Lợi nhuận ngành thép khởi sắc, thách thức vẫn bủa vây

Thị trường nội địa nhiều cải thiện

Ngành thép Việt Nam khép lại quý III/2026 với những tín hiệu cải thiện từ thị trường nội địa, nhờ đầu tư công được đẩy mạnh và hoạt động xây dựng dần phục hồi. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với cạnh tranh trong nước, biến động chi phí đầu vào và những khó khăn tại thị trường xuất khẩu.

Theo báo cáo vĩ mô tháng 10/2026 của Chứng khoán Yuanta Việt Nam, vốn đầu tư thực hiện từ ngân sách Nhà nước trong 9 tháng tăng 19% so với cùng kỳ. Sản lượng thép thanh và thép hình tăng 17,1%, trong khi giá trị tăng thêm ngành xây dựng tăng 12,22%.

Những diễn biến này cho thấy đầu tư công đang tạo lực đỡ cho nhu cầu thép xây dựng. Việc tháo gỡ vướng mắc pháp lý và thúc đẩy xử lý các dự án bất động sản tồn đọng cũng mở ra kỳ vọng phục hồi nhu cầu vật liệu xây dựng.

Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), nhu cầu nội địa đang dẫn dắt thị trường, tập trung ở các sản phẩm thép xây dựng, ống thép và thép cuộn cán nóng (HRC).

Ở chiều ngược lại, xuất khẩu vẫn gặp nhiều thách thức do xu hướng bảo hộ thương mại, cạnh tranh từ thép Trung Quốc và các nhà sản xuất quốc tế. EU thắt chặt hạn ngạch nhập khẩu thép Việt Nam, trong khi Mỹ gia tăng các rào cản thương mại, gây áp lực lên giá bán và đầu ra của doanh nghiệp.

Kết quả kinh doanh quý III/2026 phản ánh sự cải thiện của thị trường thép, với Hòa Phát tiếp tục dẫn đầu về quy mô doanh thu và lợi nhuận. Trong khi đó, Tổng Công ty Thép Việt Nam (VNSteel) ghi nhận mức tăng lãi đột biến.

Hòa Phát (HsSE: HPG) đạt doanh thu thuần 62.214 tỷ đồng, tăng 71% so với cùng kỳ. Lợi nhuận ròng đạt 8.217 tỷ đồng, tăng 106%.

Trong quý, sản lượng bán hàng của Hòa Phát đạt khoảng 4,2 triệu tấn, tăng 48% so với cùng kỳ và 9% so với quý trước. HRC chiếm 49% tổng sản lượng, thép xây dựng chiếm 31%. Riêng lượng HRC tiêu thụ vượt 2 triệu tấn, tăng 64%.

Tổng Công ty Thép Việt Nam (UPCoM: TVN) ghi nhận doanh thu 14.362 tỷ đồng, tăng 49%, trong khi lợi nhuận ròng đạt 1.145 tỷ đồng, gấp gần 7,8 lần cùng kỳ. Mức tăng lợi nhuận vượt xa doanh thu cho thấy kết quả kinh doanh có thể chịu ảnh hưởng đáng kể từ nền so sánh thấp và sự cải thiện hiệu quả hoạt động.

Ở nhóm doanh nghiệp quy mô nhỏ hơn, VGS đạt doanh thu 2.138,7 tỷ đồng, tăng 21%, lợi nhuận ròng 96,2 tỷ đồng, tăng 51%. HSV ghi nhận doanh thu 576,3 tỷ đồng, tăng 51%, nhưng lợi nhuận ròng chỉ đạt 2,2 tỷ đồng, tăng 149%.

Một số doanh nghiệp như VCA, CBI, TIS, BCA và SMC đã chuyển từ lỗ sang lãi.

Đáng chú ý, SMC đang thu hẹp những mảng hoạt động kém hiệu quả, khiến doanh thu giảm mạnh nhưng lợi nhuận gộp bắt đầu phục hồi. Doanh nghiệp cũng xử lý một số khoản nợ xấu lớn liên quan đến Novaland và giảm đáng kể nợ tài chính.

Trong định hướng thời gian tới, SMC dự kiến giảm tỷ trọng thương mại thép, vốn phụ thuộc vào chu kỳ ngành và có biên lợi nhuận thấp, để tập trung hơn vào gia công và cơ khí chính xác.

Nhóm tôn mạ phân hóa, triển vọng quý IV vẫn phụ thuộc biên lợi nhuận

Ở nhóm tôn mạ, Nam Kim (HoSE: NKG), Hoa Sen (HoSE: HSG) và GDA ghi nhận kết quả trái chiều dù doanh thu đều tăng trưởng.

Nam Kim đạt doanh thu 5.472 tỷ đồng, tăng 45% so với cùng kỳ, lợi nhuận ròng tăng 155%, lên 126 tỷ đồng. Doanh nghiệp cho biết doanh thu được hỗ trợ bởi nhu cầu thị trường cải thiện.

Trong khi đó, Hoa Sen ghi nhận doanh thu 10.384,4 tỷ đồng, tăng 24%, nhưng lợi nhuận ròng giảm 34%, còn 55,6 tỷ đồng. GDA đạt doanh thu 4.500 tỷ đồng, tăng 22%, song lợi nhuận giảm 11%, xuống 75 tỷ đồng.

Theo giải trình của GDA, thị trường xuất khẩu gặp khó khăn do các quốc gia tăng cường áp dụng biện pháp chống bán phá giá, khiến sản lượng tiêu thụ sụt giảm.

Bước vào quý IV, ngành thép được kỳ vọng hưởng lợi từ mùa cao điểm xây dựng và tiến độ triển khai các dự án hạ tầng. Theo Chứng khoán VCBS, quý IV thường là giai đoạn thi công cao điểm của đầu tư công, khi nhiều dự án chuyển từ giải phóng mặt bằng sang đẩy mạnh xây dựng.

Trong trung hạn, kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026–2030 với tổng vốn ngân sách Nhà nước dự kiến 8,22 triệu tỷ đồng được kỳ vọng tạo nền tảng cho nhu cầu vật liệu xây dựng. Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi của doanh nghiệp còn phụ thuộc vào tiến độ triển khai, giải ngân và nhu cầu thực tế tại công trường.

Chứng khoán SSI dự báo nhu cầu thép xây dựng có thể tăng mạnh hơn trong năm 2027 khi nhiều dự án chuyển sang giai đoạn thi công. Cơ hội sẽ rõ nét hơn với các nhà sản xuất có công suất lớn và mạng lưới phân phối rộng.

Dù vậy, chi phí đầu vào và sức ép xuất khẩu vẫn là những rủi ro đáng chú ý. Nếu giá nguyên liệu tăng nhanh hơn giá bán, biên lợi nhuận có thể bị thu hẹp ngay cả khi sản lượng tiêu thụ tăng. Các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu cũng tiếp tục chịu tác động từ hạn ngạch, hàng rào thương mại và cạnh tranh quốc tế.