho các dự án phục vụ Anthropic. Nguyên nhân một phần xuất phát từ những thay đổi trong thiết kế do Anthorpic và đối tác Fluidstack đưa ra.

Những điều chỉnh này có thể gây tốn kém đáng kể. Khi sửa đổi hợp đồng thuê với Fluidstack tại một cơ sở ở Texas vào tháng trước, Cipher đã giành thêm thời gian để hoàn thành dự án, đồng thời chấp nhận chi trả khoản chi phí phát sinh vượt mức đầu tiên, lên tới 359 triệu USD. Những thay đổi này đòi hỏi bổ sung khoảng 750 triệu USD vốn cổ phần, một phần trong đó đã được cấp trong tuần vừa rồi thông qua đợt phát hành trái phiếu chuyển đổi trị giá 850 triệu USD.

Anthropic cũng có quyền rút khỏi thỏa thuận trị giá 45 tỷ USD với Nscale - một neocloud có trụ sở tại London, mới ra mắt năm 2024 - nếu đơn vị này không đạt được các mốc thời gian về tài chính hoặc tiến độ bàn giao cho một dự án trọng điểm tại Tây Virginia, Mỹ.

Nscale, vốn được Nvidia hậu thuẫn, đang đặt mục tiêu thực hiện phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại New York với mức định giá 35 tỷ USD. Tuy nhiên, các chuyên gia ngân hàng cho rằng mục tiêu này khó có thể sớm hiện thực hóa trong bối cảnh thị trường đầy biến động. Một nguồn tin thân cận cho biết Nscale từng kỳ vọng sẽ niêm yết ngay trong năm nay. Tính đến tháng 8, Nscale mới chỉ đưa vào vận hành tổng cộng 25.000 chip AI tiên tiến, trong khi kế hoạch dự kiến là vận hành gần 500.000 chip.

Trong một sự kiện tại London trong tuần vừa rồi, CEO Jensen Huang của Nvidia, đã bày tỏ quan điểm lạc quan hơn, chia sẻ với những người tham dự rằng công ty của ông đã góp phần xây dựng Nscale chỉ trong vòng một năm. 'Năm ngoái, Nscale còn là con số 0. Bây giờ, họ là một công ty khởi nghiệp đáng tự hào của Anh, đây có thể trở thành doanh nghiệp giá trị nhất nước Anh được thành lập trong 10 năm qua', ông nói.

MỨC ĐẦU TƯ KỶ LỤC VÀ NHỮNG THÁCH THỨC HUY ĐỘNG VỐN

Niềm tin vào sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu được củng cố nhờ sự tăng trưởng doanh thu mạnh mẽ của OpenAI, Anthropic, Meta, Google cùng các doanh nghiệp AI khác. CEO Sam Altman của OpenAI đã đặt tương lai của công ty mình vào nỗ lực này, với tuyên ngôn rằng 'năng lực điện toán chính là định mệnh'.

Hàng loạt doanh nghiệp mới đã xuất hiện, chuyên cung cấp đất đai, chất bán dẫn, năng lượng và cơ sở hạ tầng trung tâm dữ liệu, tận dụng nhu cầu khổng lồ cùng các thị trường vốn cổ phiếu và nợ dồi dào để mở rộng quy mô một cách thần tốc.

Theo những người am hiểu vấn đề, các phòng thí nghiệm AI như Anthropic và OpenAI cho rằng thà chấp nhận rủi ro mất một phần vốn đầu tư để đẩy nhanh tiến độ, ngay cả khi phải hợp tác với các đối tác thiếu kinh nghiệm, còn hơn là rơi vào tình trạng thiếu hụt năng lực tính toán, khiến họ không thể triển khai các mô hình AI của mình. Họ cũng thiết lập các điều khoản hợp đồng nhằm tự bảo vệ mình trong trường hợp đối tác không hoàn thành cam kết. Một người phát ngôn của OpenAI cho biết cách tiếp cận của công ty là sự cân bằng giữa 'tốc độ, chi phí và độ tin cậy'.

Mức chi tiêu cho cơ sở hạ tầng AI từ đó đã đạt đến quy mô chưa từng có. Theo ước tính của ông Stijn van Nieuwerburgh, nhà kinh tế học tại Trường Kinh doanh Columbia, tổng mức đầu tư vào hạ tầng AI tại Mỹ có thể sẽ vượt mốc 10 nghìn tỷ USD trong giai đoạn từ năm 2025 đến 2032.

