Lợi nhuận tăng mạnh, cổ phiếu vẫn kém tích cực
Kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp ngành điện tiếp tục cải thiện trong quý III/2026, dù mức độ tăng trưởng có sự khác biệt đáng kể giữa các nhóm nguồn điện.
Theo số liệu tổng hợp của Công ty Chứng khoán Phú Hưng (PHS), lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp sản xuất và phân phối điện tăng 82% so với cùng kỳ trong quý III/2026, đưa mức tăng trưởng lũy kế 9 tháng đầu năm lên 78%. Đáng chú ý, ngay cả khi loại trừ các khoản lợi nhuận bất thường từ hoạt động thoái vốn, PHS ước tính lợi nhuận toàn ngành vẫn tăng khoảng 52%.
Kết quả này được hỗ trợ bởi nhu cầu tiêu thụ điện tiếp tục tăng, giúp cải thiện sản lượng phát điện tại một số doanh nghiệp. Bên cạnh đó, thu nhập tài chính gia tăng và chi phí khấu hao giảm cũng đóng góp đáng kể vào tăng trưởng lợi nhuận.
Tuy nhiên, sự phục hồi không diễn ra đồng đều. Trong khi nhóm nhiệt điện ghi nhận kết quả khả quan, hoạt động kinh doanh của nhiều doanh nghiệp thủy điện lại chịu ảnh hưởng từ điều kiện thủy văn kém thuận lợi.
Ở nhóm điện khí, Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (POW) ghi nhận lợi nhuận sau thuế quý III/2026 đạt 2.073 tỷ đồng, tăng gần 119% so với cùng kỳ năm trước. Theo PHS, kết quả này có sự đóng góp từ các nhà máy điện LNG Nhơn Trạch 3 và 4, cùng với tỷ lệ sản lượng điện hợp đồng so với sản lượng điện thị trường duy trì ở mức tương đối cao.
Công ty cổ phần Điện lực Dầu khí Nhơn Trạch 2 (NT2) cũng ghi nhận lợi nhuận sau thuế trong quý III/2026 tăng hơn 95%, đạt 419 tỷ đồng. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ sản lượng điện thương phẩm tăng 48%, trong khi chi phí khấu hao giảm tới 78% so với cùng kỳ năm trước.
Diễn biến tương tự xuất hiện tại nhóm nhiệt điện than. Công ty cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh (QTP) đạt 76 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế trong quý III, tăng 129%. Bên cạnh sản lượng điện thương phẩm tăng, doanh nghiệp còn hưởng lợi từ chi phí khấu hao giảm và thu nhập tài chính cải thiện sau khi tất toán các khoản vay.
Ngược lại, kết quả kinh doanh của nhóm thủy điện chịu áp lực khi lượng nước về hồ suy giảm, hạn chế khả năng phát điện. Lợi nhuận sau thuế quý III/2026 của Công ty cổ phần Tập đoàn Hà Đô (HDG), Công ty cổ phần Thủy điện Hủa Na (HNA) và Công ty cổ phần Thủy điện Vĩnh Sơn - Sông Hinh (VSH) lần lượt giảm khoảng 32%, 19% và 43% so với cùng kỳ.
Sự khác biệt này cho thấy tăng trưởng lợi nhuận ngành điện không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu tiêu thụ, mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ cơ cấu nguồn phát, điều kiện thời tiết và đặc điểm chi phí của từng doanh nghiệp.
Dù vậy, kết quả kinh doanh tích cực vẫn chưa tạo được động lực tương ứng cho giá cổ phiếu. Theo thống kê của PHS từ dữ liệu FiinPro, tính đến ngày 9/11/2026, hiệu suất bình quân của nhóm cổ phiếu sản xuất và phân phối điện ở mức âm 6%.
PHS cho rằng diễn biến kém tích cực của nhóm cổ phiếu này đến từ ảnh hưởng của thị trường chung, cùng với những thông tin bất lợi liên quan đến ngành điện trong nửa đầu năm khiến tâm lý nhà đầu tư thận trọng.
Như vậy, trong khi lợi nhuận doanh nghiệp đã có sự cải thiện rõ rệt, diễn biến thị giá vẫn phản ánh những lo ngại về triển vọng hoạt động và các yếu tố tác động đến ngành trong thời gian tới.