Con số này tương đương khoảng 3,6% tổng sản phẩm trong nước (GDP) hàng năm của Mỹ - một tỷ trọng cao hơn nhiều so với các làn sóng phát triển cơ sở hạ tầng trước đây, chẳng hạn như xây dựng đường sắt, đường cao tốc hay điện khí hóa. Tuy nhiên, trong tuần vừa rồi, nhà đầu tư đã bắt đầu xem xét kỹ lưỡng hơn về nhu cầu vốn khổng lồ cho quá trình xây dựng hạ tầng AI tại Mỹ.

CoreWeave - vốn là một doanh nghiệp khai thác tiền điện tử quy mô nhỏ cách đây 4 năm - từng là một trong những đơn vị tiên phong tận dụng làn sóng AI. Thế nhưng, cổ phiếu công ty này hiện đang là tâm điểm của làn sóng bán tháo, khi các nhà đầu tư lo ngại về khả năng duy trì nguồn vốn để chi trả hàng tỷ USD cho phần cứng từ Nvidia và thuê trung tâm dữ liệu.

Trong tuần vừa rồi, một trong những trái phiếu không bảo đảm của Coreweave đã rơi vào tình trạng rủi ro cao, trong khi các trái phiếu được phát hành để huy động vốn cho các trung tâm dữ liệu mà CoreWeave thuê cũng sụt giảm giá trị. Một lô trái phiếu trị giá 1,1 tỷ USD dành cho một cơ sở tại Virginia đã mất khoảng 5% giá trị chỉ trong 3 tuần kể từ khi được phát hành.

SB Energy, công ty có cổ phần chủ yếu thuộc sở hữu của SoftBank và nhận được sự hậu thuẫn từ OpenAI cùng Nvidia, hiện chưa hoàn thiện bất kỳ trung tâm dữ liệu nào. Công ty này cần huy động tới 174 tỷ USD để thực hiện các hợp đồng có 430 tỷ USD trị giá doanh thu trong tương lai, phần lớn trong số đó đến từ OpenAI. Công ty này cũng đã hoãn kế hoạch niêm yết trên thị trường chứng khoán với mức định giá 50 tỷ USD.

Ông Arkady Volozh, CEO của Nebius - một công ty điện toán đám mây mới nổi khác được Nvidia hậu thuẫn - chia sẻ tại một hội nghị của ngân hàng Citi vào tháng 9 rằng để xây dựng công suất 5 gigawatt như kế hoạch, công ty sẽ cần khoảng 250 tỷ USD vốn đầu tư. Ông cho biết: 'Cho đến nay, chúng tôi mới chỉ huy động được khoảng 20% số vốn đó'.

Những thách thức tài chính này cộng hưởng với các rào cản vốn khó tránh khỏi đối với bất kỳ dự án cơ sở hạ tầng quy mô lớn nào, cùng với sự bất bình ngày càng tăng từ công chúng đối với việc xây dựng các trung tâm dữ liệu.

Dự án cơ sở hạ tầng AI Stargate trị giá 500 tỷ USD của OpenAI, được kỳ vọng sẽ gắn kết tham vọng của CEO Sam Altman trong lĩnh vực này với tầm nhìn của Tổng thống Donald Trump - đang vấp phải hàng loạt vấn đề. Các khó khăn bao gồm việc không được cấp phép quy hoạch, dự án bị trì hoãn, cùng sự ra đi của nhiều nhân sự cấp cao - mới đây nhất là Sachin Katti, người đứng đầu bộ phận điện toán của tập đoàn, đã rời đi trong tuần vừa rồi.

Theo các nhà điều hành trong ngành, việc xin giấy phép xây dựng ngày càng trở nên khó khăn. Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý hạ tầng tiện ích cũng từ chối cấp phép kết nối vào lưới điện quốc gia trừ khi các dự án có thể tự cung cấp nguồn điện cho chính mình.

Một nhà điều hành chia sẻ: 'Hiện nay, không còn ai dễ dàng ‘trải thảm đỏ’ cho các trung tâm dữ liệu nữa. Việc huy động vốn cho một trung tâm dữ liệu ở thời điểm này khó khăn hơn nhiều'.