Triển vọng phân hóa, nhiệt điện được kỳ vọng hưởng lợi
Bước sang năm 2027, PHS dự báo triển vọng kinh doanh của các doanh nghiệp điện sẽ tiếp tục phân hóa, trong đó điều kiện thời tiết và khả năng huy động từng nguồn phát là những yếu tố đáng chú ý.
Theo dữ liệu Bloomberg được PHS tổng hợp, lượng mưa lũy kế tại Việt Nam trong 10 tháng đầu năm 2026 chỉ đạt hơn 650 mm, thấp nhất trong vòng 5 năm trở lại đây. Điều kiện thủy văn kém thuận lợi khiến khả năng tích nước tại các hồ thủy điện bị hạn chế, đồng thời làm gia tăng nhu cầu huy động nguồn nhiệt điện để đáp ứng phụ tải.
Trong những tháng cuối năm 2026 và bước sang năm 2027, PHS xây dựng triển vọng ngành trên kịch bản ENSO nghiêng về pha El Niño, với lượng mưa thấp hơn và nhiệt độ cao hơn mức trung bình nhiều năm.
Nếu kịch bản này diễn ra, sản lượng huy động từ các nhà máy thủy điện có thể tiếp tục chịu áp lực, trong khi nhiệt điện than và điện khí được kỳ vọng đóng vai trò lớn hơn trong việc đáp ứng nhu cầu tiêu thụ điện.
Một yếu tố khác hỗ trợ triển vọng của các doanh nghiệp phát điện là diễn biến giá trên thị trường điện.
Trong 9 tháng đầu năm 2026, giá thị trường điện toàn phần (FMP) bình quân tăng khoảng 44% so với cùng kỳ. Mặt bằng giá này chịu tác động từ chi phí nhiên liệu đầu vào gia tăng, đồng thời phản ánh nhu cầu huy động các nguồn điện có chi phí biến đổi cao hơn khi sản lượng thủy điện bị hạn chế.
PHS kỳ vọng giá thị trường điện tiếp tục duy trì ở mức tương đối cao trong những tháng cuối năm 2026. Tuy nhiên, triển vọng lợi nhuận của từng doanh nghiệp vẫn phụ thuộc vào sản lượng được huy động, cơ cấu hợp đồng và biến động chi phí đầu vào.
Ở góc nhìn dài hạn, nhu cầu tiêu thụ điện được đánh giá còn nhiều dư địa tăng trưởng nhờ mở rộng sản xuất công nghiệp, phát triển hạ tầng trung tâm dữ liệu, điện khí hóa giao thông và sự gia tăng của các ngành sử dụng nhiều năng lượng.
Trong kịch bản cơ sở, với giả định tăng trưởng GDP duy trì ở mức cao và hệ số đàn hồi điện tương đương bình quân giai đoạn 2021–2025, PHS ước tính nhu cầu tiêu thụ điện của Việt Nam có thể tăng gần 10% mỗi năm trong giai đoạn đến năm 2030.
Tuy nhiên, khả năng đáp ứng nhu cầu này vẫn là vấn đề cần theo dõi khi tiến độ phát triển nguồn điện và hạ tầng truyền tải chưa đạt kỳ vọng.
Theo báo cáo, trong tổng công suất khoảng 116 GW của các dự án nguồn điện theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh năm 2025, mới có khoảng 4,6 GW được đưa vào vận hành, trong khi khoảng 49 GW công suất dự án chưa được cấp chủ trương đầu tư. Đối với các dự án truyền tải, tỷ lệ thực hiện mới đạt khoảng 4–11%, tùy loại công trình.
PHS nhận định, sự chênh lệch giữa tốc độ gia tăng phụ tải và tiến độ phát triển nguồn điện có thể làm gia tăng rủi ro thiếu điện trong giai đoạn 2026–2030 nếu các dự án mới, đặc biệt là những nguồn có khả năng cung cấp công suất ổn định, không được đẩy nhanh.
Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện cơ chế chính sách được kỳ vọng góp phần tháo gỡ những vướng mắc trong hoạt động đầu tư và vận hành hệ thống điện. Các chính sách được ban hành từ đầu năm 2026 tập trung vào quy hoạch, tổ chức thực hiện, hoàn thiện khung pháp lý và điều chỉnh cơ chế giá điện, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc phát triển nguồn và lưới điện trong trung, dài hạn.
